‘Ik zou landen als België absoluut aanraden de dienstplicht weer in te voeren.’ De Finse oud-premier Sanna Marin (40) is een sociaaldemocraat, maar niet van de softe soort. Ilja Leonard Pfeijffer sprak haar in Brussel over sisu, AI en vrouwen aan de macht.
Maarten Rabaey en Danny Ilegems
18 juli 2026
Leestijd: 26 min
Schrijver Ilja Leonard Pfeijffer
koestert de Europese democratie,
maar is ook bezorgd.
In Democratiedialogen
praat hij uitvoerig met politieke kopstukken
over zijn angsten en dromen.
‘We leven weer volop in een wereld waarin de wet van de sterkste geldt’
Sanna Marin
Toen Sanna Marin in 2019 aantrad als premier van Finland, werd ze met haar 34 lentes de jongste zittende regeringsleider ter wereld. Haar centrumlinkse regering was een coalitie van vijf partijen die allemaal door een vrouw werden geleid. In haar kabinet waren twaalf van de negentien ministers vrouwen.
Tijdens haar ambtstermijn als premier hield de jonge sociaaldemocraat zich minder dan verwacht bezig met genderkwesties en sociale zaken, en veel meer dan verwacht met veiligheidskwesties en defensie. Al waren het de omstandigheden die haar daartoe dwongen: eerst brak de covidcrisis uit, en toen die min of meer onder controle was viel Rusland Oekraïne binnen.
Van de weeromstuit deed Sanna Marin iets wat haar gegarandeerd een vermelding in het grote geschiedenisboek van Europa zal opleveren: ze loodste Finland de NAVO in, na een ultrakorte toetredingsprocedure.
De dreigementen van Vladimir Poetin gleden van haar af als water van een sierlijke zwaan.
Sanna Marin was ook een van de weinige regeringsleiders die het openlijk opnam voor de Oeigoeren in China, niet in wazige diplomatieke bewoordingen, maar door specifiek de verkrachtingen en martelingen van vrouwen in de ‘heropvoedingskampen’ in Xinjiang aan te klagen.
In het interview dat volgt heeft ze het over “de waanzin van de wereld” zonder Donald Trump bij naam te noemen.
Het zou kunnen dat ze voorzichtig is geworden, maar waarschijnlijker is dat ze het ver beneden haar waardigheid vindt.
Vergeleken met Sanna Marin is Theo Francken een softie en Mark Rutte een angsthaas.
Het is Marin die de locatie van dit gesprek heeft bepaald: The Nine, een privéclub in Brussel waarvan het lidmaatschap – tegen een slordige 1.000 euro per maand, met kortingen voor vertegenwoordigers van ngo’s en jongeren – exclusief aan vrouwen is voorbehouden.
De naam verwijst naar de negen muzen uit de Griekse en Romeinse mythologie, die allemaal van het vrouwelijke geslacht waren.
In het statige art-nouveaupand in de Europese wijk waar de club is gevestigd, heerst de girlpower van girls in power.
Van zakenvrouwen, beleidsmakers, consultants, lobbyisten en andere politieke influencers. Van captains of feminism die de barricades achter zich hebben gelaten.
De gevechtsuitrusting van Sanna Marin bestaat vandaag uit een zwart pak met zes goudkleurige knopen op de vest, een wit hemd en witte sneakers met dikke schuimzolen voor de veerkracht – waarover later meer.
Ze mag dan premier af zijn – in 2023 verloor ze nipt de verkiezingen, kort daarna gaf ze ook haar parlementszetel op – Marin is nog steeds actief in de coulissen van de internationale politiek.
Tegenwoordig is ze strategisch adviseur bij het Tony Blair Institute for Global Change.
Wat dat adviseurschap precies inhoudt, daarover blijft ze vaag. Ze onderhoudt naar eigen zeggen contacten met regeringen, staatshoofden en bedrijfsleiders aangaande veiligheidskwesties, in de fysieke én de digitale wereld.
Over wat het Tony Blair Institute precies inhoudt – is het Blairs persoonlijke denktank, een peperduur consultancybedrijf of een veredelde lobbymachine – houdt Marin zich zo mogelijk nog meer op de vlakte.
