Op pinksterzondag stond Tom Lanoye (67) op de planken van zíjn Bourla, met een ReinAard-marathon van acht uur. Een olympische inspanning, en een genereus voorschot op zijn solotoer later dit jaar. Tussen de bedrijven door schiet de schrijver met scherp. ‘Conner Rousseau is uiteindelijk een soort TikTok-Tobback.’
Tom Pardoen – De Morgen
23 mei 2026
Leestijd: 22 min
‘Hoe ver kun je meegaan in de derde weg?’
De marathon, alsook de soloperformance waarmee Tom Lanoye vanaf de zomer de baan opgaat, zijn ontsproten aan hetzelfde bron materiaal: Lanoyes vorig jaar verschenen roman ReinAard, een even liederlijke als subversieve hervertelling van het dertiende-eeuwse epos Van den vos Reynaerde.
Daar valt het een en ander over te vertellen, maar ik ontmoet Lanoye drie dagen na de Brussels Pride, en dus evenveel dagen nadat een dertigtal onverlaten drie queer artiesten op straat hebben afgetuigd.
In dat licht herinner ik Lanoye aan de eerste keer dat we elkaar ontmoetten.
Het jaar was 2002, en de Senaat had laat in de nacht het homohuwelijk goedgekeurd.
Ik draaide er een reportage, met Lanoye en zijn partner René in de rol van Statler en Waldorf, commentaar gevend op de werkzaamheden.
“Ik herinner me dat senator Louis Tobback (sp.a, nu Vooruit) ziedend was,” zegt de schrijver, “omdat René en ik na de stemming applaudisseerden. Hij dreigde ons de tent uit te laten zetten.”
Tom Lanoye: “Hij is nog altijd kwaad omdat ik hem voor homofoob versleet, maar ik nodig iedereen uit om zijn uitlatingen te herlezen: verschrikkelijk!
“Hij kwam altijd aanzetten met zijn coiffeur – ook een nicht, denk ik – die een hekel had aan de Pride, al die mannen met pluimen in hun gat. Alle reactionaire clichés op een rij.
“Hij was niet tegen homorechten, zei hij, maar we moesten hem niet vragen ‘om ook zo te worden’, en trouwlustigen als René en ik zou hij zelf uit zijn stadhuis kegelen!
“Het eigenaardige was dat Steve Stevaert en Johan Vande Lanotte in die tijd wel stevig aan de kar trokken.
“De sp.a sprak met gespleten tong om de cultureel conservatieve arbeiders niet tegen de borst te stuiten.
“Ik geloof ook niet dat Tobback echt homofoob is, maar ik kan niet begrijpen dat politici een discours aandikken dat zich ten langen leste tegen hen kan keren.”
Lag Tobback niet gewoon dwars om dwars te liggen?
“Daar verdenk ik mineure figuren als Jean-Marie Dedecker van. Tobback schat ik hoger in. Hij is een groot politicus, zijn interviews zijn nog altijd lezenswaardig.”
Hij noemde economische vluchtelingen ooit ‘meeuwen op het stort’.
“In die zin heeft hij een waardige opvolger gevonden in Conner Rousseau, die uiteindelijk een soort TikTok-Tobback is.
“Kijk, ik zit al op mijn paard, mijn bijnaam is hier thuis niet voor niets ‘Stomerij Lanoye’.”
Het incident van zaterdag toont wel dat het nog altijd de moeite loont om de straat op te gaan.
“Ja. Er is véél vooruitgang geboekt aangaande onze roze rechten. Naar de Pride gaan was niet meer nodig, de commercie nam ook te veel de overhand.
“Maar de afgelopen jaren zijn René en ik toch weer geweest. De verworven rechten stáán weer onder druk, wereldwijd. Je tonen is weer nodig, en niet alleen om te feesten.”
Boven op het homofobe geweld kwam deze week nog eens het – weliswaar omstreden – onderzoek van de VRT, waaruit blijkt dat jongere generaties weer conservatiever denken over vrouwenrechten en trans personen.
“Ik ben tegen het ‘wegmoffelen’ van feiten en cijfers, maar evenzeer tegen het culturaliseren van feiten rond een enkele groep.
