Een pro-Amerikaans statement van software- en datagigant Palantir dat pleit voor AI-wapens doet alarmbellen afgaan in Europa. Moeten onze overheden samenwerken met een ‘bijna fascistisch’ bedrijf? ‘Noem dit gerust een liefdesverklaring aan de regering-Trump.’
Pieter Gordts – De Morgen
22 april 2026
Leestijd: 5 min
In 22 stellingen schetst het Amerikaanse defensie-techbedrijf Palantir een visie op de wereld.
De stellingen komen uit het vorig jaar verschenen boek The Technological Republic van Palantir-CEO Alexander Karp.
Karp gelooft in de kracht van technologie maar vindt dat de knapste koppen van onze generatie zich met de foute zaken bezig houden: verslavende apps bouwen die enkel geld opbrengen voor de bedrijven erachter.
Wat ze dan wel moeten doen?
‘Gewelddadige misdaden’ bestrijden.
“Het is niet de vraag of AI-wapens zullen gebouwd worden, wel wie ze zal bouwen en met welk doel”, klinkt het.
“Als een Amerikaanse soldaat een beter geweer vraagt, zouden we dat moeten bouwen. Hetzelfde geldt voor software.”
En na de atoombom zal “een nieuw tijdperk van afschrikking gebaseerd op AI beginnen”.
Palantir zingt de loftrompet over “Amerikaanse macht”, die volgens het bedrijf zowel tot een onnavolgbare periode van vrede als tot veel progressieve waarden leidde.
Ook was “de naoorlogse castratie van Duitsland en Japan” een fout.
Al gaat het bedrijf verder door te stellen dat sommige culturen beter zijn dan andere.
“Sommige culturen hebben vitale doorbraken geproduceerd, andere blijven disfunctioneel en regressief”, klinkt het.
“We moeten de oppervlakkige verleiding van een leeg en hol pluralisme weerstaan.”
Liefdesverklaring
Uit de stellingen blijkt teleurstelling in de (Amerikaanse) democratie en politici.
“Tech-CEO’s als Karp zien technologie als oplossing voor alles. Ze spreken met een zeker dedain over democratische waarden, die ze als een obstakel zien voor ultieme, persoonlijke vrijheid”, zegt professor internationale politiek Marijn Hoijtink (UAntwerpen), gespecialiseerd in militaire technologie.
Die vrijheid hangt doorgaans samen met individuele rechten en een kleine overheid, dus met de typisch Amerikaanse libertaire school.
“Noem dit gerust Karps liefdesverklaring aan de regering van Amerikaans president Donald Trump”, zegt professor Rob Heyman (imec-SMIT, VUB) en coördinator bij Kenniscentrum Data en Maatschappij.
Karp is een van de oprichters van het defensietechbedrijf. Dat bestaat nu 23 jaar en kreeg in zijn eerste jaren financiering van een CIA-fonds.
Een andere oprichter is Peter Thiel. Die richtte voordien, samen met onder anderen Elon Musk, PayPal op en was een van de vroegste investeerders in Facebook.
Palantir, genoemd naar de magische objecten uit het Lord of the Rings-universum waarmee personages op afstand met elkaar communiceren, analyseert gigantische hoeveelheden data.
Initieel richtte Palantir zich op het bestrijden van terrorisme in de vroege jaren 2000 – en werkte het dus voor het Amerikaanse leger.
Algauw breidde het bedrijf zijn diensten uit. Steeds meer andere overheden doen nu een beroep op Palantir.
De NAVO sloot vorig jaar een contract, net als de Franse inlichtingendiensten en de Nederlandse politie, terwijl de Britse overheid dat deed voor de organisatie van data uit haar openbare gezondheidssysteem.
Osama Bin Laden
Al jaren wordt over Palantir gefluisterd dat het geholpen zou hebben om Osama bin Laden te vinden in 2011.
Het is typerend voor hoe hard het bedrijf zich doorgaans in stilzwijgen hult, zowel over zijn activiteiten als zijn klanten.
“Tot nu dus”, zegt Heyman.
“Ik ben wel opgelucht dat het bedrijf zich uitspreekt. Zo is het tenminste duidelijk: Palantir investeert in sterke, bijna dictatoriale netwerken van toezicht.”
Daarmee vertelt het bedrijf een heel ander verhaal dan bijvoorbeeld Anthropic en OpenAI, de bedrijven achter Claude en ChatGPT.
“Zij waarschuwen de wereld dat hun producten potentieel ontwrichtend kunnen zijn en vragen om hulp om te voorkomen dat dat gebeurt”, zegt Heyman.
“Tegelijk baart het mij zorgen dat een bedrijf dit durft te publiceren.
“Wat Palantir zegt, is bijna fascistisch: bedrijven moeten de staat dankbaar zijn voor groei kansen en onze democratie faalt.
“Dat zijn zaken die de NSDAP (de partij van Adolf Hitler, red.) voor de Tweede Wereldoorlog zei.”
Met dat bedrijf werken heel wat Europese overheden samen “uit een urgentie om zo snel mogelijk op te schalen en nieuwe technologieën te omarmen”, zegt Hoijtink.
Het ligt in lijn met het discours van techbedrijven die pleiten voor innovatie.
“Maar ook het omarmen van disruptie en dus risico”, zegt Hoijtink.
“Terwijl je in oorlog net zeker wilt zijn van wat wapens kunnen en doen. Net daarom is innovatie in defensie langzaam en onderhevig aan regels.”
Maar volgens bedrijven zoals Palantir moet het sneller.
“Sommigen in de VS leven met het idee dat China de VS zal aanvallen in 2027 en dat ze meer moeten innoveren om eerst toe te slaan”, zegt Hoijtink.
“Ook al is dat idee volledig uit de lucht gegrepen, zie je wel dat het doorsijpelt in het discours van bijvoorbeeld Amerikaans minister van Defensie Pete Hegseth.”
Door zijn contract met de NAVO kreeg Palantir een centrale rol in de Europese defensie-infrastructuur.
“Dat is, kort samengevat, geen goed idee”, aldus Heyman.
In het Verenigd Koninkrijk reageerden maandag talloze parlementsleden met grote verbazing op het statement van Palantir.
Ze hebben het over “een parodie op een RoboCop-film”, en “de hersenspinsels van een superschurk”.
Palantir werd gecontacteerd voor dit artikel, maar reageerde niet op onze vraag.
Lees ook
Klik op de hyperlinks hieronder
en vind meer berichten
Bron: De Morgen