Het enige wat ze wél zegt over haar huidige rol, tegen al wie het horen wil, is: “I’m free! Ik kan nu zeggen wat ik wil.”
Ilja Leonard Pfeijffer hoefde voor dit gesprek niet speciaal naar Brussel te vliegen, hij was er al. De collegetour die was opgezet om zijn essaybundel Absolute democratie te lanceren in een sfeer van tegensprekelijk debat, hield die dag halt aan de Vrije Universiteit Brussel. Het aperitiefgesprek met Sanna Marin werd last minute aan de debatagenda toegevoegd.
Pfeijffer: “Mijn eerste indruk was dat ze wel heel jong is om een ex-premier te zijn. Bij een uitgerangeerde politicus stel je je iemand voor die oud, uitgeblust en cynisch is. Met Sanna Marin krijg je het tegenovergestelde.
“Ze is niet alleen mooi – geen verdienste, wel een onweerlegbaar feit – maar ook energiek en charismatisch. Wanneer zij op een vraag antwoordt en je daarbij strak in de ogen kijkt, wordt het heel moeilijk om niet op z’n minst te doen alsóf je het met haar eens bent.
“Uiteraard bedoel ik dat op een niet-seksistische manier. Zij is een sterke, bijna dwingende persoonlijkheid.
“Ze wekt absoluut niet de indruk dat ze haar interesse in, en haar verbinding met, de politiek kwijt is. Ik geloof trouwens niet dat ze helemaal vrijuit spreekt, zoals ze zelf beweert, want ze formuleert heel afgewogen en precies.
“Ik denk dat we haar als een toekomstig politiek zwaargewicht moeten beschouwen, als een boegbeeld van de ‘flinkerzijde’ van de Europese sociaaldemocratie. Ik verwacht dat deze vrouw het langste deel van haar politieke carrière nog voor de boeg heeft.
“Er was maar één ding waarover ik met Sanna Marin níét wilde praten: die uitgelekte video waarmee ze wereldberoemd is geworden (beelden van een wild dansende Marin op een feestje onder vriendinnen, red.).
“Het is geruststellend te weten dat ook politici in hun vrije tijd de gekste dingen doen, dat zij onvolmaakte wezens van vlees en bloed zijn, en dat de een al beter danst dan de ander. Maar in deze dialogen gaan wij keihard voor de bittere ernst.”
Ilja Leonard Pfeijffer: Van hieruit horen we de politiesirenes loeien. De Europese regeringsleiders worden weer eens in konvooi naar een bijeenkomst van de Europese Raad gevoerd. U hebt ook vaak aan die ronde tafel gezeten, in het gezelschap van overwegend oude mannen in grijze pakken. Hoe hebt u die hoge vergaderingen destijds ervaren?
Sanna Marin: “Het zal u misschien verbazen, maar tijdens de bijeenkomsten van de Europese Raad heb ik vooral veel collegialiteit ervaren. Ik werd er niet behandeld als de jonge regeringsleider die pas kwam piepen.
“Regeringsleider zijn is in bepaalde opzichten een vrij geïsoleerde, eenzame functie. Elke leider die daar is, oud of jong, voelt dat. Je bent er leider tussen de leiders, je vertegenwoordigt een van de 27 lidstaten van de EU, maar tussen de bedrijven door ben je ook gewoon mens tussen de mensen.
“En daarnaast vond ik het werk altijd heel interessant. Ik genoot van de bijeenkomsten van de Europese Raad, ze gaven me veel. Ook al moesten we soms uiterst moeilijke beslissingen nemen, omtrent covid, de oorlog in Oekraïne, de energiecrisis, de hoge inflatie, de begroting…
“Er heerste een sfeer van gelijkwaardigheid in de Raad. Dat is een fijn gevoel, zeker vanuit het perspectief van een klein land.”
Zou de sfeer nog beter zijn als er een evenwichtigere verhouding tussen mannen en vrouwen was?
“Natúúrlijk zou het anders zijn! (lacht)
“Ik zeg niet dat vrouwen per definitie betere leiders zijn, maar als vrouwen aan de macht zijn stellen ze andere prioriteiten, nemen ze andere beslissingen…”
Bron dpa/picture alliance via Getty I
Natuurlijk wel. Vrouwen zijn betere leiders, dat weet u goed genoeg.