“Als iemand de genocidaire zonden van Netanyahu uitbreidt naar alle Joden, wordt dat terecht antisemitisme genoemd.
“Par contre: één Brusselse jeugdbende zou de mentaliteit bewijzen van een volledige sociale groep of klasse of religie?
“Ik zie diezelfde conclusies niet opduiken omtrent alle Bruggelingen wanneer de spionkop van Club Brugge vernielend en brandschattend door Molenbeek trekt, bijna als edelfiguratie voor die Mussolini-serie.
“Wie de ene minderheid gebruikt als stok om de andere te slaan, schaadt op den duur allebei. En lost het centrale probleem niet op.”
Wat is dat probleem?
“De ware religie heet machismo, haar kathedraal is het patriarchaat. En daar zijn niet alleen religies de bestendigers van.
“Hoeveel openlijke gaysporters zijn er? We eisen van moskeeën wat we niet eisen van voetbalclubs, en ook niet met dezelfde aandrang van synagogen, laat staan van het Vaticaan.
‘We eisen van moskeeën wat we niet eisen van voetbalclubs, en ook niet met dezelfde aandrang van synagogen, laat staan van het Vaticaan’
“Toen paus Franciscus ons land bezocht, werd Petra De Sutter keurig weggehouden van de kerkvorst, die ons bij zijn afscheid wel lekker uitschold voor huurmoordenaars, vanwege onze democratisch besliste euthanasie wetgeving.
“De manosfeer is geen uitvinding van Allah, zelfs historisch niet. Ik herinner me hoe het Vlaams Blok ooit afgaf op het homohuwelijk en nu plots deugpronkend voorstander zegt te zijn.”
Het is een laffe manier om zich superieur te tonen, vooral ten aanzien van de islam?
(knikt) “Alleen maar uit vreemdelingen-, zeg maar: moslimhaat. Terwijl Belangers trans personen tegelijk nog steeds tot onnatuurlijke en dus vogelvrije heksen verklaren.
“Niet alleen Belangers of andere flaminganten doen dat, laat ik niet zelf beginnen te culturaliseren.
“Maar bijna alle gelovigen, en nationalisten zijn gelovigen, lijden daaraan. En voldoende seculieren ook, helaas. Dat heeft inmiddels wel een naam: homonationalisme.
“Even geacteerd en hol als het feminisme van vele ‘Eigen volk’-xenofoben: ze zijn ineens enorm voor vrouwenrechten. Niet om die rechten zelf, maar om te stoefen met hun ‘westerse superioriteit’.
“Waarna ze – makkelijk! – verder geen bal meer hoeven te doen als het gaat om de loonkloof. Laat staan om femicide en verkrachting in de eigen identitaire groep.
“Die gevallen worden steeds geïndividualiseerd, in plaats van geculturaliseerd.
“Het probleem is dat deze ‘materie’ een bijkomend interview van marathonlengte waard is.
“En we zouden het hebben over die andere marathon, van ReinAard, die overigens op pinksterzondag valt, omdat koning Nobel alle dieren dan bijeenroept.
“Blasfemie! Want dat was de heiligste hoogdag, terwijl de huidige voorzitter van de katholieken niet eens meer kan zeggen waar Pinksteren om draait.”
De marathon gaat om drie uur des namiddags van start en loopt tot elf uur. Dat maakt, omgerekend, acht uur.
“We voorzien wel drie pauzes, maar ik heb net het tijdschema gemaakt en ik zal toch zesenhalf uur op het podium staan.
“Ik leg het daarmee nipt af tegen Fidel Castro, die in Havana ooit afklokte op zeven uur en tien minuten. Fantastische speecher, trouwens.
“Het wordt, zoals je zegt, een uitputtingsslag, maar toch vooral voor het publiek. (lacht)
“De renovatie van de stoeltjes van de Bourla is weer met een seizoen uitgesteld. Arme konten en ruggengraten!”
Maar ruim zes uur op het podium: dat vergt toch ook van de performer een herculische inspanning?
