Analyse – Bij de N-VA is Voka de baas niet meer


Achter het afnemen van beloofde subsidies aan grote bedrijven, die de N-VA net zo dicht bij haar wil houden, zit meer dan een logische breuk met een ‘socialistisch exces’.

Matthias Verbergt – De Standaard


Om de afroming van 1,2 miljard ­euro aan beloofde subsidies voor de zonnepanelenparken van 200 bedrijven door haar partij te krijgen, ging Vlaams minister van Energie en Omgeving Zuhal Demir (N-VA) niet over een nacht ijs. Al in het najaar vroeg ze de partijraad het mandaat om de piste te onderzoeken. Nadat ze op 25 januari eerst voorzitter Bart De Wever en de rest van de partijtop van haar aanpak had overtuigd, volgde zes dagen later het partijbestuur.

Op beide partijvergaderingen was volgens meerdere bronnen een van de weinige kritische stemmen Vlaams Parlementslid Annick De Ridder, die nog voor Katoen ­Natie heeft gewerkt. Als Antwerps schepen voor de haven is ze ervoor beducht dat de partij licht zou ­omspringen met de belangen van de industrie en de bedrijfswereld. Ze was vooral bezorgd om de juridische haalbaarheid van het idee.

De N-VA is er – volgens haar oer­slogan – voor wie spaart, werkt en onderneemt.

Ooit zei De Wever schertsend dat de Vlaamse werk­geversorganisatie Voka zijn ‘baas’ was. Vandaag heeft hij zich tot doel gesteld om de delen van de ­bedrijfswereld die nog naar de liberalen neigen, voor zich te winnen. ­

Investeringszekerheid is daarbij de norm. Als Vlaamse regering ­breken met gedane beloftes uit het verleden, is dus voor de partij allerminst evident.

In het zog van de tijdgeest, waarin ecologie en sociale bescherming hoog op de agenda staan, heeft de N-VA wat van haar (neo)liberale imago proberen af te gooien. Demir is daarvan de exponent.

Dat de interne weerstand tegen Demirs idee uiteindelijk veel ­beperkter was dan ze zelf had ingeschat, heeft veel te maken met het feit dat het om een ‘exces’ gaat, klinkt het, nota bene ooit door de socialisten bedacht.

Bovendien gaat de subsidiekraan niet volledig dicht, ze wordt alleen wat toegedraaid. Het gaat meer om een symbolisch herstel van een aangevoelde onrechtvaardigheid dan om het werkelijk verlagen van de energiefactuur van de burger.

N-VA-parlementslid Philippe Muyters, die ­Voka ooit leidde, verdedigde intern Demirs voornemen met vuur.

Toch is er meer aan de hand. De Wever posteerde Demir op Omgeving omdat hij vond dat zijn partij te weinig uit de verf kwam op de groene thema’s. Het discours rond kernenergie is zichtbaar, maar dat blijft te eng.

Parallel daaraan is er de ambitie van de partij om richting 2024 vooral in het centrum te werven, in een poging zich te verankeren als de nieuwe volkspartij. In het zog van de tijdgeest, waarin ecologie en sociale bescherming hoog op de agenda staan, heeft de partij in stilte wat van haar vaak harde, (neo)liberale imago proberen af te gooien. Demir is daarvan de exponent.

‘Jarenlang was ik, met een paar ­anderen, de groene N-VA’er’, zegt Wilfried Vandaele, fractieleider voor de N-VA in het Vlaams Parlement. ‘Met de figuur van Demir en de aandacht die ze trekt, kunnen we die standpunten beter articuleren.’

Het gewicht dat Demir binnen de N-VA in de schaal kan werpen, ook dankzij de populariteitspolls, is snel toegenomen. Om haar strijdpunten er intern door te krijgen, gaat ze erg omzichtig te werk, leert een rondvraag. Daarbij probeert ze de gevoeligheden en haalbaarheid in te schatten en op elke mogelijke kritische vraag al een antwoord klaar te hebben.

Zo waren bij de uitwerking van het Vlaamse klimaatakkoord, waar Demir een verplichte renovatie bij aankoop van een energieslurpend pand op tafel legde, meerdere vergaderingen na elkaar nodig om de partijtop van die maatregel te overtuigen.

Soms bijt Demir ook in het zand. Een voorstel om een stikstofbelasting in te voeren, stootte op een njet van De Wever en Vlaams minister-president Jan Jambon. Ze noemden haar toen ­lachend een ‘communiste’.

Demir kiest haar oorlogen goed uit. ‘Demir zal nooit de enige rebel zijn tegen al de rest in’, zegt een N-VA-parlementslid. ‘Ze zoekt ­zaken die dicht genoeg bij het DNA van de partij liggen.’

De vergunning van de Antwerpse afvalverbrandingsoven Isvag nam ze tegen de wensen van links en de milieubeweging in. Rond het stikstof­probleem kon ze niet heen. Kort na haar aantreden eiste ze dat De ­Wever tijd zou vrijmaken voor een grondige bespreking ervan.

Maar ook daar is te zien dat de N-VA de belangen van de industrie niet vergeet. De partijtop raakte overtuigd van een radicale aanpak van stikstof, niet alleen omdat het nodig zou zijn voor de natuur, maar zeker ook omdat het verder negeren ervan zou leiden tot een stop van allerlei vergunningen, ook die van bedrijven. Zo werd er gekozen om vooral richting de landbouw te kijken voor maatregelen.

De vraag is wat die dynamiek zal opleveren bij de groene dossiers die het pad van Demir en de N-VA nog zullen kruisen, zoals de betonstop en stikstof, rekeningrijden, statiegeld op pmd en de invulling van de Antwerpse luchthaven.

Zuhal Demir kiest haar oorlogen goed uit. belga

Lees ook

Portret – Zuhal Demir
Fernand Huts – De burger zal opdraaien voor schadeclaims van bedrijven tegen Demir

Bron: De Standaard

Naar boven

Naar de website


Scroll naar boven