(lacht) “Dat durf ik niet zo stellig te beweren. Sommige vrouwen zijn buitengewoon sterke leiders, maar ik wed dat er ook een paar zijn die dat niet zijn.
“Wat ik wel denk, is dat vrouwelijke leiders over het algemeen veelzijdiger en invoelender zijn. Omdat de ladders die ze hebben moeten beklimmen om aan de top te raken hoger waren, de paden die ze hebben moeten nemen lastiger. Het parcours dat je hebt afgelegd, vormt je.
“Zou de wereld een betere plek zijn met substantieel meer vrouwen aan de macht? Ja, omdat gelijkheid altijd beter is. Nu is er nog steeds een enorm onevenwicht.
“Toen ik premier was, werd er in ronkende bewoordingen gesproken over een nieuwe generatie vrouwelijke leiders die doorstootte naar de top.
- Mette Frederiksen was toen premier in Denemarken
- Jacinda Ardern in Nieuw-Zeeland
- Giorgia Meloni in Italië
- Angela Merkel was nog bondskanselier in Duitsland
“De waarheid is dat er nooit een opkomende generatie is geweest. We waren altijd met slechts een handvol, en we zijn nog steeds met veel te weinig. Ook in de zakenwereld trouwens.”
De wereld is er niet rustiger op geworden sinds u premier af bent. De geopolitieke chaos is groot, er lijkt een soort permanente crisistoestand te heersen. Hebt u dat zien aankomen?
“Op het einde van mijn ambtstermijn als premier dacht ik dat de ergste dingen waren gebeurd:
- de wereldwijde pandemie
- de oorlog in Oekraïne
- de economische gevolgen daarvan
- de geopolitieke turbulentie…
“Maar helaas is het allemaal nog erger geworden. De waanzin neemt alleen maar toe. We leven niet meer in tijdelijke onzekerheid, nee, de onzekerheid is permanent geworden. Dat is de nieuwe staat van de wereld: onzeker, onvoorspelbaar, zelfs irrationeel.
“Het ergste vind ik dat grote machtige mogendheden voortdurend de internationale rechtsregels in twijfel trekken en schenden.
“De internationale rechtsorde zoals we die kenden, met de afspraken die we hebben gemaakt, de regels die we hebben opgesteld en de instellingen die we hebben opgericht om ze te handhaven, bestaat in feite niet meer. Die wereld is verdwenen.
“Ik vind het buitengewoon triest dat we nu in een tijdperk leven waarin we zelfs niet meer stréven naar een betere wereld – een wereld die veiliger en rechtvaardiger is, een wereld die de zwakkeren beschermt –, maar weer volop in een tijdperk waarin de wet van de sterkste geldt.
“Voor ons als Finnen, en voor de inwoners van kleine landen in het algemeen, is een wereld zonder regels een beangstigend vooruitzicht. Omdat we nooit de macht en de kracht zullen hebben die de grote landen wel hebben.”
Toen u premier was, nam u het besluit om Finland tot de NAVO te laten toetreden. Weinigen hadden verwacht dat u dat zonder te aarzelen zou doordrukken.
“Laten we eerlijk zijn: als Rusland niet was binnengevallen in Oekraïne, zou dat wellicht niet zijn gebeurd. Of toch niet zo snel.”
Hebt u er nog geen spijt van? Met Donald Trump als president lijkt het beruchte artikel 5 van het NAVO-verdrag, dat stelt dat een aanval op één lidstaat wordt beschouwd als een aanval op alle lidstaten, niet langer gegarandeerd. Dat kan met name penibel worden voor de landen die een grens met Rusland delen: de Baltische staten, de Oost-Europese landen, Moldavië, Finland.
“Ik denk nog steeds dat we de juiste beslissing hebben genomen door toe te treden. Ik sta nog steeds voor 100 procent achter mijn besluit van toen.
“Het Finse volk steunt het NAVO-lidmaatschap voluit. En ik ben er ook zeker van dat de toetreding van Finland een enorme versterking voor de alliantie was.
