In de door oorlog verscheurde Gazastrook is voedselhulp veranderd in een wrede strijd. Gewapende clans en criminele bendes vechten om controle over de schaarse levensmiddelen. ‘Israël gebruikt deze hongersnood voor twee doelen.’
Ans Boersma – De Morgen
1 juli 2025
Leestijd: 5 min
“Israël gebruikt deze hongersnood voor twee doelen: genocide, en als pressiemiddel tegen Hamas in onderhandelingen over een staakt-het-vuren.”
In het Nasser-ziekenhuis in Khan Younis sloeg het medisch personeel op de vlucht toen zwaarbewapende mannen het gebouw binnendrongen na een schietpartij tussen rivaliserende groepen.
Het gevecht draaide om zakken bloem, afkomstig van geplunderde hulpgoederen, zo meldt The Guardian.
Kort daarna escaleerde het geweld opnieuw toen Hamas’ binnenlandse veiligheidsdienst de orde probeerde te herstellen.
Het incident staat niet op zichzelf.
Na bijna 21 maanden oorlog is de Gazastrook uiteengevallen in een lappendeken van machtszones, waarbij nieuw geweld en anarchie de regio domineren.
In het noorden probeert Hamas, ondanks zware verliezen, de controle te behouden. Tegelijkertijd rukken in het zuiden en centrum lokale clans en criminele groepen op.
Het gaat om georganiseerde bendes en grote familieclans.
Een zak bloem is goud waard: tot 500 dollar op de zwarte markt. Hulp in Gaza wordt zo een wapen en overleven een loterij. Gewapende groepen gebruiken voedsel zo als een middel om macht uit te oefenen.
Hamas-kenner Joas Wagemakers (Universiteit Utrecht) licht toe: “Ongeveer vijftien jaar geleden begonnen verschillende radicale groepen en clans de macht van Hamas en president Abbas uit te dagen.
“Sommige van die groepen waren ideologisch verwant aan Al Qaida, andere opereerden vooral vanuit criminele motieven.
“Hamas heeft deze groeperingen altijd bestreden. Dat is nu veel moeilijker, omdat ze grote klappen hebben gekregen in de oorlog.”
Premier Netanyahu gaf in april zelfs toe dat Israël lokale milities bewapent om Hamas te verzwakken. Het gaat onder meer om een kleine groep, geleid door de jonge drugshandelaar Yasser Abu Shabab, die naar verluidt banden heeft met jihadistische groeperingen.
Volgens Wagemakers is dat laatste nog niet bewezen.
“Het lijkt er eerder op dat ze hun eigen status willen versterken door samen te werken met Israël, wapens te verkrijgen en zich te verzetten tegen Hamas.
“Ze worden gezien als verraders van de Palestijnse zaak.”
Slachtpartij
Bovenal is de chaos een direct gevolg van de Israëlische blokkade – inclusief hulpacties van de VN – en de willekeurige manier waarop hulp wordt verdeeld.
Verreweg de meeste doden vallen bij de vier voedselpunten van de uiterst omstreden Israëlisch-Amerikaanse organisatie Gaza Humanitarian Foundation (GHF).
Volgens Artsen Zonder Grenzen (AZG) zijn al meer dan 500 mensen gedood en bijna 4.000 gewond geraakt terwijl ze wachtten op voedselhulp of onderweg waren daarheen.
“Dit is geen hulp, dit is een slachtpartij vermomd als humanitaire actie”,
stelt de organisatie.
De vier distributiepunten bevinden zich in volledig door Israël gecontroleerde zones.
“Ze zijn zo groot als voetbalvelden, omringd door uitkijkposten, aardeheuvels en prikkeldraad. Er is maar één doorgang.
“Hulpverleners droppen voedsel, openen het hek en dan stormen duizenden mensen tegelijk naar binnen.
“Wie het overleeft, heeft misschien wat rijst”, aldus Aitor Zabalgogeazkoa, noodhulp coördinator van AZG in Gaza.
Wie te vroeg of te laat aankomt bij de checkpoint, riskeert beschoten te worden.
Maandag erkenden hooggeplaatste Israëlische officieren in de Israëlische krant Haaretz, na eerdere getuigenissen van soldaten, dat door “onnauwkeurig en ongecontroleerd” artillerievuur ook burgers zijn omgekomen.
Iets wat het IDF tot nu toe ontkende.
Hulpverleners in het gebied staan machteloos.
“Er waren vroeger meer dan vierhonderd distributiepunten. Nu slechts vier, allemaal onder militaire controle. Wij kunnen deze gebieden niet betreden, omdat we dan worden neergeschoten”, vertelt Caroline Bedos, verantwoordelijke voor het Midden-Oosten bij Dokters van de Wereld.
De hulporganisatie runt zes eerste lijn gezondheidscentra in Gaza, met meer dan honderd medewerkers.
“We werken onder constante Israëlische aanvallen, dag en nacht. Meer dan 80 procent van Gaza staat onder evacuatieorders, gebieden waar je kunt worden beschoten als je er komt.”
Moedwillig beleid
Intussen houdt Israël Hamas verantwoordelijk voor de chaos en het geweld, en beweert het dat de islamistische beweging de voedselhulp gebruikt om haar greep op de bevolking te behouden. Iets waar het, ondanks de gps-tracking van elke hulptruck en het intensieve gebruik van drones, nog geen bewijs voor geleverd heeft.
Dat is onzin, zegt VUB-onderzoeker Lior Volinz, gespecialiseerd in veiligheidsbeleid in Israël en Palestina.
Hij stelt dat de belangrijkste machtsfactor het Israëlische leger blijft, dat de distributie van basisvoedingsmiddelen wil gebruiken om de controle over Gaza te versterken.
“Er bestaat voor de Israëlische autoriteiten een eenvoudige manier om te voorkomen dat iemand plundert of profiteert van de honger van de Palestijnen: maak een einde aan het hongerbeleid.”
Volgens Muhammad Shehada, schrijver, onderzoeker en mensenrechtenactivist uit Gaza, is ook het Israëlische argument dat Hamas hulpgoederen zou verkopen om nieuwe leden te rekruteren ongeloofwaardig.
“Als een zak bloem genoeg is om iemands ideologische trouw te kopen, dan zou Hamas een van de meest geïnfiltreerde groeperingen ter wereld zijn. Israël zou elke Hamas-strijder moeiteloos meer kunnen bieden dan de organisatie zelf.”
De hoeveelheid hulp die wordt toegelaten, noemt hij “het absolute minimum”, net genoeg om westerse regeringen te sussen.
“GHF is er niet om de honger in Gaza op te lossen, maar om die te verdoezelen.
“Israël gebruikt deze hongersnood voor twee doelen: genocide, en als pressiemiddel tegen Hamas in onderhandelingen over een staakt-het-vuren.”
Saher Alghorra / NYT
Lees ook
Overzicht
Lees meer berichten in deze categorie
Bron: De Morgen