Hij werd geboren in Iran en groeide op in Nederland. Nu woont en werkt historicus Peyman Jafari in de VS. Een gesprek over bommen op Gaza en Iran, slijmende NAVO-bazen en het lot van de gewone Iraniërs. ‘Elke dissident is nu vogelvrij verklaard.’
Joël De Ceulaer – De Morgen
27 juni 2025
Leestijd: 21 min
‘Elke dissident is nu vogelvrij verklaard.’
Peyman Jafari
“Net zoals Israël heeft het Iraanse regime altijd een externe rechtvaardiging nodig”, zegt Peyman Jafari.
“Voor Iran is dat het lijden van de Palestijnen. Nou, neem dan het lijden van de Palestijnen weg. Dan sla je Iran een groot wapen uit handen en kun je aan vrede werken, aan een rechtvaardige oplossing voor het Midden-Oosten. Maar je moet wel bereid zijn om behalve Iran ook Israël kritisch aan te pakken.”
Jafari is een Nederlands-Iraanse historicus, verbonden aan de William & Mary-universiteit in de VS. Toen het gezin in 1987 uit Iran vluchtte, omdat zijn vader ondergronds meewerkte aan het verzet tegen ayatollah Khomeini, was Jafari 10 jaar oud.
“Maar ik herinner mij nog veel”, zegt hij.
“Zo kwam mijn zus ooit huilend thuis van school omdat ze er had geleerd dat Khomeini een heilige was. En mijn vader noemde hem altijd de duivel.
“Mijn zusje was 6, en wist niet wat ze daarmee aan moest. Voor mij was dat ook verwarrend. Net zoals God, waarover ik diep nadacht: kan God bestaan? Een eerste moment van bewustwording. Ik ben atheïst geworden, al heb ik respect voor religieuze mensen.”
BIO
- Universitair docent geschiedenis en internationale betrekkingen aan William & Mary (VS)
- Was van 2019 tot 2022 verbonden aan de universiteit van Princeton (VS)
- Geboren in 1976 in Teheran (Iran)
- Ontvluchtte in 1987 met zijn ouders het land, groeide op in Nederland
- Studeerde aan de universiteiten van Amsterdam en Leiden
- Historicus, promoveerde op de sociale geschiedenis van de Iraanse olie-industrie
- Publiceerde onder meer Het andere Iran (Ambo|Anthos, 2009)
Dat veel tegenstanders van het Iraanse regime geen tranen lieten bij de bombardementen door Israël en de VS, begrijpt hij.
“Ik snap die emotie heel goed. Ook mijn familie heeft een zware prijs betaald. Dat mijn vader niet naar Iran kan reizen, vind ik heel erg. Het Iraanse regime is zeer problematisch, alleen: het is niet in een vacuüm ontstaan. En er was nu geen reden om te bombarderen.
“Amerikaanse veiligheidsdiensten hebben verklaard dat Iran niet aan een kernwapen werkt. Het Internationaal Atoomagentschap heeft dat bevestigd, terwijl het tegelijk wel kritiek heeft op het feit dat Iran uranium tot 60 procent verrijkt.”
Dat is toch voor een bom?
“Ik zou het veeleer een drukkingsmiddel noemen.
“Kijk naar de voorgeschiedenis: in 2015 heeft Iran extra controles op het nucleaire programma toegestaan en verrijking tot 3,67 procent beperkt, nuttig voor medische en civiele toepassingen. In ruil daarvoor werden de sancties opgeheven die na 2003 waren ingevoerd.
“In 2018 is Trump uit dat akkoord gestapt en heeft hij opnieuw sancties ingevoerd, met als gevolg: een superinflatie tot 40 procent, tekort aan medicijnen, meer armoede, enzovoort.
“Er was dus een deal waaronder Iran zijn kernprogramma niet kon militariseren, en die is door de VS niet nagekomen.”
Begon toen de verrijking?