“Inderdaad, sinds het heraantreden van Trump als president, merken we dat de VS zich steeds meer uit de trans-Atlantische samenwerking terugtrekken. Dat is gewoon een feit. De relatie tussen Europa en de VS is niet meer dezelfde, ze ís al veranderd. Dat heeft gevolgen voor de NAVO, voor de kracht en de geloofwaardigheid van de organisatie.
“Dus moeten we nu discussiëren over de rol van Europa binnen de NAVO. Kunnen wij in de toekomst blijven vertrouwen op het afschrikkingsarsenaal van de VS? Kunnen wij onder hun nucleaire schild blijven schuilen? Of moeten we ook Europese alternatieven hebben? Moeten we ook echte afschrikking binnen Europa op poten zetten?”
Stel dat we in Europa gedwongen zouden worden onszelf te verdedigen, bijvoorbeeld tegen Rusland, zonder enige hulp van de Verenigde Staten, kúnnen we dat dan?
“Op dit moment niet. Op dit moment zijn we erg afhankelijk van de Amerikaanse militaire capaciteiten, van het Amerikaanse wapenarsenaal, zelfs van de Amerikaanse troepen op Europees grondgebied. Extreem afhankelijk. Dus nee, we zijn er absoluut niet klaar voor. Moeten we dat zijn? Ja, absoluut wél.
“We hebben Europese alternatieven nodig op het vlak van pure defensiecapaciteit, op het gebied van defensietechnologie, maar ook op het gebied van technologie in het algemeen: AI, kwantum- en ruimtetechnologieën, noem maar op.
“We moeten onze wapenproductie én onze investeringen in technologische innovatie snel en drastisch opvoeren.
“We zijn trouwens niet alleen afhankelijk van de VS. Een andere afhankelijkheid, waarover we niet zoveel praten als we zouden moeten doen, gezien het belang ervan, is die van Oekraïne.
“Oekraïne heeft in korte tijd enorm veel ervaring opgedaan met moderne oorlogsvoering. Oekraïne heeft nu het modernste leger van Europa.
“Denk de Oekraïense militaire capaciteiten weg, denk het Oekraïense leger weg, en wij worden extreem kwetsbaar.
“Wij zullen Oekraïense steun nodig hebben bij het moderniseren van de oude Europese legers, zeker als het gaat over drones, onbemande voertuigen en systemen die door AI aangestuurd worden.
“Dat moeten we inzien. Daar moeten we aan denken als er weer eens gedebatteerd wordt over steun aan Oekraïne: we krijgen er enorm veel voor terug.”
Vindt u dat Oekraïne zo snel mogelijk lid moet worden van de Europese Unie?
“Ik hoop het, ja. Eigenlijk is het een noodzaak. Ik reken erop dat deze Europese Commissie al flinke stappen in die richting zet.
“Het zal zeker nog even duren eer Oekraïne een volwaardig lid van de EU kan zijn, maar ik pleit ervoor dat de principebeslissing daarover vóór 2029 wordt genomen.
“Oekraïne moet natuurlijk zelf ook nog een paar fundamentele dingen in orde brengen:
- het rechtssysteem hervormen
- de corruptie aanpakken
“Niet alleen de EU, ook de burgers van Oekraïne zullen daar steeds sterker op aandringen.
“En buitenlandse investeerders moeten er zeker van zijn dat er een eerlijk rechtssysteem is in Oekraïne, anders zullen ze aarzelen om geld in de heropbouw van het land te pompen. Er zijn dus nog best veel obstakels die moeten worden geruimd.”
Vindt u dat Oekraïne lid van de NAVO moet kunnen worden?
“Dat is een discussie die we op dit moment niet voeren, omdat een land in oorlog per definitie niet tot de NAVO kán toetreden. Maar ik vind dat we de discussie wel moeten voeren.
“Zoals ik zei: zonder Oekraïne hebben we een probleem. Als Rusland de oorlog in Oekraïne zou winnen, of als er een vredesakkoord uit de bus zou komen dat stipuleert dat Oekraïne geheel of gedeeltelijk gedemilitariseerd wordt, dus geen strijdkrachten meer mag hebben, dan komen wij in een penibele situatie.
“Rusland zou dan moed kunnen vatten en na Oekraïne ook andere landen op de Europese oostflank kunnen bedreigen of binnenvallen.
“Een slecht vredesakkoord in Oekraïne kan Europa onveiliger maken in plaats van veiliger, hoe paradoxaal het ook klinkt.