“Ik recupereer minder snel dan vroeger, dat klopt, daarom leef ik al maanden als een coureur: ik drink geen druppel alcohol, ik slaap merkelijk beter.”
Bij de aankondiging zei u dat ReinAard erom smeekt om voorgedragen te worden.
“Mijn teksten zijn altijd voordelig besmet door theater en retoriek, dat is mijn kracht. Maar met ReinAard kan ik lekker loos gaan, dat voelde ik al bij het schrijven. En ook het oorspronkelijke meesterwerk schreeuwt om voorlezing.”
Gebeurde dat ook?
“De vraag is of dat in het openbaar kon, omdat de tekst zo subversief is, en vooral godslasterlijk. Maar het kan bijna niet anders dan dat hij in besloten kring – op café, of in salons avant la lettre – voorgedragen werd.
“En we spreken over 1250, hè, vijftig jaar voor de Guldensporenslag. Dat staat allemaal in het magistrale boek van neerlandicus Frits van Oostrom: De Reynaert. Leven met een middeleeuws meesterwerk – ook een meesterwerk.
“Ik ben Frits enorm dankbaar: hij is blijven zagen tot ik eindelijk met de tekst aan de slag ben gegaan.”
Ik las dat geen van uw boeken zoveel reacties heeft losgemaakt als ReinAard.
“Ik heb sowieso nooit te klagen gehad, maar inderdaad: de aandacht is enorm.
“Ik krijg veel vragen van scholen. Ik heb ontelbare lezingen gegeven in Vlaanderen en Nederland; dan wissel ik citaten af met cabaret en academisch commentaar.
“Ik mag trouwens aankondigen dat ik met mijn solovoorstelling op 6 augustus in première ga op Theater aan Zee.
“In De Grote Post bovendien, die ik heb geopend, full circle, in aanwezigheid van toenmalig viceminister-president Geert Bourgeois (N-VA) – een aimabele gentleman, in tegenstelling tot vele anderen.”
Er zijn tal van manieren om uw ReinAard tot zich te nemen. Naast het papieren boek en het e-book, de lezingen en de voorstelling hebt u ook het audioboek ingelezen.
“Vier dagen in zo’n benepen studiootje, dat is afmattend. Zet mij maar liever zes uur op het podium.”
Bron Irene Van Impe
Ik heb met mijn 16-jarige zoon in de auto geluisterd naar de lichtjes fantastische, extreem gewelddadige scène met de kater Tybaert: we hebben ons krom gelachen.
“Dat is een cruciale scène. Meneer Pastoor verliest zijn teelbal omdat hij door de kater wordt besprongen, recht in zijn meest geliefde kruis, dat van hemzelf.
“Met mijn bewerking teken ik verzet aan tegen eerdere interpretaties van Reynaert.
“Om te beginnen is het vaak in proza vertaald, maar Reynaert gaat niet alleen om het verhaaltje, het draait ook om taalkracht.
“Het oorspronkelijke gedicht is rauw. Scabreus. Vol vetzakkerij. Moord, verkrachting en – we zijn in Vlaanderen – incest en belastingontduiking.
“Maar tot in de jaren 70 van de vorige eeuw hebben ze aan de universiteiten bewerkingen bestudeerd waarin de pastoor een landbouwer was, en de kat niet de teelbal maar de neus schendt.
“Eeuwenlang hebben we Reynaert over de hele lijn versuikerd en verneukt. Dat wilde ik rechtzetten.”
Het oorspronkelijke gedicht is rauw. Scabreus. Vol vetzakkerij. Moord, verkrachting en incest en belastingontduiking
Als ReinAard denkt, klinkt hij als Risjaar Modderfokker de Derde, de iconische schurk uit uw cyclus Ten oorlog. Goeie vondst.
“Daar is wel enige discussie over ontstaan, op sociale media en lezerssites.
“Moet dat, past dat, zoveel Engels? Ik vind het heerlijk dat het leeft, maar dat mensen ouder dan ik het cringe noemen, is behoorlijk cringe.
“Er is een direct verband tussen ReinAard en Richard de Derde, die meedogenloos en manipulatief was, maar eigenlijk is het een totaal literaire ingreep.
