Sammy Mahdi reageert paniekerig op het schandaal rond Pieter De Crem, schrijft Marc Reynebeau. Want ‘woke’ is electoraal niet lonend.
Marc Reynebeau – De Standaard
9 september 2025
Leestijd: 6 min
Het is altijd uitkijken met een olifant in de kamer. