STRAFPLEITERS WALTER DAMEN EN SVEN MARY MAKEN DE EERLIJKE STAAT OP VAN JUSTITIE – Acid, kom uit je gamestoel en ga met ons in debat als je durft


In tijden van Youtube-fenomenen als Acid en populistische politici op Tiktok die de onwetende jeugd ophitsen, maken strafpleiters Walter Damen (51) en Sven Mary (51) de eerlijke staat op van Justitie.

Pieter Huybrechts – Het Nieuwsblad


“Er is geen klassenjustitie in dit land, wel ongelijkheid.”


Sven ik zijn het soort vrienden die in de praktijk nooit met elkaar afspreken. Al drie jaar gaan we dringend eens lunchen.”

Walter Damen zegt het al lachend in zijn fraaie kantoor vol moderne kunst en opgezette dieren, inclusief emoe.

Damen en Sven Mary kruisen vaak de degens in de rechtszaal – onlangs waren ze nog tegenstrevers in de zaak-Reuzegom – maar kunnen het professioneel en privé goed met elkaar vinden.

  • Allebei even oud: 51

  • Allebei ervaren rotten op assisen: respectievelijk 59 en 73 zaken op de teller

  • Allebei een grote, maar ook genuanceerde mond in het publieke debat, wars van de kritiek die ze daarvoor krijgen
Beiden gaan graag voorop in het debat.
Beiden gaan graag voorop in het debat. — © Kris Van Exel

Samen brengen ze een boek uit, Hoe lang is levenslang?, een soort gids over Justitie voor dummies.

Geen slecht idee in tijden van protestmarsen vol pancartes over klassenjustitie, op Tiktok fulminerende politici als Jos D’haese (PVDA) en Sammy Mahdi (CD&V) en influencers als Acid die het opportuun vond om enkele Reuzegommers publiekelijk te “cancelen”.

We kunnen helaas niet rond Acid en zijn half miljoen volgers heen, heren.

Damen: “Ik had nog nooit van die jongen gehoord. Mijn dochter van 16 kent hem wel. Gelukkig heb ik haar geleerd om kritisch te zijn. (lacht) 

“Ach, ik zag die Acid zitten in zijn gamestoel. Ik kan het niet genoeg herhalen, want hij reageert niet op mijn berichten: Kom uit je stoel, wees moedig en ga met ons in debat als je durft.”

We zijn nu een maand na het Reuzegom-arrest. Hoe blikken jullie terug op al die commotie?

Damen: “Ik was best ontdaan. Kritiek geven mag, moet zelfs. Maar magistraten aanvallen, mensen bedreigen terwijl je niet eens het arrest hebt gelezen? Het hek was van de dam. Waar haal je het lef vandaan om iemand met de dood te bedreigen? Vooral de politieke recuperatie was heel laag, vond ik. Ongefundeerde kritiek in functie van goedkoop stemmen ronselen.”

Mary: “Mijnheer Bouchez, mijnheer Mahdi, partijvoorzitters op RTBF die over klassenjustitie spraken. Ze stonden zogezegd op de barricaden, maar zonder enige kennis van zaken. Ongeziene opruiing van het volk was het, een heel gevaarlijk precedent. Men herleidt de rechterlijke macht tot niets.”

Damen: “Het is ook zo jammer dat de rechterlijke macht zich niet mag verdedigen. Het zijn wat ze sitting ducks noemen. Ik droom van een situatie met rechters die mogen zeggen: Pas op, beste bevolking, wat je op Tiktok te horen kreeg, klopt niet, en wat Acid hier stelt, is fout. Ze werden gratuit de schietschijf van populisten. De hardste, meedogenloze roepers zijn gehoord. Zonde.”

Jullie staan al decennia in toga op de eerste rij. Maak eens komaf met de stelling: klassenjustitie of niet?

Mary: “Neen. De Belgische Justitie is ook niet racistisch, wel ongelijk. Ik heb trouwens ook nooit gezegd dat Sanda Dia een racistische dood is gestorven. Ik heb gezegd dat Reuzegom een rechts, ranzig, racistisch clubje was. Daar blijf ik bij.

Walter zal het niet met mij eens zijn, maar stel dat het achttien Reuzegommers waren geweest van een andere origine, uit een andere sociale klasse of buurt, was het resultaat dan anders geweest? Ik had het graag geweten.”