“Met Oekraïne in de NAVO zou ik mij heel wat geruster voelen. Ik vind dat we dat in perspectief moeten houden, al was het maar om druk te zetten op elke onderhandeling met Rusland.”
‘De boodschap van Oekraïne is dat ze de oorlog eigenlijk al gewonnen hebben. Omdat hij al zo lang duurt, omdat ze het al zo lang hebben volgehouden’
Vinden er nog ergens onderhandelingen plaats met Rusland, voor of achter de schermen? Is er een reëel perspectief op vrede? En zo nee, zal dat op den duur niet gaan wegen op de Europese steun aan Oekraïne? De Oekraïners voeren nu aanvallen uit tot diep in Rusland, tot in Moskou en Sint-Petersburg toe. Zij zullen straks ook worden gebrandmerkt als oorlogsstokers die van geen ophouden weten.
“De boodschap van Oekraïne is dat ze de oorlog eigenlijk al gewonnen hebben. Omdat hij al zo lang duurt, omdat ze het al zo lang hebben volgehouden.
“Maar we mogen niet vergeten dat het een uitputtingsoorlog is geworden omdat Poetin geen vrede wil. Hij maakt nog altijd geen aanstalten. De gesprekken die op initiatief van de VS met Rusland en Oekraïne zijn gevoerd, hebben tot niets geleid.
“Poetin speelt spelletjes en probeert vooral zijn positie op het internationale toneel te handhaven. Daardoor is er, helaas, nog steeds geen realistisch vooruitzicht dat het geweld op korte termijn zal stoppen.
“Wat de Europese steun aan Oekraïne betreft: ik vind dat we nog veel meer moeten doen, omdat er zo veel van afhangt. Maar het geld hoeft niet door ramen en deuren naar buiten te vliegen.
“Oekraïne kan nu tegen betrekkelijk lage kosten militair materiaal produceren. Bij de uitbreiding van de Europese defensiecapaciteiten moeten we daarnaar kijken, daaruit leren. Een oorlog is en blijft ook een financiële strijd, maar er bestaat ook zoiets als verstandig investeren.”
Denkt u dat de VS de NAVO ten eeuwigen dage zullen blijven trekken? President Trump lijdt, zacht uitgedrukt, aan stemmingswisselingen als het daarover gaat.
“Persoonlijk zou ik willen dat de VS een hoeksteen van de NAVO blijven, omwille van de afschrikking. Maar ik zal niet degene zijn die daarover beslist. Elk land beslist autonoom of het lid wil zijn van een alliantie of niet. Als Europeanen moeten we ons meer dan ooit op ons eigen spel concentreren.”
Kan een bondgenootschap met een land dat zo onvoorspelbaar is als de VS onder Trump, niet op een punt komen dat het ons meer schade berokkent dan wat anders?
“Je mag niet vergeten dat de VS een groot land zijn, met een functionerende democratie. Momenteel zijn we getuige van de acties en de reacties van de tweede regering-Trump.
“Het zijn misschien niet de acties die we wensen. Maar de Amerikaanse politiek kan veranderen, de Amerikaanse regering kan veranderen.
“Het beste wat Europa kan doen, is zich richten op zaken waar het invloed op kan uitoefenen, waar het op korte termijn voordeel uit kan halen. En op zaken waarin het nu schromelijk tekortschiet…”
Noem eens iets.
“Technologie!
“De VS en China investeren er zwaar in, Europa hinkt mijlenver achterop. En dan heb ik het niet alleen over defensietechnologie, maar over technologische innovatie in het algemeen. Op dat vlak zijn we nu bijna totaal afhankelijk van niet-Europese actoren.
“Dat moeten we onder ogen zien. En dat moet veranderen. Inzake technologie hebben we Europese koplopers nodig. Niet alleen oorlogen, maar zowat elk belangenconflict zal in de zeer nabije toekomst met technologie worden uitgevochten.”
De technologiebedrijven van Silicon Valley, vooral zij die in AI investeren, zoals Palantir, oefenen nu al buitensporig veel invloed uit. En die invloed speelt ook politiek en maatschappelijk. Vindt u dat de EU een hardere houding moet aannemen jegens sommige van die techoligarchen en techimperia, die onze data en onze copyrights stelen, onze democratie en onze rechten en vrijheden bedreigen, en steeds dwingender onze manier van leven bepalen?
