Minister van Onderwijs Zuhal Demir (N-VA) snoeit in het aantal vrije dagen op school. Onder meer de pedagogische studiedagen vallen weg. Leerkrachten luchten hun hart.
Lezers van De Morgen – De Morgen
17 december 2025
Leestijd: 8 min
Toch nog een gaatje gevonden
Tussen het verbeteren en de voorbereiding voor de klassenraden door heb ik toch nog een gaatje gevonden om even mijn hart te luchten. En nee, ik heb eigenlijk geen tijd over.
Tijdens een pauze na een hele week en weekend non-stop verbeteren, aangevuld met het nodige examentoezicht, verneem ik dat minister Zuhal Demir (N-VA) graag veel meer lesdagen wenst.
De pedagogische studiedagen vallen weg en na de examens moeten de leerlingen ook nog les volgen. Dat laatste is niet alleen praktisch gezien onhaalbaar, het is ook nog eens zo’n fout signaal.
Ik ben beginnend leerkracht op een secundaire school en doe mijn werk ontzettend graag.
Ik zeg niet graag nee, hou veel van onze schoolomgeving en sta met veel plezier elke dag voor de klas, dus het laatste wat ik wil doen, is klagen. Al moet ik met spijt toegeven dat ik net datgene vandaag niet kon vermijden.
Elke job heeft zijn obstakels en het feit dat de meesten in Vlaanderen al denken dat we weinig werken en te veel vakantie hebben, neem ik er door mijn passie voor het onderwijs maar al te graag bij.
Wat me dan weer wel stoort is dat een minister er in het huidige onderwijsklimaat voor kiest om het signaal te geven dat we die extra dagen er ook nog wel kunnen bijnemen, alsof het lerarentekort zichzelf zal oplossen.
Ik ga hier geen pleidooi houden over hoe veeleisend het beroep van een leerkracht kan zijn of hoeveel uren we effectief werken, want daar kan je toch geen exacte cijfers op plakken.
Maar de cijfers over het aantal burn-outs bij jonge leerkrachten of uitval bij geëngageerde leerkrachten liegen dan weer niet.
Om nog maar te zwijgen over de stijgende schoolmoeheid bij de leerlingen.
Hebben we tijd om de leerlingen in die laatste week na de examens nog elke dag op te vangen?
Dat kan ik zelfs met mijn jonge, frisse kijk op de zaken in alle eerlijkheid niet bevestigen. Ook de maatregel om minder leerkrachten op klassenraden toe te laten, stoot veel betrokken leerkrachten tegen de borst.
Ik betrap mezelf erop dat ik op mijn 25-jarige leeftijd al bitter word wanneer ik zulke beweringen lees.
Misschien heeft mevrouw Demir dan wel even de tijd genomen om voor elke graad in het secundair onderwijs zinvolle opvang en leerrijke activiteiten te voorzien, terwijl het lerarenkorps zich door de honderden examens worstelt?
In dat geval sta ik open voor verandering.
En misschien bedoelt onze minister dit helemaal niet zo, maar dan hoort ze wel te begrijpen hoe dit overkomt.
Het onderwijs was de afgelopen 3,5 jaar voor mij zonder twijfel een levenskeuze en het was een evidentie dat ik dit zou doen tot aan mijn pensioen. Maar met dit gebrek aan steun van de regering moet ik toegeven dat die evidentie stilaan een beetje wegebt.
Voorlopig kijk ik nog hoopvol naar een nieuw jaar met nieuwe inzichten en een eventuele herziening van dit foutieve signaal.
Nina Van Ingelghem, leerkracht in het secundair onderwijs
Alles wat telt
Mevrouw Demir,
Er is een hardnekkig geloof dat alles wat telt, zichtbaar moet zijn.
Wat men kan optellen, in tabellen gieten en vergelijken, krijgt bestaansrecht.
Wat zich onttrekt aan die meetbaarheid, denken, herijken, het stille zoeken naar betere woorden wordt al snel gezien als tijdverlies.
In dat licht is uw voorstel om pedagogische en facultatieve studiedagen af te schaffen geen verrassing, maar het blijft een merkwaardige vereenvoudiging van wat onderwijs werkelijk is.
U vertrekt van de aanname dat meer lesuren automatisch leiden tot betere leerlingen.
- Alsof kennis zich gedwee laat stapelen, uur na uur, ongeacht de staat van degene die haar moet overbrengen.
- Alsof het klaslokaal een vat is dat je simpelweg langer openhoudt en waarin het niveau vanzelf stijgt.
Onderwijs voltrekt zich niet alleen in de les zelf. Het leeft ook in de ruimte errond. In gesprekken tussen collega’s, in twijfel over een aanpak, in het langzaam bijstellen van overtuigingen.
De dagen waarop geen leerlingen aanwezig zijn, zijn geen lege dagen. Ze vormen de onzichtbare scharnieren waarop het dagelijkse onderwijs draait.
Wie die scharnieren verwijdert, mag zich niet verbazen als de deur begint te klemmen.
Een leraar die onafgebroken lesgeeft zonder momenten van reflectie, wordt efficiënter in het herhalen van wat hij al kent, maar zelden beter in het begrijpen van wat ontbreekt.
Studiedagen zijn geen pauzes van het onderwijs; ze zijn momenten waarop het onderwijs zichzelf bevraagt. Juist daar ontstaat verbetering, niet in de mechanische verlenging van de lestijd.
