Bart Eeckhout – Op een Voka-debat is applaus voor Tom Van Grieken geen uitzondering meer


Cordon sanitaire of niet, aan het voorzittersdebat bij werkgeversorganisatie Voka zal VB-voorzitter Tom Van Grieken het warme gevoel overhouden dat hij er helemaal bij hoort. Vanwaar komt die evolutie?

Bart Eeckhout – De Morgen


Maar is dat ook een goede zaak voor de industrie?


Toen de moderatoren van het prestigieuze debat van de Vlaamse ondernemerskoepel Voka, afgelopen maandag in de Brusselse Bozar, vroegen welke partij voor een heruitgave van de federale ‘Vivaldi’-formule zou gaan, duwde geen enkele partijleider op de groene knop.

N-VA-voorzitter Bart De Wever stuurde het beeld meteen de sociale media op, en menige krant volgde dezelfde denktrant.

“Over één ding zijn de Vlaamse partijen het wél eens: ­níémand wil Vivaldi II”, vatte Het Laatste Nieuws dat in een kop.

Dat is, bij nader inzien, niet zo opmerkelijk. Vivaldi is geen partij maar een zevenpartijen­coalitie, dus zou het wel raar zijn om daar als partijboegbeeld vrijwillig en bij voorbaat je lot aan te verbinden.

De bonte coalitie is in zekere zin drie jaar lang een noodregering gebleven, die het zichzelf dan ook nog eens extra moeilijk maakte met de onbedwingbare profilerings- en polariseringsdrang van (vooral) de Franstalige voorzitters Georges-Louis Bouchez (MR) en Paul Magnette (PS).

Dat Vlaamse voorzitters niet staan te springen om dat scenario nog eens te herhalen, is logisch. Ze hebben wel niet beloofd dat ze ‘nooit meer’ zo’n regering zouden vormen.

Wie weet wat 2024 brengt.

Dan was een ander moment in het debat misschien wel opmerkelijker. De eerste voorzitter die vanuit de zaal een inhoudelijk applaus kreeg was… Tom Van Grieken.

De VB-leider kreeg de handen op elkaar toen hij stelde dat de Vlaamse overheid zelf verantwoordelijk is voor haar stikstofcrisis omdat ze de Europese regels voor natuurbescherming veel strakker interpreteert dan eigenlijk zou moeten. (Een argument dat ook in het Nederlandse debat weleens opduikt en niet zonder grond is.)

Het zou overdreven zijn om Van Grieken daarom maar meteen tot winnaar van het debat uit te roepen: onder meer Bart De Wever kreeg later op de avond ook zijn deel van het applaus.

CORDON DOORBREKEN

Het is wel op zijn minst opvallend dat de VB-voorzitter de sympathiebetuiging van een onder­nemingsgezind publiek kreeg op een moment dat hij eigenlijk een standpunt verdedigde – ‘behandel landbouw en industrie op gelijke voet’ – dat de ondernemers helemaal niet zo goed uitkomt.

Ook voor de VB-sympathisanten onder ondernemers geldt wat onderzoekers ook al langer bij andere kiezersgroepen van uiterst rechts hebben vastgesteld: de steun loopt lang niet ­altijd samen met het sociaal-economische eigen­belang, soms zelfs integendeel.

Van doorslag­gevender belang voor een radicaal-rechtse stem is een specifiek thema (migratie ligt voor de hand) of de wens om het politieke establishment een draai om de oren te geven.

Dat radicaal-rechts steun vindt bij het Voka-publiek is natuurlijk niet zo ongewoon.

Het VB staat voor zo’n 20 tot 25 procent van het Vlaamse electoraat, dus mag je verwachten dat er bij die kiezers ook wel wat ondernemers zullen zitten.

Een beperkte en met voorbehoud te benaderen enquête onder Voka-leden in West-Vlaanderen stipte in juni nog aan dat 10 procent van de ondervraagden aangaf op VB te willen stemmen, tegenover amper 2 procent in 2019. Daarnaast was een op de vijf ook nog onbeslist en de helft daarvan zegt ontgoocheld te zijn in de politiek.

Intrigerender dan de steun zelf is het openlijke vertoon ervan. Door te applaudisseren in een debat toont een deel van het Voka-publiek dat het VB, ondanks de frequente toon van xenofobie en islamhaat, beschouwt als een partij als alle andere.

Dat is ook de officiële lijn van de organisatie zelf.

“Je kunt de kiezer niet miskennen”, zei Hans Maertens, gedelegeerd bestuurder van Voka, na de verkiezingswinst van VB in 2019.

“Daarom moet er eerst en vooral gepraat worden met Vlaams Belang.”

Want voor Voka telt alleen “wat er precies in het regeerakkoord staat. En wat er goed is voor onze bedrijven, de mensen en Vlaanderen.”

