Gen Z kijkt vandaag naar thema’s als abortus en homoseksualiteit zoals hun overgrootouders dat deden. Wie wil weten hoe dat komt, is bij ‘De afspraak’ aan het verkeerde adres, schrijft Bieke Purnelle.
Bieke Purnelle – De Standaard
21 mei 2026
Leestijd: 5 min
Sinds het voorjaar van 2025, toen de serie Adolescence ons wakker schudde uit de slaap der onschuldigen, maken we ons bovengemiddeld druk over onze jongens.
Om de zoveel maanden verschijnt er een rapport of een onderzoek dat de bezorgdheid over hun tanende normen en waarden naar een hoger niveau stuwt.
Zo las ik vorige week een rapport van de Nederlandse Stichting School en Veiligheid, die bij leerkrachten en leerlingenbegeleiders peilde naar de invloed van de manosfeer bij scholieren.
De bevindingen liggen in de lijn van andere onderzoeken en enquêtes, zoals dat van de VRT of het uitgebreide Europese rapport van onderzoeksbureau Ipsos van begin maart.
Ook in andere landen toont onderzoek aan hoe de manosfeer de klas is binnengeslopen.
De impact is soms subtiel, soms uitgesproken, maar in ieder geval overal merkbaar. Het gaat niet alleen om de ideeën achter bepaalde uitspraken, maar ook over het effect ervan op anderen.
Meisjes voelen zich oncomfortabel en minder veilig en trekken zich terug, ook sommige jongens voelen zich ongemakkelijk bij het grimmige machismo dat de sfeer in de klas bepaalt.
Zo’n 40 procent van de leerkrachten geeft aan dat sommige jongens zich zichtbaar onveilig voelen door opmerkingen van klasgenoten over wat het betekent een échte man te zijn.
Bij lgbti leerlingen stijgt dit percentage naar bijna 60 procent.
De regressie inzake de opvattingen van jongeren over gender loopt parallel met de evolutie van hun politieke ideeën.
Gen Z kijkt vandaag naar thema’s als abortus en homoseksualiteit zoals hun overgrootouders, zo blijkt onder meer uit de European Values Study.
Over de exacte oorzaken bestaat nog veel onduidelijkheid en minstens evenveel onenigheid.
Bezorgdheid over de opmars van bepaalde ideeën bij jongeren is dan ook niet onterecht. Alleen jammer dat de duiding rammelt als een roestige mestkar.
Wie snakt naar een ernstige en gelaagde analyse van het probleem en van de manosfeer als fenomeen, moest het afgelopen week doen met een korte – weggewuifde – interventie van seksuologe Goedele Liekens in De afspraak.
Zij wees erop dat er steenrijke, aartsconservatieve krachten schuilen achter dit soort bewegingen en ideeën.
Het punt dat Liekens probeerde te maken wordt gestaafd en gesteund door mensen die zich lang en uitgebreid in de heikele kwestie hebben verdiept.
Mensen zoals onderzoeksjournalist James Bloodworth, die als adolescent zelf in de fuik van de manosfeer verstrikt dreigde te raken en er zich twintig jaar later undercover in verdiepte.
In zijn boek Lost boys legt Bloodworth verbanden bloot tussen online misogynie en extreemrechtse actoren, inclusief Donald Trump.
Bloodworth stelt belangrijke vragen als:
- Wat zegt de opkomst van de manosfeer over dit tijdperk?
- En waarom voelen jongens zich ertoe aangetrokken?
Vragen die ook Australisch socioloog Simon Copland durft te stellen. In zijn boek The male complaint plaatst hij het fenomeen manosfeer in een ruimere maatschappelijke context, met verklaringen die vooral in economische onzekerheid, sociaal isolement en laatkapitalisme te vinden zijn.
Die context wordt niet gecreëerd door jongeren zelf, maar door volwassenen die aan de knoppen zitten van de samenleving waarin zij opgroeien.
De manosfeer groeit en bloeit in een complexe en wankele wereld, waarin mensen overspoeld worden door een overweldigende hoeveelheid informatie.
Jongeren komen al vroeg in contact met heel verschillende, soms tegenstrijdige normen en ideeën, en dat in een turbulente fase van hun leven.
Tegelijk biedt het internet hun een laagdrempelige en anonieme vrijplaats waar ze op zoek kunnen gaan naar bevestiging, rolmodellen en antwoorden op ingewikkelde vragen.
Zo komen jongens terecht in een virtuele wereld die status, macht, prestige en hiërarchie als belangrijkste waarden presenteert en vooral voorstelt als concepten die mannen zouden zijn ontnomen en dus – desnoods met geweld – moeten worden heroverd.
Het zijn ideeën die sterk beïnvloed zijn door de evolutionaire biologie en die zich vertalen in een overdreven lichaamscultuur en rigide genderrollen.
Terwijl pers, politici en opiniemakers over elkaar heen rollen vanwege een vaag rapport, blijft de kern van de zaak jammerlijk onaangeroerd.
Zo laten we tienerjongens, die houvast zoeken in een individualistische en meedogenloze wereld, over aan de macht van big tech en de kwalijke intenties van extremisten die hun onzekerheden ongehinderd uitbuiten.
Sociale media spelen in op de beperkte aandachtsspanne van jongeren door hen gewiekst van fitnessvideo’s naar polariserende en gewelddadige content te leiden.
Zolang er maar gescrold, geklikt en geliket wordt, wordt er grof geld verdiend.
Manosfeer influencers worden omarmd door autocratische politici die dezelfde taal spreken, dezelfde simplistische oplossingen aanreiken en vertrekken vanuit hetzelfde idee: dat hun van alles werd afgepakt en dat het tijd is om terug te slaan.
Pasklare en eenvoudige antwoorden op complexe identiteitsvragen brengen schijnbaar orde en structuur aan in een stormachtige wereld.
Ze geven jongeren het gevoel ergens bij te horen, gehoord en gezien te worden.
De kwalijke ideeën die eruit voortvloeien, zijn dan weer niet het probleem van de bedrijven of de influencers in kwestie, maar van ons allemaal.
Wat we eraan gaan doen, blijft een groot vraagteken.
Bieke Purnelle is freelanceschrijver en directeur van Rosa, kenniscentrum
voor gender en feminisme.
© Fred Debrock
Lees ook
Klik op de hyperlink
en ontdek meer berichten
Bron: De Standaard