Het ironische aan uw voorstel is dat het mikt op kwaliteit door te snijden in datgene wat kwaliteit mogelijk maakt.
U behandelt onderwijs als een lineair proces: meer input levert meer output. Wie ooit voor een klas heeft gestaan, weet dat vooruitgang zelden rechtlijnig is. Ze ontstaat in omwegen, in mislukkingen, in het herdenken van wat vanzelfsprekend leek.
Wie werkelijk het niveau van onze leerlingen wil verhogen, investeert niet alleen in hun aanwezigheid in de klas, maar in de geestelijke aanwezigheid van hun leraren.
Extra lessen zonder extra denkruimte leveren misschien meer uren op, maar geen dieper begrip.
Zonder dat begrip blijft elk hervormingsplan een goedbedoelde versnelling in de verkeerde richting.
Misschien is het probleem niet dat er te weinig les wordt gegeven, maar dat we steeds minder ruimte laten voor wat onderwijs zijn betekenis geeft.
Hartelijk,
Serge Renson, Gent
Wat dreigt te verdwijnen
Geachte minister,
Ik sta zelf voor de klas. Ik zie leerlingen groeien, struikelen en opnieuw proberen.
Ik zie collega’s die zich elke dag opnieuw volledig geven, vaak voorbij hun energie grenzen. Daarom raakten uw voorstellen mij persoonlijk.
Ik begrijp de ambitie achter uw plannen voor het beperken van pedagogische studiedagen en facultatieve verlofdagen:
- meer onderwijstijd
- meer structuur
- meer duidelijkheid voor iedereen
Maar wat dreigt te verdwijnen, is de realiteit van de mensen die het onderwijs elke dag dragen.
Pedagogische studiedagen zijn voor leerkrachten geen ‘vrije dagen’.
Het zijn essentiële momenten voor overleg, professionalisering en bijsturing. Net die momenten zorgen ervoor dat lestijd daarna kwaliteitsvoller wordt.
Deliberatiedagen zijn geen administratieve formaliteit, maar essentiële overlegmomenten waarin we als team bepalen hoe we leerlingen verder kunnen ondersteunen en laten groeien.
Ook het schrappen van facultatieve vrije dagen lijkt efficiënt, maar in de praktijk hielpen ze scholen om piekbelasting op te vangen.
Bovendien zijn leerkrachten ook mensen, die soms even moeten kunnen ademhalen om het vol te houden.
In een sector met een groot lerarentekort en hoge werkdruk voelt deze hervorming niet als vertrouwen, maar als controle.
Goed onderwijs is meer dan het optellen van lesuren. Het vraagt voorbereiding, overleg en ademruimte.
Ik merk ook wat dit met jonge leerkrachten doet, mezelf inbegrepen.
Ik stel me soms oprecht vragen over de toekomst:
- Hoe combineer ik dit met een gezin?
- Met een leven naast de school?
Ik weet dat de clichés snel bovenkomen: lesuren van 50 minuten, veel vakantie, mooie uurrooster, enzovoorts. Maar veel van het werk dat wij doen, gebeurt buiten het zicht.
Minister, ik geloof oprecht dat u het onderwijs sterker wil maken. Maar dat bouw je samen met de mensen op de vloer.
Niet door hen het gevoel te geven dat elke uitzondering moet verdwijnen en elke minuut verantwoord moet worden.
Hopelijk worden deze plannen het begin van een echt gesprek, en geen eindpunt.
Hava Gokuzum, een bezorgde leerkracht
Bewijs dat politiek geen eenrichtingsverkeer is
Beste mevrouw Demir,
Afgelopen oktober had ook onze school een pedagogische studiedag. Laat me u vertellen waarom ik hoop dat het niet onze laatste was.
De dag begon met een plenaire lezing van anderhalf uur door een collega, getiteld ‘Hoe leren werkt’. Daarin besprak ze de gangbare wetenschappelijke inzichten over hoe je leerstof best aanbrengt. Hoe bereik je zo veel mogelijk binnen de lesuren die je hebt?
Uit die anderhalf uur alleen al heb ik zoveel bijgeleerd, dat ik met overtuiging kan zeggen dat mijn leskwaliteit sindsdien sterk is gestegen.
Alleen al voor die lezing was de pedagogische studiedag de moeite waard.
Die ene weggevallen lesdag op het jaar heeft mijn leskwaliteit, en met mij die van mijn gehele vakgroep, voor de komende 43 jaar met zekerheid verbeterd.
In de namiddag waren er keuzeworkshops van 30 minuten, waarbij leerkrachten vakoverschrijdend expertise met elkaar deelden.
Die 30 minuten waren te kort.
De leerkracht die de workshop gaf, had nog zoveel dat hij wou delen, en wij hadden nog zoveel vragen. Hetzelfde gold voor onze graadoverschrijdende vakvergadering. Ook die duurde te kort om al onze agendapunten te bespreken.
We hebben dus niet minder, maar net méér van dit soort momenten nodig.
Ik wil u dan ook oproepen om uw beslissing te herbekijken. Ik zie hierin voor u een gouden kans om te luisteren naar het onderwijs.
Bewijs dat politiek geen eenrichtingsverkeer is.
Simon Demoen, leerkracht Frans
Minister Demir geraakt nauwelijks uit haar woorden in De Afspraak
Lees ook
Lees ook
Lees meer berichten
in deze categorieën
Bron: De Morgen