Nadat filosoof Anton Jäger onlangs in deze krant de houding van de koepel vergeleek met die van de Duitse industriëlen in de jaren 1930, expliciteerde Maertens nog eens het neutrale Voka-standpunt:

“Als Vlaams netwerk van ondernemingen praten wij met elke politieke strekking en staan we open voor elke maatschappelijke overtuiging.”

Voka is dus niet per se voor samenwerking met het VB, maar ook niet per se tegen.

Dat zal Tom Van Grieken als muziek in de oren klinken. Zijn strategie om het isolement te doorbreken lijkt vruchten af te werpen.

Van Grieken wil niet langer eerst het cordon sanitaire doorbreken om zo in de brede samenleving door te dringen, hij wil de omgekeerde beweging maken.

“Vroeger dacht ik: eerst het cordon sanitaire in de politiek doorbreken, vervolgens in de media en daarna volgt de sociale acceptatie”, zei hij daarover onlangs in deze krant.

“Maar dankzij sociale media is die volgorde omgekeerd.”

Versta: als enkele opiniemakers of de leden van organisaties als Voka het VB benaderen als gelijk welke andere partij, dan wordt het voor bijvoorbeeld N-VA lastiger om uiterst rechts te negeren, als na de verkiezingen ‘samen een meerderheid’ mogelijk zou zijn.

Je moet geen helderziende zijn om te beseffen dat een algehele ontgoocheling in ‘de’ politiek bij ondernemers de voornaamste drijfveer voor een radicaliserende overtuiging is.

De onvrede richt zich vooral op het federale niveau, vanwege teleurstellende hervormingen, maar ook de Vlaamse regering deelt in de klappen.

PVDA is voor ondernemers absoluut geen optie, en dus blijft alleen VB over voor wie de klassieke partijen eens mores wil leren.

PROTECTIONISME

De normalisering van uiterst rechts in ondernemerskringen komt er uitgerekend op een moment dat het industriebeleid op een belangrijk kantelpunt staat.

Een moment ook waarop de in zichzelf gekeerde, ultranationalistische politiek van Vlaams Belang de industrie veel schade zou kunnen berokkenen.

Dat zit zo. Opeenvolgende internationale crises – covid, de oorlog en energieschok en ook de klimaatverandering – hebben in rap tempo de kwetsbaarheid van het Europese economische weefsel blootgelegd.

Dure energie en verminderde export naar China doen EU-motor Duitsland sputteren. Minstens zo zorgwekkend is dat een nieuwe protectionistische investeringspolitiek vanuit de VS het economische vrijhandelsbord aan het afvegen is.

In België houdt de economie tot nader order nog redelijk stand, mede dankzij de van overheidswege ondersteunde koopkracht, maar een recessie zoals de Duitsers ze nu beleven, is besmettelijk in een intens vertakt economisch weefsel zoals het Europese.

De EU reageert op de nieuwe realiteit door ook minder streng toe te kijken op staatssteun en protectionisme.

Juist dat moet een welvarend maar klein exportgewest als Vlaanderen nog meer zorgen baren. Want zo krijgen de grotere buurlanden met diepe budgettaire zakken de vrijheid om met voordeeltjes en subsidies kleinere lidstaten of gewesten te beconcurreren.

Een opbod van intra-Europees protectionisme is dus wel het laatste wat de Vlaamse industrie nodig heeft.

Alvast Voka-voorzitter Rudy Provoost lijkt te beseffen dat dit dus niet het moment is voor riskante politieke avonturen. Zelfs een nieuwe staatshervorming is geen prioriteit voor de Vlaamse ondernemerskoepel.

“We zijn vragende partij voor een effectievere overheid. Dat kan binnen de huidige bevoegdheden”, legde Provoost deze week uit in De Tijd.

Dat is een vervelende boodschap voor de N-VA, die haar Vivaldi-oppositie als lanceerplatform voor een confederale staatshervorming wil inzetten. Maar het is ook een vervelende boodschap voor alle andere partijen.

Efficiënter, beter bestuur willen we allemaal. Maar hoe dan? Het wegvloeien van stemmen naar de radicale flanken maakt goed bestuur almaar moeilijker, en omdat ze ontgoocheld zijn in dat bestuur vluchten almaar meer kiezers naar die flanken.

Wie stopt die duivelse spiraal?


Vlaamse partijvoorzitters in debat bij de Vlaamse ondernemerskoepel Voka. VB-kopman Tom Van Grieken kreeg er als eerste de werkgevershanden op elkaar.
Beeld ID/ Hatim Kaghat

Lees ook

Historicus Anton Jäger – Het Vlaams Belang bereidt zich ernstig voor op regeringsdeelname
Historicus Anton Jäger – Zolang er van Voka geen openlijk advies rond het cordon saintaire komt, blijven de opties open
De comeback van het Vlaams Belang doorgelicht – waarom de sterren voor de partij beter lijken te staan dan ooit tevoren

Vul hieronder de zoekopdracht VOKA in en vind meer berichten.


Bron: De Morgen

Naar Facebook

Naar de website


Scroll naar boven