“Niet meteen, want Iran had nog de hoop dat de Europeanen de VS zouden overtuigen om opnieuw in het akkoord te stappen. Toen dat niet lukte, begon men uranium te verrijken.
” In 2021 tot 20 procent, als eerste waarschuwing. Vervolgens naar 60 procent, om duidelijk te maken dat Iran zich ook niet meer aan het akkoord zou houden.”
Dat is toch een dreiging?
“Ja, dat is een dreiging, maar niet groot genoeg om bombardementen te rechtvaardigen.
“Voor een kernwapen moet je uranium tot 90 procent verrijken. Dan heb je nog een raket nodig en een ontstekingsmechanisme. Erg ingewikkeld.
“Het zou volgens Amerikaanse autoriteiten nog twee tot drie jaar duren voor Iran een kernbom kan hebben. Dus Iran heeft een risico genomen, dat is zo.
“Maar tegelijk was de aanval op Iran niet conform het internationaal recht, omdat de dreiging niet imminent was, niet acuut.”
Maar ook niet onbestaand.
“Ik vind het zorgelijk dat Iran uranium zo verrijkt, maar het is geen reden om een oorlog te voeren. Hier moet de diplomatieke weg gevolgd worden.
“Iran is geen democratie, maar Egypte en Saudi-Arabië ook niet, en met die landen heeft het Westen juist goede banden.
“Op een grote conferentie in het Midden-Oosten zou Iran veiligheidsgaranties kunnen krijgen in ruil voor het opdoeken van dat kernprogramma.”
Dat idee maakt nu geen kans.
“Klopt. Trump heeft diplomatie met Iran alleen maar moeilijker gemaakt: eerst door uit het akkoord van 2015 te stappen, nu door volop te bombarderen.
“Vergeet niet dat Israël minstens 90 kernbommen heeft, en zelfs nooit het zogenaamde non-proliferatieverdrag heeft ondertekend.
“Waarom zou Israël wel en Iran geen kernwapens kunnen hebben?
“Er zijn analisten die zeggen dat kernwapens in Israël én Iran meer stabiliteit in het Midden-Oosten zouden creëren, omdat er dan een machtsbalans ontstaat.”
Israël gebruikt de kernwapens niet.
“Je zou ook kunnen zeggen: waarom zou een land dat bereid is genocide te plegen geen atoomwapens gebruiken als het in ‘existentieel gevaar’ verkeert?
“Ik denk zelf niet dat dat snel zal gebeuren, omdat landen kernwapens als afschrikking gebruiken. Dat zou ook voor Iran gelden.”
Dat is dus de vraag.
“Nogmaals: zelfs Israël doet het niet, en dat land ondervond de jongste dagen de zwaarste bomaanvallen sinds zijn ontstaan.
“Kernwapens zijn een afschrikmiddel dat je niet inzet.
“Je zou kunnen zeggen dat het Iraanse regime onbetrouwbaar is, dat Iran door irrationele fanatici wordt geleid, maar zij zijn momenteel misschien wel de meest rationele actor in dit conflict.
“Na de bombardementen op hun nucleaire sites hebben ze op een berekende manier, met waarschuwing vooraf, raketten afgevuurd op de Amerikaanse militaire basis in Qatar, om een reactie te laten zien én te de-escaleren.”
Ze hebben weinig keuze.
“Dat is precies wat ik probeer te zeggen: zij kennen de krachtsverhoudingen en redeneren vanuit lijfsbehoud.
“Er mag geen twijfel over bestaan dat de Iraanse leiders dictatoriale en verwerpelijke mensenrechtenschenders zijn. Maar ze willen maar één ding: aan de macht blijven.
“Ze handelen rationeel, niet irrationeel.
“Als zij de garantie krijgen dat ze niet zullen worden aangevallen, zouden ze dat nucleaire programma in theorie kunnen opdoeken.”
Zou het?
“Wel als het internationaal recht op een geloofwaardige manier zou worden nageleefd. Dat is nu totaal niet het geval. Er zijn twee maten en twee gewichten.