“Als wij denken aan gangsters, beland je vanzelf in een rijk reservoir van hoofdzakelijk Angelsaksische producties: The Godfather, Brian De Palma en Peaky Blinders.
“Tarantino: dat zijn bijzonder goed geschreven verbale balletten, even gewelddadig als lekker. Dat maakt deel uit van ons collectief bewustzijn. Als je aan opera denkt, denk je aan Italiaans. Als je aan gangsters denkt, denk je aan Engels.
‘Ik wilde ReinAard als een psychopaat doen klinken, met verzen die zowel lelijk als lekker zijn’
“Ik wilde ReinAard als een psychopaat doen klinken, met verzen die zowel lelijk als lekker zijn.
“Soms kloppen ze grammaticaal niet, maar door de ritmiek en verwijzingen naar goede rappers – Kendrick Lamar, iemand? – zijn ze verleidelijk.
“Die woordpap laat ik botsen met verzen in het Nederlands die, hoop ik, anders, maar ook ritmisch lekker rollen. Zo creëer je contrast en dynamiek.”
Hoe amoreel ReinAard ook is: je koestert als lezer wel enige sympathie voor hem.
“Hoe komt dat, is de vraag die ik aan de mensen wil stellen.
“Ik ben nu naar The Offer aan het kijken, de fictiereeks over de makers van The Godfather. De figuur die Francis Ford Coppola voorstelt, heeft allerlei theorieën over de mens in het monster. Je blijft kijken naar Tony Soprano, ook al is hij in staat tot de vreselijkste dingen.
‘ReinAard moet het niet hebben van schone schijn. Hij loopt rond als een averechtse lachspiegel. Wie erin kijkt, wordt ontmaskerd’
“Bravigheid is natuurlijk ongelooflijk saai, in de kunsten, maar eigenlijk overal. Klootzakkerij en psychopatisch gedrag zijn aantrekkelijk als ze gepaard gaan met verbale superioriteit.
“En – dan komen we bij mijn titel – ReinAard is misschien niet rein van aard, maar hij moet het niet hebben van schone schijn. Hij loopt rond als een averechtse lachspiegel. Wie erin kijkt, wordt ontmaskerd.”
Het boek, met al die fantastische personages, is een canvas waarop je veel kunt projecteren. Ik moest de hele tijd denken aan de club mouwvegers en hielenlikkers rond Trump.
“ReinAard is geen Trump, tegen die associatie verzet ik mij. Hij is niet iemand die de macht wil, hij geeft enkel om zijn teef en zijn kadeeën. Alleen als hij wordt uitgedaagd, slaat hij toe.”
Ik had Trump herkend in koning Nobel.
“Ja, natuurlijk. Die heeft ook een club van vleiers rond zich verzameld.”
Een van hen, de luipaard Firapeel, adviseert Nobel: ‘Bestrijd elk feit dat een vergissing suggereert. Val aan, verdraai, ontken, ga wild.’
“Dat is ook een sleutelscène.”
Firapeel is toch gewoon Roy Cohn? Trumps advocaat en mentor, die hem zijn strategie voor het leven aansmeerde: geef nooit je fouten toe, ga altijd in de tegenaanval.
“Firapeel is een composiet, die figuren als Steve Bannon en Roger Stone verenigt.
“Stone werkte al voor Nixon, hij heeft zelfs diens tronie op zijn rug laten tatoeëren. En dan is er inderdaad Roy Cohn.
“Er is een geweldige film over die twee gemaakt, The Apprentice. Met Trump als leerling-tovenaar die zijn mentor op een gegeven ogenblik overvleugelt, en hem dan als een stuk vuil opzij schuift.
“Het is een van de ingrepen waar Frits van Oostrom dol op is: ik heb Firapeel, die in het originele verhaal pas helemaal op het einde komt, naar voren gehaald. Als een soort commentator van de macht.
“Want ReinAard gaat niet alleen over rechtsmisleiding, menselijke verhoudingen en hypocrisie. Het gaat ook over macht, machtsmisbruik en hoe dat georganiseerd wordt.”