“Het gaat niet er zozeer om hard of stoer te zijn. Het gaat erom klaar en duidelijk te zijn. We hebben eerlijke regels nodig, dat staat buiten kijf. Maar hoe gaan we die regels handhaven, dát is voor mij nu de grote vraag.
“Vanuit Europa kunnen we de techsector niet meer blijven reguleren zoals we tot nu toe hebben gedaan, met antimonopoliewetgeving en miljardenboetes.
“De nieuwste ontwikkelingen zijn zo radicaal en zo onvoorspelbaar, en het gaat zo snel dat onze oude wetgeving gewoon niet meer werkt – niet meer van toepassing is, zou ik bijna durven te zeggen.
“Hoe komen we tot ethische regels die in de praktijk bruikbaar zijn? Dát is de discussie die we nu moeten voeren.
“Ik heb de jongste tijd veel mensen ontmoet die hoge posities bekleden in de techsector, in Europa en de VS. De meeste van die mensen maken zich zorgen. Ze begrijpen perfect dat er nieuwe ethische regels nodig zijn.
“Wat mij betreft moeten we een grote dialoog opstarten tussen vertegenwoordigers van de techbedrijven en vertegenwoordigers van de publieke sector.
“Een dialoog die eerlijk, open en constructief wordt gevoerd, met als doel: voorkomen dat we in het scenario van Terminator terechtkomen, in een wereld waar door AI gestuurde robots de dienst uitmaken.
“Ik besef dat het klinkt alsof ik te veel naar sciencefictionfilms heb gekeken, maar dit zijn zaken waarmee we nu echt rekening moeten houden.”
Robots die mensen kunnen doden hebben we al in overvloed.
(zucht) “Het wordt een groot probleem, hoor, ik heb er een hard hoofd in. De vraag is hoe we de technologiewedloop tussen de VS en China ooit zullen kunnen stoppen, want de een zal de ander altijd een stapje voor willen blijven.
“Ik heb het antwoord niet. Ook al onderkennen we de risico’s, het zal uiterst moeilijk worden om hier enige vorm van controle op uit te oefenen. Maar ervan wegkijken en denken dat het zo’n vaart niet zal lopen, zal het probleem ook niet oplossen.”
Terug naar de politiek: wat hebt u geleerd van uw ervaringen met extreemrechts in Finland, en meer in het bijzonder met de Finnenpartij? In 2019 bent u erin geslaagd een centrumlinkse regering te vormen, tegen de Europese trend in, maar nu zit de Finnenpartij weer mee in de regering.
“We hebben in Finland al een paar regeringen gehad waarin de ‘Ware Finnen’, nu de Finnenpartij, vertegenwoordigd waren.
“Het is elke keer hetzelfde. Wanneer ze oppositie voeren worden ze populair en wanneer ze regeren worden ze onpopulair. Omdat ze dan actie moeten ondernemen en onaangename beslissingen moeten nemen.
“Ik heb als leider van de Sociaal-Democratische Partij (SDP) altijd gezegd dat ik nooit met de Finnenpartij in een regering zou stappen, omdat wij wat betreft normen en waarden totaal van elkaar verschillen.
“Wij passen gewoon niet in dezelfde coalitie. Dat is vandaag nog steeds mijn standpunt. Ik ben een tegenstander van samenwerking met extreemrechtse partijen. Dat heeft geen zin, daar wordt niemand beter van, en al zeker de burgers niet.
“Op dit moment hebben we de meest rechtse regering die Finland ooit heeft gekend. Het is ook een uiterst onpopulaire regering.
“Mijn regering scoorde historisch hoog in peilingen waarin mensen werd gevraagd of ze tevreden waren met het werk van hun regering. De huidige regering scoort extreem laag. Over tien maanden zijn er opnieuw verkiezingen in Finland. Dan kunnen de mensen deze regering wegstemmen.”
Gaat u zich dan opnieuw kandidaat stellen? Iedereen vraagt zich af wanneer en waar u uw politieke comeback gaat maken.
