Zo hard als ze met de spierballen rolt over migratie of defensie, zo stil blijft ze over de dodelijke hitte. Ruim dertig jaar na de eerste alarmkreten haalt de Wetstraat nog altijd de schouders op bij de extreme temperaturen. Hoe komt dat?
Ann De Boeck – De Morgen
29 juli 2026
Leestijd: 5 min
Met een opvallende zwarte das zat Jean-Pascal van Ypersele (UC Louvain), een van de meest vooraanstaande klimaatwetenschappers van ons land, zondagavond in de studio van RTL Info. Een daad van verzet tegen de politieke onverschilligheid over de tweeduizend slachtoffers die de hittegolf van juni in ons land heeft geëist.
“Er zijn tweeduizend mensen dood,
terwijl er niet eens een minuut stilte werd gehouden. Geen woordje van de premier of de regionale regeringsleiders. Alsof die doden niet hebben bestaan en enkel een statistiek zijn. Dat is ronduit schandalig. Temeer omdat we volharden in de boosheid. Waar blijven de adaptatieplannen? Waar blijven de schuilplaatsen voor als het te warm wordt in scholen en ziekenhuizen?”
Twee dagen later stuurde ook oppositiepartij Groen een persbericht uit.
De Vlaamse ecologisten delen namelijk de kritiek van de voormalige vicevoorzitter van het VN-klimaatpanel: de politiek moet dringend in actie schieten.
Waarop er in de Wetstraat dan weer een lange stilte volgde die al even voorspelbaar was als de groene noodkreet.
Langs de zijlijn
Federale regeringsbronnen wimpelen de vraag om een Europese top samen te roepen – naar het voorbeeld van de industriële top eerder dit jaar in Antwerpen – af als geroep langs de zijlijn.
Een bron: “Je kan een Europese top bijeen roepen als je het voorzitterschap hebt. België had dat tijdens de Vivaldi-regering, en toen was er met Zakia Khattabi zelfs een groene minister bevoegd voor klimaat. Waarom deed ze dat niet?”
België hééft al een crisisplan tegen de hitte, klinkt het binnen de regering. Dit script wordt na iedere hittegolf bijgestuurd. Een paar hete dagen verandert daar niets aan.
Bovendien is het nogal moeilijk om op alle publieke plaatsen airco’s te installeren wanneer de regering op zoek moet naar 10 miljard euro. En dus blijft het advies ook de komende dagen om je “gezond verstand” te gebruiken en kwetsbaren te helpen.
Die aanpak ligt volledig in lijn met wat gezondheidsminister Frank Vandenbroucke (Vooruit) bij de hittegolf in juni zei:
“Ga mensen die alleen wonen opzoeken,
neem contact op, leg uit dat ze zich moeten beschermen en drinken.”
En het bevestigt voor een stuk ook de kritiek dat de overheid niet verder komt dan de verantwoordelijkheid voor de klimaatadaptatie af te schuiven op haar burgers.
Dat ‘steekvlampolitiek’ weinig bijdraagt, zoals binnen de regering met een knipoog wordt opgemerkt, is wellicht waar.
Maar oorverdovend stil blijven terwijl Zuid-Europa gegijzeld wordt door natuurbranden en tweeduizend hittedoden onze eigen kwetsbaarheid blootlegden?
Ook dat is geen toonbeeld van daadkracht.
Hoe komt het dat het zo stil blijft in de Wetstraat?
Schuldig verzuim
De Nederlandse ‘klimaatpaus’ Frans Timmermans maakte dit weekend in De Morgen duidelijk waarom de kans reëel is om afgewezen te worden door de kiezer.
“Mensen voelen dat het klimaatbeleid vooral de mensen ten goede komt die het al goed hebben. Wie kan zich een elektrische auto permitteren? Wie kan zijn dak vol zonnepanelen leggen? Niet de gewone man of vrouw die in een huurwoning woont.”
Daar heeft hij volgens Dirk Holemans, ooit partijleider van Agalev (Groen) en nu coördinator van de sociaal-ecologische Denktank Oikos, een punt.
“We weten uit de psychologie dat de verlieservaring een van de sterkste motivators is. Daarom moeten we het klimaatbeleid net veel collectiever aanpakken dan nu. Niet met cheques voor elektrische auto’s of warmtepompen, maar door ganse wijken ineens aan te pakken.”
Dan nog blijft verandering moeilijk. Daarom hebben we nood aan politici die de moed hebben om voorop te lopen, stelt Holemans, die de vergelijking maakt met het Sociaal Pact onder Jean-Luc Dehaene (cd&v).
“Nu komen we zelfs niet toe aan minimale maatregelen op korte termijn, zoals een verbod om de auto te wassen of te sproeien.
Gebruik uw gezond verstand en that’s it.
Dat is schuldig verzuim.”
Dat de klimaatstrijd de voorbije jaren in een cultuuroorlog terechtkwam, helpt niet.
De klimaatbeweging en figuren als Greta Thunberg werden in diskrediet gebracht. Zelfs de vraag of we airco’s dan wel bomen nodig hebben, verdeelt het debat. Een genuanceerde analyse maken is dan niet evident.
Holemans: “Het is een valkuil om een rationele verklaring te proberen geven aan het irrationele gedrag van mensen.”
Afgestraft door China
Zelf reageert premier De Wever niet op de vraag van Groen-voorzitter Aimen Horch om een speciale bijeenkomst van de Europese Raad bijeen te roepen.
Maar zijn analyse van het klimaatprobleem is al langer bekend: Europa doet al veruit het meest om de klimaatverandering aan te pakken.
Als ‘dank’ worden we hier economisch voor afgestraft door de VS en China.
Zijn boutade: ‘Wij worden armer, de wereld nog altijd warmer’.
Niet dat Europa volgens De Wever moet stoppen met klimaatbeleid, maar veel rek zit er niet op. Eerst moet de rest van de wereld mee.
Al halen ze daar mogelijk wel hetzelfde argument aan. En lopen we het risico, zo valt zelfs binnen de meerderheid te horen, dat we met z’n allen voor het eigen voordeel kiezen terwijl dit uiteindelijk voor iedereen slechter afloopt.
“Ja, ik ben woedend”
Lees ook
Overzicht
Lees andere berichten in deze categorieën
Bron: De Morgen