In het geval van Trump: open en bloot. Als hij op staatsbezoek gaat naar China, neemt hij zijn zoon mee, die geen enkele officiële functie bekleedt, maar vrolijk meereist om deals te sluiten voor het familiebedrijf.
“Wat we in de journaals zien, is eigenlijk al de verfilming van een verhaal over een maffiaclan die de topmacht bezet en moraliteit heeft vervangen door wat hij the art of the deal noemt.
“Ik heb veel geleerd in Zuid-Afrika. President Jacob Zuma was een soort Trump in het klein, avant la lettre.
“Later zal het allemaal wel aan het licht komen: de zelfverrijking, het nepotisme, de clan die allerlei producten aan de man brengt.”
Zoals zijn Trump Phone, die – in tegenstelling tot wat beloofd was – niet made in the USA is, maar een opgefriste Chinese smartphone. En dat glijdt nog altijd van hem af.
“Je zit op den duur met een sekteleider. Hij is dankzij de televisie al veertig, vijftig jaar een meubelstuk in elke Amerikaanse huiskamer.
“Taylor Swift mag zoveel stemadvies geven als ze wil: ze is minder bekend dan Trump, hoe hard links hem ook haat. De enige echte valuta in de VS is roem. En niemand heeft er zoveel van als Trump.
“Ik weiger ook te geloven dat hij dom is. Dat hoor je te snel aan de linkerzijde. Hij is niet alleen leep, het is…” (denkt na)
Hij heeft toch vooral instincten?
“Ja, misschien is het dat. Hij heeft nu ook zijn eigen Twitter, waarmee hij nog directer kan communiceren met zijn volgers. Enfin, het zijn stilaan volgelingen.
“Het belangrijkste politieke kapitaal dat hij heeft, is de idolatrie van mensen die van hem de toelating krijgen om hun primairste instincten – xenofobie, homofobie, transfobie – openlijk te belijden.
“Ik diep nog graag twee slogans van Koot en Bie op:
‘Geen gezeik, iedereen rijk.’ Zo is Trump verkozen.
En: ‘Samen voor ons eigen.’ Dat is toch een fantastische slogan?
“Hij vat MAGA perfect samen, doordat hij inspeelt op vele angsten: onze identiteit staat op het spel!
“En het blijft niet beperkt tot Amerika. In Nederland roept Kamerlid Gidi Markuszower op om aan de grenzen geweld te gebruiken tegen Palestijnen, ‘nog meer dan ze al kennen’, want anders dreigt omvolking.
“Ja, hij heeft het woord echt gebruikt.
“Trumps discours heeft heel de wereld besmet, ik kan niet begrijpen dat mensen hem hier nog altijd vergoelijken.”
‘Trumps discours heeft heel de wereld besmet, ik kan niet begrijpen dat mensen hem hier nog altijd vergoelijken’
Ik dacht dat de Groenland-crisis een keerpunt was. Het leek alsof de Europese leiders toen echt begrepen dat we schouder aan schouder moeten staan, en onafhankelijk onze eigen koers moeten varen.
“Zouden er vluchthuizen bestaan voor mensen als Theo Francken?
“Want hoeveel vernedering en slaag heeft zijn trans-Atlantische inborst intussen niet gekregen? En hij blijft maar sussen: het komt wel in orde.
“Het is bijna ontroerend, een rare variant van het stockholmsyndroom: dit kan niet waar zijn, we waren toch zo volgzaam? Europa heeft zichzelf jarenlang voor de zot gehouden.
“Ik herinner me nog goed hoe alle columnisten hier, maar ook in Nederland, Guy Verhofstadt – die we niet over de hele lijn gaan schoonvlooien – weghoonden toen die sprak over een Europees leger.
“We hadden beter naar hem geluisterd.
“Toen hij niet mee wilde vechten in Irak, organiseerde hij wat de Amerikanen smalend de pralinetop noemden, maar hij ging wel met Jacques Chirac, Gerhard Schröder en Jean-Claude Juncker praten over een Europees defensiebeleid.
“Even typisch was dat hij daarna zijn hand compleet overspeelde met de Genocidewet, waarmee hij even alle dictators van de wereld voor de Belgische rechtbanken zou gaan slepen.