“Israël en de VS doen wat ze willen. Dan hoeven we niet te schrikken als Rusland en China dat ook doen.
“Wat gaan wij zeggen als China over een paar jaar Taiwan binnenvalt?
“Welk argument hebben wij na de genocide in Gaza en de bommen op Iran nog om dat te veroordelen? Geen enkel.”
‘Iran is geen democratie, maar Egypte en Saudi-Arabië ook niet, en daarmee heeft het Westen juist goede banden’
Maar de terreur waardoor Israël constant wordt bedreigd, van Hamas tot Hezbollah en Houthi’s, wordt door Iran gefinancierd. Is die dreiging niet existentieel?
“Nee, die dreiging is niet existentieel.
“Israël heeft een van de modernste legers, kernwapens en de steun van de VS. Alle oorlogen sinds zijn stichting heeft Israël gewonnen. Zijn existentie wordt niet bedreigd.
“Het zijn de Palestijnen die existentieel bedreigd worden. Al sinds 1948.
“Na decennia etnische zuivering wordt nu een genocide gepleegd. Moeten we Israël dan ook preventief bombarderen, omdat het land een existentieel gevaar vormt voor de Palestijnen?
“Om nog maar eens te zeggen: die redenering deugt niet en wijst duidelijk op twee maten en gewichten.”
Hamas is een terreurbeweging.
“Het geweld van Israël zou je ook staatsterreur kunnen noemen.
“Ik vind de politieke islam, de ideologie van Hamas en het terrorisme verwerpelijk. Maar je kunt het ontstaan ervan niet los zien van de reactie op de daden van de staat Israël.
“Als historicus vind ik het onaanvaardbaar om de geschiedenis vandaag te laten beginnen.
“Aanvankelijk was het verzet tegen Israël seculier en nationalistisch. Pas toen in 1973 Egypte werd verslagen, kwam de politieke islam op, omdat het Arabisch nationalisme had gefaald. En Israël heeft Hamas zelfs de ruimte gegeven om de seculiere Palestijnse bewegingen te ondermijnen.”
Hamas offert eigen burgers op.
“Dat doet Israël ook. Na de bombardementen door Iran de voorbije week zei Netanyahu op televisie dat de Israëlische burgerslachtoffers de prijs zijn die Israël moet betalen. En Israëliërs mochten het land niet ontvluchten.
“Het verschil is dat Hamas geen geavanceerde vliegtuigen en raketten heeft.
“Het is verkeerd wat Hamas doet, en het leidt niet tot een oplossing, maar je kunt wel begrijpen waarom het verzet zo gewelddadig is geworden.
“En begrijpen betekent niet goedkeuren.
“Het punt is dat er voor het lijden van de Palestijnen geen militaire oplossing bestaat.”
Maar Hamas en de aanslag op 7 oktober 2023 moeten zwaar worden veroordeeld.
“Absoluut. Maar we kunnen niet spreken over barbarij versus beschaving. Als je de vorm van geweld als maatstaf neemt, kijk je door een te smalle bril.
“De bommen die Israël gooit, die mensen verpulveren en in stukken hakken – die zijn even barbaars als het mes waarmee Hamas mensen doodsteekt.
“Maar een mes noemen we barbaars en die bommen zijn dan beschaafd.
“En de burgerslachtoffers van Israëlische bommen zijn dan collateral damage – dat is een term geworden als een rookgordijn, waarachter veel geweld wordt verborgen, zoals ook het uithongeren van de Palestijnen.”
NurPhoto via Getty Images
Er bestaat sympathie voor Hamas.
“Hamas is voor veel Palestijnen populair geworden omdat niemand het voor hen opneemt. Maar de VS en Europa hebben decennialang toegelaten dat Israël de nederzettingen uitbreidt.
“Ook Saudi-Arabië en Egypte kijken weg. De elites daar onderdrukken de eigen bevolking en geven Israël de garantie dat er geen Arabisch verzet komt tegen de etnische zuivering.
