Apache – Havenbedrijf Antwerpen riskeert financiële kater bij Ineos-debacle


Het Ineos-debacle dreigt Port of Antwerp-Bruges met een flinke financiële kater op te zadelen. De bouw van een al grotendeels gerealiseerde kaaimuur, op maat van Ineos, kostte het havenbedrijf 75 miljoen euro. Komt Project One er niet, dan kan Ineos de concessie gewoon opzeggen, blijkt uit documenten die Apache kon inkijken. Het Antwerpse havenbedrijf zegt dat het in dat geval ‘de nieuwe kaaimuur zal aanbieden aan een ander bedrijf’.

Tom Cochez – Apache


De commissie Economie van het Vlaams Parlement buigt zich vandaag (24/8) vervroegd over het Ineos-dossier. Vooral de financiële kant van de zaak zal daarbij aan bod komen. Nu de omgevingsvergunning voor de bouw van een ethaankraker is vernietigd, zet de Vlaamse Regering alle zeilen bij om het zogeheten Project One van Ineos in de Antwerpse haven toch door te laten gaan.

Op vraag van de Britse chemiereus bekijkt de regering onder meer de mogelijkheid om een half miljard euro aan waarborg op tafel te leggen in afwachting van een ‘gerepareerde omgevingsvergunning’. Apache toonde eerder deze week, op basis van interne documenten, aan dat die keuze haaks zou staan op eerder gemaakte afspraken van de Vlaamse Regering en de visie van de eigen specialisten.

Door de waarborg te activeren zonder definitieve vergunning zou Vlaanderen zich blootstellen aan onnodige financiële risico’s: een definitief verworven omgevingsvergunning wordt in verschillende documenten en op verschillende tijdstippen omschreven als een cruciale voorwaarde voor het activeren van de waarborg. Gaat de regering tegen dit advies in dan dreigt finaal de belastingbetaler op te draaien voor het debacle.

In de parlementscommissie Economie zal de Vlaamse Regering vandaag kleur moeten bekennen en exact uitleggen hoever ze financieel wil gaan om Project One boven water te houden. De voorbije weken werd daarover vooral mist gespuid.

Havenbedrijf bouwt kademuur

Voor havenbedrijf Port of Antwerp-Bruges lonkt eveneens een financieel debacle. Komt er geen oplossing voor Project One, dan dreigt de investering van 75 miljoen euro voor de aanleg van een kaaimuur een maat voor niets te worden.

Die kaaimuur werd door het havenbedrijf gebouwd op verzoek van Ineos om de reusachtige ‘drakenschepen’ van het bedrijf aan te laten meren. Die schepen moet vloeibaar ethaan vanuit de Verenigde Staten, gewonnen uit schaliegas, naar de nieuwe Antwerpse kraker voeren.

Port of Antwerp-Bruges bouwde op verzoek van Ineos een kaaimmur om de reusachtige ‘drakenschepen’ van het chemiebedrijf aan te laten meren

Ineos en het havenbedrijf ondertekenden het protocol daarover op 3 oktober 2019. De concessie loopt over 45 jaar en impliceert het gebruik van de terreinen waarop Project One komt én de aanpassingswerken voor de kademuur. Port of Antwerp-Bruges is eigenaar van de grond en financiert de werken die zijn begroot op 75 miljoen euro.

Een jaar later kreeg het havenbedrijf een omgevingsvergunning voor de bouw van de kaaimuur en in 2021 gingen de werken van start. Pittig detail: bij die werken werd een enorme hoeveelheid mogelijk vervuild slib gebaggerd en uitgevoerd naar Zeeuws-Vlaanderen als ondergrond voor de bouw van een nieuw dorp.

75 miljoen euro

Intussen zijn de werken grotendeels uitgevoerd, maar de vernietigde omgevingsvergunning dreigt voor grote problemen te zorgen. Komt Project One er finaal niet, dan heeft Port of Antwerp-Bruges 75 miljoen euro uitgegeven voor de aanleg van een kaaimuur op maat, zonder bijhorend bedrijf.

Nota’s van het Vlaamse waarborgfonds Gigarant die Apache kon inkijken, leren dat Ineos de concessie gewoon kan beëindigen. De nota, besproken op de raad van bestuur Gigarant van 1 juni 2022, stelt:

“De concessiehouder heeft het recht om de concessie te beëindigen indien de investering voor Project One uiteindelijk niet zou worden goedgekeurd.”

Gevraagd naar het bedrag dat voor de werken werd begroot, bevestigt het havenbedrijf dat voor het project 75 miljoen euro is voorzien “waarvan de meerderheid reeds is uitgegeven”.

De concessie stipuleert volgens het havenbedrijf – dat overigens bijzonder karig is met commentaar over de hele kwestie – dat “de gemaakte kosten deels worden verrekend via de concessiegelden”. Anders gezegd: Port of Antwerp-Bruges rekent erop dat Ineos, over het verloop van de komende decennia, de investering deels terugbetaalt via de concessie.  

Zonder financiering en omgevingsvergunning dreigt de concessie dus te vervallen. Het havenbedrijf bevestigt dat “indien het project er niet zal komen, de nieuwe kaaimuur zal aangeboden worden aan een ander bedrijf”.

Op maat van drakenschepen

Of dat zal lukken is zeer de vraag, want de kademuur werd speciaal gebouwd voor Ineos. Onder bepaalde voorwaarden zouden mogelijk ook andere bedrijven de nieuwe kaaimuur kunnen gebruiken, maar de facto gaat het om een kaaimuur op maat van de drakenschepen van Ineos.

Vanaf 2026 zou Ineos dagelijks 92.500 vaten vloeibaar ethaan per schip aanvoeren naar Antwerpen

Vanaf de inwerkingtreding in 2026 zou Ineos jaarlijks 1,9 miljoen ton ethaan (92.500 vaten per dag) in vloeibare toestand per schip aanvoeren naar Antwerpen. In Project One zou het ethaan dan worden ‘gekraakt’ tot etheen, een van de belangrijkste bouwsten voor plastic. Dat etheen zou vervolgens weer naar elders worden vervoerd.

Om het ethaan naar Antwerpen te krijgen, zet Ineos een eigen vloot van tien ethaanschepen in – acht zogenaamde ‘dragon ships’ en twee ‘Very Large Ethane Carriers’. Die gigantische zeeschepen hebben een specifieke kade nodig, met drie grote ligplaatsen.

Heeft Port of Antwerp-Bruges al te voluntaristisch 75 miljoen euro belastinggeld over de balk gegooid in een poging Ineos te paaien? Ook die vraag verdient een antwoord in de commissie Economie. 

Daar ligt ook de vraag op tafel of de Vlaamse Regering een overheidswaarborg ter waarde van 500 miljoen euro kan riskeren zonder dat Ineos een definitieve omgevingsvergunning in handen heeft.


Tom Cochez stond mee aan de wieg van De Werktitel, het latere Apache. Vandaag werkt hij als redacteur.


Port of Antwerp-Bruges bouwde voor 75 miljoen euro een speciale kaaimuur waar de reusachtige ethaanschepen van Ineos kunnen aanmeren. (CC BY 2.0 Colin Baird (Flickr))

Lees ook

Apache – Op vraag van Ineos kraakt regering-Jambon financieel risicobeheer
Ineos – Megaproject van Ineos wordt miljard duurder
Ineos – Jambon reikte zelf het mes aan dat de chemiereus de regering nu op de keel zet
Ineos – Milieuorganisaties spannen rechtszaak aan tegen Ineos-kraker in Antwerpse haven

Bron: Apache

Naar Facebook

Naar de website


Scroll naar boven