“Ik ga me uiteraard inzetten voor onze partij. Ik ga toespraken houden, aanwezig zijn in de campagne en op alle mogelijke manieren mijn steentje bijdragen. Maar ik zal me niet verkiesbaar stellen bij deze verkiezingen. Ik denk dat de sociaaldemocraten zonder mij ook wel zullen winnen.” (lacht)
Ik wilde het met u ook nog even hebben over wat jullie in Finland sisu noemen. Ik heb begrepen dat het een oud begrip is dat staat voor volharding, vastberadenheid, moed en veerkracht. Komt enige sisu ook in deze tijd van pas? Wordt er in Finland nog steeds naar verwezen als het moeilijk gaat?
“Wij zijn veerkrachtig geworden omdat we dat móésten zijn. Omdat we altijd een land zijn geweest met een agressieve buur: Rusland.
“Van alle Europese landen zijn wij het land met de langste grens met Rusland: 1.300 kilometer. Wij hebben een lange, moeilijke geschiedenis van oorlogen met Rusland achter de rug, waarvan de Winteroorlog (1939-1940) wellicht de bekendste is.
“We hebben enorme verliezen geleden − mensenlevens en grondgebied − en extreem moeilijke, traumatiserende situaties meegemaakt.
“Ja, ik denk dat sisu nog steeds van pas komt. En ik zou willen dat het een Europees begrip wordt. Want in deze tijd hoef je geen buurland van Rusland te zijn om door Rusland bedreigd te worden.
“De nieuwe technologie waar we het over hadden, geeft elke agressor mogelijkheden die niet meer zo afhankelijk zijn van factoren als geografische ligging.
“Met drones en AI kan een agressor de strategische infrastructuur van zijn vijanden op verre afstand in kaart brengen. Finland is heel dichtbij voor Rusland, maar dat wil niet zeggen dat je in Portugal veilig bent.
“In Finland hebben we ons aangepast aan de nieuwe realiteit. Wij hebben nog steeds militaire dienstplicht en we zijn van plan die te handhaven.
“We hebben bijkomend geïnvesteerd in defensie, we hebben een netwerk van atoomschuilkelders en we doen aan strategische opslag van noodvoorraden.
“Ik denk dat Finland een schoolvoorbeeld is van paraatheid. Wij zijn misschien niet op alles voorbereid, maar toch op veel.
“Ik zou de andere Europese landen durven aan te raden ons voorbeeld te volgen.” (glimlacht)
‘Als je mensen worden gedood door drones, zoals in Oekraïne, hebben ze weinig aan je sociale investeringen, dan hebben ze niet de luxe om te kunnen denken aan hun pensioenen’
Zou u Europese landen als België en Nederland aanraden de dienstplicht opnieuw in te voeren?
“Ja, absoluut. Ik kreeg gisteren nog informatie over een plan van Rusland om zijn leger gevoelig uit te breiden. De aantallen die werden genoemd waren enorm. Rusland is natuurlijk ook een enorm land. Finland heeft amper 5,5 miljoen inwoners.
“In Rusland hebben de mensen het vermogen om extreme situaties het hoofd te bieden. In Europa zijn we gewend geraakt aan comfort en een hoge levensstandaard.
“We mogen ons gelukkig prijzen, maar we moeten ook inzien dat we vandaag kwetsbaar zijn. Europese landen die met beroepsmilitairen geen leger kunnen opzetten dat groot genoeg is, zouden militaire dienstplicht moeten hebben.”
De Spaanse premier Pedro Sánchez, een sociaaldemocratische geestesgenoot van u, weigert de Spaanse bijdrage aan de NAVO op te voeren en zegt nee op alles wat Trump hem vraagt. ‘In Zuid-Europa hebben we te veel sociale uitdagingen om hopen geld uit te geven aan defensie’, zegt hij. Wat zegt u tegen hem als u hem tegenkomt?
“Dat wij in Noord-Europa ook veel sociale problemen hebben, maar niet kunnen ontsnappen aan de realiteit van vandaag.
“Pedro kan er ook niet aan ontsnappen, en hij zou het beter niet proberen. Ik ken hem als mede-sociaaldemocraat en voormalig collega-premier. Zoals ik zei: de oorlogsdreiging is niet langer aan geografie gebonden.