“Als Iran morgen door mannen met stropdas en seculiere praatjes worden geleid, zullen ook die leiders moeten opkrassen zodra ze de Palestijnen steunen.”
Ook als het geen islamistische dictatuur meer is.
“Precies. Daar ben ik heel stellig in. Israël en zijn medestanders dulden geen obstakel op weg naar hun ultieme doel: het verdrijven van de Palestijnen.”
Daarom gaat dit niet om regime change, zoals dat heet.
“Binnen de Israëlische elites heerst verdeeldheid over dat vraagstuk. Sommigen geloven dat het zou kunnen: de ayatollahs in paniek doen slaan, wegjagen en dan van buitenaf een alternatief regime installeren.
“Maar de meeste Israëlische leiders mikken veeleer op de implosie van Iran. Daarbij zou het land, zoals dat eerder in Syrië en Irak gebeurde, een failed state moeten worden die door etnische conflicten uit elkaar valt.
“Een angstbeeld voor Europa, want het betekent: instabiliteit, terreur, vluchtelingenstromen. Maar Israël zou er baat bij kunnen hebben.”
Is het Iraanse regime verzwakt?
“Het regime heeft klappen gekregen, maar de militaire en politieke top zal nu juist hechter worden. De gewone Iraniërs zullen de prijs betalen, want het regime zal niet snel vallen.
“Het is zelfs zo dat dissidenten harder zullen worden aangepakt: men zal hen ervan beschuldigen Israëlische spionnen te zijn.
“Elke dissident in Iran is nu vogelvrij verklaard. Dit is een grote klap voor de democratiseringsbeweging in Iran.”
Boekte die vooruitgang?
“Zeker de vrouwenbeweging.
“Het Iraanse straatbeeld is de jongste jaren sterk veranderd. Je ziet veel vrouwen zonder hoofddoek. Niet omdat het regime hen die vrijheid geeft, maar omdat ze die door hun strijd hebben afgedwongen. De wet om de hoofddoek nog strikter op te leggen is meermaals in het parlement gesneuveld.
“Er zijn duizenden mannen en vrouwen die hun leven in gevaar hebben gebracht en erin geslaagd zijn om het regime een stapje terug te dringen.
“Daarom is het zo schrijnend dat het regime de voorbije dagen sterker in het zadel is geduwd.
“De interventie was niet alleen in strijd met het internationaal recht, maar ook tegen het belang van de gewone Iraniërs.”
NurPhoto via Getty Images
Is er uitzicht op een liberale democratie?
“Nee, dat is op korte termijn niet mogelijk. Maar de religieuze autoriteiten zijn niet meer in staat om hun wil zomaar aan de bevolking op te dringen. Dat vind ik een overwinning.
“Een kleine overwinning, maar zo ga je in het Midden-Oosten nu eenmaal vooruit: twee stappen vooruit en eentje terug. Het gaat altijd moeizaam, met horten en stoten. Maar het is een beweging die duidelijk aan impact wint.
“Er zijn heel wat grassrootsbewegingen in Iran, die zowel tegen het regime als tegen de recente bombardementen zijn.”
Hoe kunnen wij die steunen?
“Twee dingen.
“Eén: de buitenlandse dreiging wegnemen. Het oorlogsgevaar is altijd een argument voor het regime om meer wapens te produceren. En economische sancties zijn vooral kwalijk voor de gewone bevolking. De elite kan die sancties makkelijk omzeilen. En de Revolutionaire Garde bewaakt de buitengrenzen en wordt rijk dankzij de smokkel, dankzij de Amerikaanse sancties dus.
“Gewone mensen zitten in overlevingsmodus. Als het land nu zou omvervallen, zijn er geen instituties of organisaties die het kunnen dragen.
“En twee: steun geven aan mensenrechtenactivisten, vakbonden en andere organisaties die voor een ander Iran opkomen.”
