Paul Goossens – De Standaard
19 juni 2025
Leestijd: 5 min
Geen twijfel mogelijk, de Navo-top in Den Haag is nu al historisch. Niet alleen werd de democratie met een compleet ondoorzichtige besluitvorming danig geschoffeerd, ze werd bovendien in een nieuwe bedding gelegd.
Een wapenwedloop zonder voorgaande wordt opgestart en vuurkracht krijgt prioriteit op overleg, mensenrechten en sociaal beleid.
Noem het de grote doorbraak van de Netanyahu-doctrine.
Ook voor België wordt Den Haag een kantelmoment. De kans dat de Arizona-coalitie grote averij oploopt en mogelijk kapseist, is reëel.
Echt problematisch is dat het land in een budgettaire draaikolk kopje-onder dreigt te gaan. Vast staat alleszins dat de slag rond de sociale zekerheid en ons sociale model nu onvermijdelijk wordt.
Eerst een misverstand rechtzetten.
In Den Haag zal de Navo niet beslissen hoeveel de lidstaten in de toekomst aan defensie moeten uitgeven. Dat besluit werd maanden geleden in Washington in gewapend beton gegoten.
In Den Haag kan alleen nog over punten en komma’s gepraat worden. Dat de 2 procent sneuvelt, staat vast en nu al is zeker dat 5 procent de nieuwe norm wordt.
Veel strategische of militaire diepgang moet je vooral niet zoeken achter dat cijfer. Het gaat tenslotte om een ingeving van Donald Trump. Met alle gevolgen van dien.
Hooguit kan nog over de timing van de 5 procent gemarchandeerd worden.
Terwijl Navo-toppen in België zelden publieke controverse veroorzaken, veroorzaakt de Haagse reünie nu al wekenlang turbulentie en voor het eerst sinds de rakettenkwestie in de jaren 80 is ook de publieke opinie grondig verdeeld.
Verwonderlijk is het dus niet dat drie voorzitters van de meerderheidspartijen de grote woorden – krankzinnig, belachelijk en stupide – bezigden om de Trump-norm af te branden. Ze worden immers in politiek drijfzand gedumpt.
Binnenkort moeten ze een verhoging van het remgeld verdedigen, omdat er geld nodig is om nog een zwerm F-35’s te bestellen. Begin er maar aan.
Bij zo’n salvo van de particratie zou geen enkel dossier de ministerraad overleven. Tenzij het natuurlijk om een Navo-dossier gaat, dan gelden andere belangen en procedures.
Dan bestaat het dat Theo Francken (N-VA), de zaakgelastigde van de militaire lobby in het kabinet, de hele regering de arm omwringt.
Terwijl het parlement zelfs geen schijn van inspraak wordt gegund en niet eens om advies wordt gevraagd, slikt de regering het dictaat van Washington.
Premier Bart De Wever (N-VA) zal in Den Haag zijn mooiste maatpak en al zijn charmes uit de kast moeten halen om de Amerikaans sheriff tot enig mededogen te bewegen.
Voor de premier wordt het een zielige en vernederende passage, maar de regering staat met de rug tegen de muur.
Hoe dan ook moet ze het onmiddellijk opschalen van de militaire uitgaven, zoals oorspronkelijk voorzien was, kunnen afblokken, anders is een budgettaire catastrofe onafwendbaar.
België zou dan deze regeerperiode boven op de 12 miljard euro nodig om de 2 procent te realiseren, nog honderden miljoenen extra in defensie moeten stoppen.
Inderdaad, compleet “crazy” en volgens eensluidende indiscreties zou een Europees front dwarsliggen.
Of Trump ermee akkoord gaat, zal pas in Den Haag duidelijk worden.
De versnelde realisatie van de 2 procent was een gewaagde, zelfs roekeloze gok van de Arizona-coalitie. De beslissing haalde het weinig solide begrotingstraject, zoals uitgetekend in het regeerakkoord, compleet onderuit.
Zowel de Nationale Bank als het Planbureau gaat er nu van uit dat op het einde van de legislatuur in 2029 het tekort boven de 6 procent zal liggen. Gegeven de eis van de Europese Unie om het tekort in 2029 naar 3 procent te brengen, is het een onhoudbare toestand.
Dat is die des te meer als daarbovenop nog extra’s van het Haagse conclaaf komen.
Ook zonder de supplementen die België na Den Haag mogelijk moet ophoesten, zal de roep om een nieuw en potiger regeerakkoord toenemen.
Na de beslissing van Fitch om de rating van België te verlagen en nu we binnenkort wellicht een hogere rente krijgen aangesmeerd, weet je dat de kaarten opnieuw geschud worden.
Het financiële establishment zal de druk opvoeren om een harder begrotingstraject uit te tekenen.
De situatie roept steeds meer herinneringen op aan het begin van de jaren 80. In grote discretie werkten de kopstukken van de christelijke zuil in het Waalse Poupehan een “herstelplan” uit dat zowel het begrotingstekort, de rentesneeuwbal als de concurrentiekracht moest remediëren.
Het sluitstuk was een forse devaluatie van de frank met ruim 8 procent, zodat een deel van de sanering op het buitenland kon worden afgewenteld.
Om de muntontwaarding maximaal te laten renderen, kwamen er begeleidende maatregelen: indexsprongen en volmachten.
De monetaire shocktherapie, zo schreef Fons Verplaetse, de architect van de operatie, twintig jaar later, gaf ons de sleutel om de politieke impasse te doorbreken.
“Voor een daling van de reële lonen met nagenoeg 10 procent bestond geen politieke meerderheid.”
Omdat er vandaag evenmin een politieke meerderheid is die er met de botte bijl wil inhakken, ligt het voor de hand dat hoge kringen van een remake van de shocktherapie van de jaren 80 dromen.
Aangezien een devaluatie geen optie meer is, wordt het zoeken naar een ander alibi om indexsprongen, volmachten en snoeipartijen in de sociale zekerheid te legitimeren.
De volgende weken en maanden kan men zich aan paniekerige berichten over de Belgische kredietwaardigheid verwachten en vette krantenkoppen over het spilzieke Griekenland aan de Noordzee worden waarschijnlijk.
Dat heet dan sfeerschepping of psychologische oorlogsvoering.
Het is een vertrouwd speeltje van de happy few, alias de sterkste schouders.
Paul Goossens is Europajournalist.
Zijn column verschijnt tweewekelijks op vrijdag.
Lees ook
Klik op de hyperlink hieronder
en vind andere berichten
Bron: De Standaard