“Als ik Pedro Sánchez was, zou ik er eerst voor zorgen dat mijn burgers en mijn land veilig zijn. Als je niet veilig bent, ben je niet echt onafhankelijk.
“Als je mensen worden gedood door drones, zoals in Oekraïne, hebben ze weinig aan je sociale investeringen, dan hebben ze niet de luxe om te kunnen denken aan hun pensioenen. Veiligheid is de basis van alles.
“Ik snap de discussie en de terughoudendheid over de defensie-uitgaven, hoor. Je kunt veel geld verspillen aan dure maar inefficiënte, achterhaalde wapensystemen.
“Ik snap ook dat je bang bent om de steun van de bevolking te verliezen, door meer geld uit te geven aan defensie en minder aan sociale zekerheid.
“Er is maar één oplossing voor een sociaaldemocratische politicus: eerlijk zijn, de situatie uitleggen.
“Uitleggen dat de oorlog in Oekraïne ons wél aangaat, dat hij iederéén aangaat, en dat veiligheid van primair belang is.”
Pedro Sánchez neemt afstand van Trump en zoekt toenadering tot China. Is dat slim? Wat Rusland vandaag doet, kan het niet doen zonder de steun van China.
“Ik denk dat we voorzichtig moeten zijn. China is geen democratie. China deelt onze normen en waarden niet, onze vrijheidsdrang, onze manier van leven.
“We mogen de fouten die we met Rusland hebben gemaakt niet opnieuw maken. We hadden zeer nauwe economische banden gesmeed met Rusland, met name op het gebied van energie en dat heeft keihard tegen ons gewerkt na de Russische invasie van Oekraïne.
“Poetin heeft ons ermee gechanteerd. We hebben er een dure prijs voor betaald.
‘De VS kunnen, samen met China, ook een situatie creëren waarin Poetin zich heel comfortabel voelt. Voor Europa maakt dat nogal een verschil’
“Als we dezelfde fouten herhalen in onze relatie met China, bijvoorbeeld op het vlak van technologie of grondstoffen, zal dat op een bepaald moment óók verkeerd uitpakken.
“We moeten onszelf niet voor de gek houden: China is een soortgelijke speler als Rusland, met dezelfde autoritaire, autocratische mentaliteit.
“We moeten een functionele relatie nastreven met een wereldspeler als China, net zoals we altijd een functionele relatie zullen moeten onderhouden met onze bondgenoot de VS.
“De VS zouden voor ons veel kunnen oplossen in Oekraïne, als ze meer druk op Rusland zouden zetten en Poetin zouden dwingen aan de onderhandelingstafel te komen.
“Maar de VS kunnen, samen met China, ook een situatie creëren waarin Poetin zich heel comfortabel voelt. Voor Europa maakt dat nogal een verschil.”
Kan Europa een wereldmacht zijn en blijven, of ziet u het somber in?
“Europa is sterker dan we zelf denken.
“We zijn met 27 overwegend kleine landen, maar we hebben goede onderwijssystemen, we hebben getalenteerde mensen, we hebben geld, we zijn een grote economie, we hebben zoveel dingen die in ons voordeel spelen.
“In bepaalde opzichten zijn we al een wereldmacht, maar we zullen het alleen blijven als we een waarlijk verenigd Europa zijn, op alle vlakken.”
Bio Sanna Marin
- Geboren in Helsinki op 16 november 1985
- Zette als 20-jarige haar eerste stappen in de politiek bij de Sociaaldemocratische Partij (SDP)
- Werd in 2019 voor het eerst minister en volgde in december 2019 Antti Rinne op als premier
- Moest vanaf 2020 de covidcrisis het hoofd bieden en vanaf 2022 de Russische invasie in Oekraïne
- Tijdens haar ambtsperiode werd Finland in 2023 lid van de NAVO
Bron Damon De Backer
Aflevering 1
De Poolse buitenlandminister
Radoslaw Sikorski
Aflevering 2
Topeconoom
Thomas Piketty
Aflevering 3
De Finse oud-premier
Sanna Marin.
Aflevering 4
Ex-Eurocommissaris
Frans Timmermans
Lees ook
Klik op de hyperlinks hieronder
en vind meer berichten
Bron: De Morgen