‘Sommige collega’s in de VS halen hun sociale media leeg. Die zelfcensuur heb ik niet meer gezien sinds mijn kindertijd in Iran.’
Hebt u zelf nog veel contacten?
“Ik probeer vanuit mijn positie als academicus collega’s te helpen die ontslagen worden, of in de gevangenis zitten, zoals Ahmadreza Djalali. Maar zo zijn er vele duizenden. En die zijn niet blij met deze oorlog.
“De Associatie van Iraanse schrijvers heeft ook een noodkreet geslaakt om te zeggen dat de oorlog een aanval is op Iraanse soevereiniteit en hun werk ondermijnt.”
Kent u het Belgische N-VA-Kamerlid Darya Safai?
“Zeker, ik weet wie zij is.”
Zij juichte de bommen toe en droomt van een terugkeer van de zoon van de sjah.
“Dat is, kort gezegd, wensdenken. Het is de politieke lijn die zij volgt, en daar heeft zij recht op. Haar voorkeur is inderdaad Reza Pahlavi, de zoon van de voormalige sjah.
“Ik ben geen fan van de man, maar hij heeft zeker aanhang, en dat begrijp ik ook. Het huidige regime heeft zoveel onheil aangericht dat mensen nostalgisch worden naar de jaren 60 en 70, toen de sjah nog heerste.
“Maar hun beeld is veel te rooskleurig. De sjah werd in in 1953 door een Amerikaans-Britse staatsgreep aan de macht gebracht, en daarmee werd niet alleen de nationalisering van olie maar ook de democratisering teruggedraaid.
“Het gevolg was drie decennia seculiere dictatuur die tot de revolutie van 1979 leidde.”
Hoe groot is zijn aanhang?
“Simpel gezegd valt de Iraanse samenleving in drie delen uiteen.
“Eén deel is een kleine, maar substantiële minderheid die alles wat het regime doet zal verdedigen.
“Aan de andere kant heb je een groep mensen, vooral in de hogere middenklasse, die Reza Pahlavi steunt. Die wil dat het regime verandert, desnoods als gevolg van buitenlandse interventie.
“Maar de grootste groep Iraniërs zit in het midden: die willen niet dat hun land kapot geschoten wordt, die willen een democratie bouwen, en dat lukt niet op ruïnes.”
Is die groep nu sterker?
“Dat denk ik wel. Het zijn de mensen die lijden, zowel onder repressie als onder sancties. Het zijn mensen die honger lijden en worden onderdrukt.
“Het regime trekt zich van hen niets aan. Op het moment dat de toenmalige Iraakse leider Saddam Hoessein in de jaren 80 Iran binnenviel, noemde ayatollah Khomeini dat een geschenk van god.”
Waarom?
“Omdat hij door die inval kon zeggen dat het land in gevaar was, moest worden verdedigd en hij dus alle dissidentie de kop moest indrukken.
“Dat is gebeurd met de moedjahedien, een guerrillagroep die een belangrijke rol speelde bij de revolutie die de sjah verjaagde en Khomeini aan de macht bracht.
“Die moedjahedien vielen uit de gratie bij Khomeini, en vochten daarom in de oorlog met Irak mee aan de zijde van Saddam Hoessein.
“Tot vandaag worden zij door de Iraanse bevolking enorm gehaat.”
Het waren collaborateurs.
“Daarom hebben de moedjahedien nauwelijks nog een sociale basis in het land.
“Reza Pahlavi ook niet. Hij mist de capaciteit, autoriteit en het strategisch denken om zijn aanhang bij elkaar te brengen.
“Natuurlijk waren er mensen die het fijn vonden dat het regime klappen kreeg − onder het motto: de vijand van mijn vijand is mijn vriend. Maar dat sentiment heeft niet lang geduurd.
“Monarchisten zoals mevrouw Safai vinden dat je het regime verdedigt als je kritiek hebt op de economische sancties. Dan ben je zogezegd een verdediger van het regime. Maar dat klopt niet.