“Iedereen met een minimum aan juridische kennis wist dat die wet geen stand zou houden.”
Waar zit u op de glijdende schaal tussen Walter Zinzen en Theo Francken?
“Ik acht Zinzen een pak hoger dan Francken, maar eigenlijk wil ik niet op die schaal zitten.
“Ik ben geen pacifist, als dat de vraag is: ik denk dat er gerechtvaardigde oorlogen bestaan, in tegenstelling tot René, die vurig het Gebroken Geweer aanhangt.”
Nog altijd pacifist, nu Estland en Litouwen zich klaarmaken voor een inval van Poetin?
“Ja, en dat levert heel interessante gesprekken op. Het is ook waar dat de kans op een oorlog groter wordt als er meer bewapend wordt.
“Maar de geschiedenis leert evengoed dat een totaal onevenwicht ook kan uitmonden in oorlog. Dat is het zoveelste bewijs dat je elke les die je wilt trekken, uit de geschiedenis kunt trekken.
“Maar dat het beangstigende tijden zijn, is zeker: het extreem nationalisme tiert welig. Het gaat niet alleen over Groot-Rusland en ‘America Great Again’.
“Er zijn ministers van Netanyahu die vinden dat, omdat Damascus in de Bijbel wordt genoemd, Syrië ook bij ‘Groot-Israël’ hoort.
“Ze kunnen nu wreed tekeergaan in Libanon, omdat het Westen hen heeft laten begaan in Gaza. Waarom zouden ze het niet doen?
“Net zoals Poetin straffeloos zijn gang mocht gaan in Tsjetsjenië – we stonden net niet te applaudisseren – en daarna hebben we hem de Krim cadeau gedaan.
“Oekraïne had er bijna helemaal gelegen. En nog wel na al het leed dat de nazi’s in de Sovjet-Unie hebben aangericht, maar zeker in Oekraïne, onder het mom van ‘de strijd tegen het nazisme’.
“Poetin verwijt uitgerekend Zelensky, een Jood, dat hij een nazi is. Doe mij een plezier, en sta mij toe om dit interview aan te grijpen om Lon Landau te eren.”
Vanzelfsprekend. Lon Landau was een kostuum- en decorontwerper, de eerste professionele in ons land, maar hij tekende en schilderde ook. De beeltenis van ReinAard op het voorplat is van zijn hand. En u droeg uw roman De draaischijf aan hem op.
“In de KNS is in 1938 een bewerking van Van den Vos Reynaerde opgevoerd, in een regie van Joris Diels, die mijn inspiratie vormde voor De draaischijf.
“De kostuum- en decortekeningen waren van Landau, ze worden nog altijd bewaard in het Letterenhuis.”
Die tekeningen staan online: ze hebben een bevreemdende, donkere kwaliteit.
“Hij tekende met wasco op zwart papier. Dooreman, mijn vormgever, die zich met ReinAard weer eens overtroffen heeft, noemt die tekeningen een onmogelijkheid. Een mix van Jean Cocteau en Willy Vandersteen. We gaan ze als vormelement gebruiken in de voorstelling.”
Lon Landau was Joods, en hij heeft de oorlog niet overleefd.
“Hij mocht in geen enkel theater meer werken en is later opgepakt. Hij heeft lang vastgezeten in de Dossinkazerne.
“Hij heeft daar een poppenkast gebouwd en speelde poesjenellentheater voor kinderen die later gedeporteerd zijn. Je kunt twee poppen en de poppenkast er nog altijd zien. (stil)
“Dat is ongelooflijk, dat raakt mij tot in het diepste van mijn botten. Herman Teirlinck, zijn mentor, heeft nog geprobeerd hem vrij te krijgen. Hij heeft een brief naar de koning geschreven, maar Landau is uiteindelijk toch gedeporteerd.
“Naar Dachau, Mauthausen en uiteindelijk Bergen-Belsen, waar hij, kort na de bevrijding nota bene, toch gestorven is: aan tyfus en compleet uitgeput.
“Hij was maar 35, dan besef je dubbel welk talent ons is ontnomen. Dat soort persoonlijke verhalen komt natuurlijk boven op de schaal van de Holocaust.