Damen: “Neen, ik ben niet akkoord en blijf een believer. Stel dat er met achttien andere jongens ook excuses komen, dat ze oprechte spijt betuigen, dat ze eerder ook al geschorst zijn, een blanco strafblad hebben, hun leven willen hervatten, dan krijg je hetzelfde resultaat.

“Een dag geleden kreeg een Noord-Afrikaanse cliënt ook een werkstraf opgelegd, met de expliciete vraag van de rechter om dat niet op zijn strafblad te zetten, net vanwege de herintegratie. Het probleem in heel deze ontspoorde discussie is dat er geen wetenschappelijke studies over ongelijkheid bestaan.”

Vaak tegenstrevers, maar ook gelijkgezinde zielen in hun visie over Justitie.
Vaak tegenstrevers, maar ook gelijkgezinde zielen in hun visie over Justitie. 
 © Kris Van Exel

Waar zit die ongelijkheid dan volgens jullie?

Mary: “Zeer zeker in de voorlopige hechtenis, de fase voor eventuele vervolging. Andere origine, andere sociale klasse, andere buurt? Sneller en langer in voorhechtenis. Dat is helaas zo.”

Damen: “Het is een vaststelling dat onze gevangenissen vol zitten met mensen van een andere origine.”

Mary: “En denken jullie nu echt dat witte mannen in onze land, zoveel talrijker, procentueel zoveel minder misdrijven plegen?”

In jullie boek spreken jullie ook over geografische ongelijkheid. “In Brussel is men minder streng dan in Tongeren of Brugge.”

Mary: “Ik pleit van Brugge tot Aarlen en dat is mijn aanvoelen, ja.

“Neem de moord op agente Kitty Van Nieuwenhuyse, in 2007 doodgeschoten door drie gangsters. In Brugge of Tongeren krijg je dan zonder twijfel levenslang, in Brussel dertig jaar.

“Of neem de zaak van Waals politicus Bernard Wesphael, in Bergen door een volksjury vrijgesproken voor de moord op zijn vrouw in Oostende.

“Zonder afbreuk te doen aan het uitstekend werk van zijn advocaat daar, maar ik kan mij niet van de indruk ontdoen dat hij in pakweg Brugge wél veroordeeld was. Voorbeelden genoeg.”

Afgaande op sociale media – nooit een goed idee – lijkt niemand nog iets te begrijpen van bestraffing. Begrijpen jullie het zelf nog?

Mary: “We beleven een hoogconjunctuur van repressief optreden. Men denkt dat dit de oplossing is, maar repressie is vandaag niet meer de oplossing. Zoek naar meer alternatieven in de bestraffing.

“Drugsbaronnen moet je uiteraard ook effectieve straffen geven, maar pak hen vooral in hun portemonnee. Hebben ze 200 miljoen euro verdiend? Pak er 200 miljoen af en herinvesteer dat in Justitie, in de maatschappij. Probeer hen aan tafel te krijgen, in plaats van ongrijpbaar ver weg in een of andere zandbak.”

Damen: “En denk vooral na over meer schikkingen treffen. Wat je buiten de rechtszaal kan regelen, moet je niet urenlang nog in rechtszaken bepleiten. Dat kan allemaal zoveel efficiënter.”

Mary:(knikt) “Het systeem van de plea bargaining. Je pleit schuldig en onderhandelt als verdediging een deal met het Openbaar Ministerie. Veel minder tijdrovend, veel sneller geld voor Justitie.”

Vorige maand slaakte de regering een zucht van opluchting: Olivier Vandecasteele was veilig en wel uit Iran gehaald. Bijna iedereen blij. Jullie zijn in het boek opvallend streng voor die ruildeal.

Mary: “We zijn uiteraard blij dat hij uit de klauwen is gered van een schurkenstaat. Zo’n ervaring wens je echt niemand toe. Maar het triomfalisme van onze minister van Justitie en onze premier hierbij?

“Via een nieuw populair genre dan nog: videoboodschappen de wereld insturen. Om vervolgens enkele weken later een Iraanse delegatie te ontvangen in Brussel voor een burgemeestersforum en een diner. Ongelooflijk.

“Het is een groot gevaar dat de politiek de rechterlijke beslissingen naast zich neerlegt. Terrorist Assadollah Assadi, hier tot twintig jaar cel veroordeeld, is ginder met alle honneurs en dito bloemenkrans ontvangen. Met alle respect: die geheime ruildeal is een welgemeende fuck you naar de rechterlijke macht.”

Damen: “Niets aan toe te voegen.”