“Ik kan zeggen dat het regime fout is én dat Israël en de VS het nog erger maken.”
Over de VS gesproken: de inval in Irak in 2003 was ook een oorlogsmisdaad. George W. Bush en Tony Blair, respectievelijk toenmalig Amerikaanse president en Brits premier, horen ook op de strafbank in een Internationaal Gerechtshof, niet?
“Dat is het wrange van de geschiedenis. Politieke leiders moeten verantwoording afleggen. Dat is een belangrijke waarde die wij in een democratie hoog in het vaandel dragen. Maar ook daar zijn we niet consequent.
“Kijk wat er gebeurde: Tony Blair werd benoemd tot speciaal gezant voor het Israëlisch-Palestijns vredesproces.
“En Jaap de Hoop Scheffer, de Nederlandse minister van Buitenlandse zaken in 2003, is later secretaris-generaal van de NAVO geworden.”
Juist, Nederland sprak politieke steun uit voor de inval in Irak.
“Inderdaad. En daar werd Nederland voor beloond. Nederland staat altijd aan de zijde van de VS.
“Wie is vandaag de NAVO-baas? Mijnheer Mark Rutte, inderdaad.”
Hij kan goed slijmen bij Trump.
“In een interview dat hij aan Al Jazeera gaf, werd hem gevraagd of het internationaal recht dat Rusland overtreedt ook niet door Israël en de VS wordt overtreden. Hij antwoordde kort dat de vergelijking niet opgaat, dat hij het daarmee niet eens is.
“Ach, de Amerikanen zullen nooit een NAVO-baas aanvaarden die niet naar hun pijpen danst. En ze weten dat Nederland dat altijd zal doen. Zeker als het aan de liberalen van de VVD ligt.”
Hoe ziet u de nabije toekomst?
“Wat nu gebeurt, gaat over meer dan Iran en Gaza. Dit gaat ook over de reputatie van het Westen.
“Uit onderzoek van het Pew Research Center blijkt dat het antiwesterse sentiment sterk toeneemt. De VS en Europa staan in een erg negatief daglicht. Vandaag is er weer een nieuwe generatie die opgroeit met een genocide en de dubbele maatstaven.
“Ik hou niet van veralgemeningen, hoor. Hét Westen bestaat niet. Zoals dé islam en hét Oosten ook niet bestaan.
“Maar Europese en Amerikaanse leiders hanteren dubbele maatstaven.”
‘Rusland dat Oekraïne binnenvalt, dat is slecht. Maar als ik veroordeel wat de VS hebben aangericht, ben ik te links’
Hoe zit het met de protesten waar u woont, in de VS?
“Ik zie hier gevaarlijke tendensen, maar ook veel dapperheid bij mensen die protesteren.
“Dit is traumatisch voor mij, want ik word naar mijn kindertijd teruggegooid. Toen werd het vrije woord onderdrukt, en dat gebeurt nu in de VS ook.
“Sommige collega’s durven niet naar bepaalde manifestaties te komen. Of ze halen hun sociale media leeg.
“Die zelfcensuur heb ik niet meer gezien sinds mijn kindertijd in Iran.
“Amerikaanse collega’s durven het niet meer voor de Palestijnen opnemen. Dat is zeer beangstigend.”
Hier is het juist andersom.
“In Vlaanderen, misschien. Maar dat geldt toch niet voor de rest van Europa.
“In Nederland is het narratief dat Israël het recht heeft om zich te verdedigen toch wel dominant. Dat is ook zo in Duitsland, Frankrijk en Italië, bijvoorbeeld. Alleen in Spanje en Ierland ligt dat anders. Misschien zijn het regio’s die zich identificeren met koloniale onderdrukking die nog sympathie hebben voor het Palestijnse volk.
“Wat in Israël gebeurt, is de voortzetting van de koloniale geschiedenis, van zogezegde beschaving tegen zogezegde barbarij.”