“Ik wil Landau dus absoluut eer bewijzen, en – zoals ik ook in De draaischijf doe – de Holocaust herbevestigen als een ijkpunt.
“Maar wel een ijkpunt om het nooit meer zover te laten komen, en dus níét om er een nieuwe hel mee te legitimeren, zoals de regering-Netanyahu doet, die zes miljoen doden als moreel schild gebruikt.”
We hadden het daarstraks over spindoctors. Ik noem er nog een: Jordy. Al noemt die zichzelf de brandmanager van Conner Rousseau.
“Een brandmanager die zelf interviews begint te geven, diskwalificeert zichzelf. En bestaat er echt geen lekkerder woord om je eigen beroep te duiden?”
De laatste keer dat ik u sprak, had Conner Rousseau zijn tocht door de woestijn net ingezet. Intussen is hij teruggekeerd, met sprekend gemak, alsof er geen vuiltje aan de lucht is.
“Café ’t Hemelrijk, waar ik nota bene mijn moeder zaliger nog heb vergezeld toen ze er in een achterafzaaltje ging repeteren. (denkt na)
“Het beste wat ik gehoord heb over de bezopen uitspraken van Rousseau kwam van Raoul Hedebouw: ‘Als ik een bak Duvel op heb, klink ik nog niet als een liberaal.’ (lacht)
“Ik ben daar nog altijd door geshockeerd, maar eigenlijk liggen zijn nuchtere quotes me nog meer op mijn lever. Zoals die over Molenbeek, waar Rousseau zich niet meer in België voelt.
“Dat is even shockerend als mensen die hier in de Diamantwijk rondlopen en zeggen dat het hier Jeruzalem is, of Brooklyn, waar veel orthodoxe Joden wonen – zoals dat in de jaren 30 ook werd gezegd.
“Ik blijf bij alles wat ik gezegd heb en zeg over de regering-Netanyahu, maar ik ben nog altijd trots op onze Joodse gemeenschap, die hier openlijk kan leven en met wie je – al is het niet altijd even gemakkelijk – kunt discussiëren.”
Rousseau zit nu in een regering tussen de MR en de N-VA geprangd, en blijft hetzelfde riedeltje zingen: ‘Zonder ons zou het nog veel erger zijn.’ Hoelang kun je dat volhouden?
“Is dat een vraag, of een constatering? Als het een vraag is, dan een heel moeilijke.
“Maar ik denk dat ik het antwoord ken: niet lang. Ik beschouw mezelf in elk geval als politiek dakloos.
“Ik noemde Rousseau daarstraks al een TikTok-Tobback. Hij haalt het kwalijkste uit socialistische of sociaaldemocratische partijen naar boven.
“Hoe ver kun je meegaan in de derde weg, of zelfs denken dat je een racistisch discours moet bestrijden door de retoriek over te nemen? Zij heulen mee.”
Frank Vandenbroucke is de man die de derde weg van Oxford naar België haalde. Hij ligt, weliswaar in overleg met alle betrokkenen, nu in de clinch met de ziekenfondsen.
“Het ongelooflijke is dat hij een braaf imago torst, hij is de saaiheid zelve. Maar hierin is hij allesbehalve saai.
“Je zou kunnen zeggen: we gaan die mutualiteiten eens goed bekijken. En misschien moeten we de laatste restanten van de verzuiling ter discussie stellen. En uitzoeken wie onterecht langdurig ziek is, ik ben akkoord.
“Maar zet daar in godsnaam toch een vermogenskadaster tegenover.
“Er zijn mensen die nauwelijks remgeld betalen bij de dokter, maar wel vermogend zijn, al dan niet dankzij krasloten.
“Dat moet je als sociaaldemocraat toch ook aanklagen?
“Als het profitariaat wel geformuleerd mag worden met karikaturen over langdurig werklozen en zieken, maar niet over mensen die komen stempelen met de Porsche, ben je de naam sociaaldemocraat niet waardig.”
Lees ook
Lees ook
Lees meer berichten
in deze categorieën
Bron: De Morgen