Minister van Justitie Van Quickenborne (Open VLD) lijkt niet jullie vriend. Volgens u, mijnheer Damen, had hij na een halfjaar al moeten opstappen?

Damen: “Ja. Als signaal dat het budget voor Justitie, een van de kerntaken van een regering, ruim onvoldoende is. Hij heeft een dubbel budget nodig. Mensen in gevangenissen of forensische centra vandaag menselijk behandelen, gaat niet. Magistraten zijn onderbemand en overwerkt, sommige rechters verzuipen in het werk, er is een groot probleem in onze gevangenissen, de internering slabakt, de digitalisering hapert. Het is een vaudeville, en dan zou een minister moeten zeggen: Sorry, hier doe ik niet aan mee.”

Mary: “Ik zeg niet dat hij goed of slecht is. We zijn, net als collega’s Jef Vermassen, Jan De Man en Kris Luyckx, apart door hem ontvangen om onze mening over Justitie te geven. Op veel punten ben ik niet akkoord met hem. Waren we daar voor de foto achteraf, vroeg ik mij af? Of gaat hij echt aan de slag met onze inzichten? Hij was dermate triomfantelijk over zijn rol in de Olivier Vandecasteele-deal en dat is niet mijn genre. (fijntjes) Nu: hij zal over mij ongetwijfeld hetzelfde zeggen.”

Iets zegt me dat jullie graag minister van Justitie zouden zijn?

Mary: “Oh neen.” (blaast) “Ik zou het niet lang uithouden. Gelukkig heb ik geen politieke ambities.”

Damen: “Ik zou ook na zes maanden opstappen. Sven zou een uitstekende minister zijn. Alhoewel, hij zou ook snel stoppen. (lacht) Ze gaan het aan ons ook niet vragen. Aan Jef Vermassen is het ooit gevraagd, door Guy Verhofstadt (Open VLD). Ik heb een groot respect voor Jef, maar ook hij zou de rit niet hebben uitgezeten. Het budget is simpelweg ontoereikend.”

Tussen de opgezette vogels, in het kantoor van Damen.
Tussen de opgezette vogels, in het kantoor van Damen. — © Kris Van Exel

Het grote publiek kent jullie als tegenstrevers, als kemphanen in de arena. Toch delen jullie grotendeels dezelfde analyse over (het falen van) Justitie?

Damen: “Het fijne aan Sven is dat hij altijd vecht waarvoor hij staat. What you see is what you get. Hij is, euhm, niet gepolijst. Je hebt confraters met wie je geen woord kunt wisselen, die zaken doortrekken naar de privé. Na Reuzegom hebben wij uitgebreid gediscussieerd. Dat is goed en zinvol. Al zullen we het over veel zaken ook oneens blijven.”

Mary: “Ik vind Walter een fijn mens. Er was na Reuzegom onbegrip omdat ik het na afloop had aangedurfd om een koffie en een broodje te nuttigen met zijn medewerkster Davina Simons. Het was bijna verraad. Een krankzinnige mening. Ach, Walter en ik komen goed overeen. Ondanks dat andere imago en de andere look. Ik zie er veel agressiever uit. Walter is meer de gentleman.”

Die foto met de rokende Aquino’s op hun proces in Hasselt blijft u eeuwig achtervolgen.

Mary: “Ik kan er toch niet aan doen dat ik op mijn 25ste mijn haar ben verloren? Ik heb geen haar meer. Et alors? En de Aquino’s ook niet. Tja. Wat wil je dat ik daarop zeg? Ik wilde hen alvast niet imiteren. Misschien wilden ze mij wel nadoen?” (lacht)

Hoe lang is levenslang?

Sven Mary en Walter Damen brengen samen een boek uit: “Hoe lang is levenslang?” — © Kris Van Exel

Lees ook

Wat staat nu eigenlijk in het Reuzegom-arrest
Protest tegen Reuzegom-arrest loopt uit de hand
Analyse – Werkstraffen treffen Reuzegommers harder, ook al is het maar een schrale troost voor de familie van Sanda Dia
Reuzegom proces – Nathalie Buisseret – Advocate van de moeder van Sanda Dia
Analyse Proces-Reuzegom – De enige mogelijke beslissing, die tegelijkertijd altijd zal wringen
Sven Mary – Hoeveel Reuzegommers waren er vandaag in de zaal – Acht – Ik stel vast dat tien anderen iets anders te doen hadden

Bron: Het Nieuwsblad

Naar Facebook

Naar de Sanda Dia pagina


Scroll naar boven