Thomas Friedman, columnist bij de New York Times, vindt dat zowel in het Midden-Oosten als in Oekraïne een strijd woedt tussen wat hij ‘de krachten van inclusie’ noemt en ‘de krachten van verzet’. Liberale democraten versus conflictzoekers.
“Ik noem dat liberaal imperialisme.
“Vergeet niet dat liberale democratieën de gruwelijkste zaken hebben gedaan. Koloniale onderdrukking. Oorlog van Indonesië tot Vietnam.
“Denk ook aan wat België in Congo deed.
“Dat hele verlichtingsdenken werd aangehangen door intellectuelen die slavernij en racisme goedkeurden. Hun ideeën waren universeel als het zo uitkwam.
“Rusland dat Oekraïne binnenvalt, dat is slecht. Maar als ik veroordeel wat de VS allemaal hebben aangericht, ben ik te links.”
Op sociale media wordt u zo inderdaad weggezet door sommigen die vinden dat u het niet kunt maken om lid te zijn van de Internationale Socialisten.
“Ik heb geen politiek lidmaatschap, maar die verwijzing zie ik als een zwaktebod van mensen die de discussie niet met argumenten willen aangaan.
“Ik maak analyses op basis van mijn academisch werk als historicus. Ik heb opinies, uiteraard, maar heb geleerd zo objectief mogelijk te denken, niet vanuit mijn eigen wensen.
“Ik geloof sowieso niet in strikte neutraliteit, wel in objectiviteit. Ik steun in Iran mensen die opkomen voor vrijheid en rechtvaardigheid, dat hoeft niet met de objectiviteit van mijn analyses te botsen.”
Maar u bent een marxist?
“Mijn analyse steunt op de samenhang van politieke en economische machtsstructuren en de rol die gewone mensen via sociale bewegingen spelen in het veranderen daarvan.
“Een kritische lezing van het marxisme is daarbij onontbeerlijk.
“Ik stel bijvoorbeeld dat de terugkeer van de rivaliteit tussen grootmachten gebaseerd is op toenemend nationalisme, autoritaire politiek en de vervlechting van staat en kapitaal die de kans op oorlogen groter maakt.
“Wie het met die analyse oneens is, nodig ik uit om inhoudelijk te reageren.”
Beseft u als vluchteling uit een theocratie niet juist wat een verschil het is om in een liberale democratie zoals Nederland of de VS te leven?
“Ik snap wat u bedoelt, maar dat verband is te simpel.
“Democratie en rechtvaardigheid zijn nergens helemaal af. Overal bots je tegen autoritaire projecten en onrechtvaardigheid. Kijk naar wat in de VS gebeurt.
“Juist omdat ik Iran goed ken, weet ik dat de democratie altijd moet worden bevochten.
“Dat hier relatief meer vrijheid is, dat klopt. Alleen is het niet zo dat de vrijheid hier gegeven is en in het Midden-Oosten onmogelijk.
“Hier is vrijheid bevochten, daar werd ze ontnomen, door binnenlandse dictators en Europese machten.”
Wat doet u met het verwijt van westerse zelfhaat? Filosoof Maarten Boudry spreekt van een soort auto-immuunaandoening van de liberale democratie: omdat kritiek mogelijk is, slaat die kritiek soms op hol.
“Ik ken dat verhaal, en u zult begrijpen dat ik het daar totaal mee oneens ben.
“Het gaat er simpelweg om dat westerse elites dingen doen die niet door de beugel kunnen, punt.
“Laten we niet langer wegkijken van die door ons gesteunde dictaturen in het Midden-Oosten, laten we niet wegkijken van de misdaden van Israël.
“Kijk, als de liberale democratie toch zo sterk is, moet ze ook tegen een stootje kunnen. Zeker als dat stootje terecht is.”
Lees ook
Klik op de hyperlinks
en lees meer berichten
Lees ook
Bron: De Morgen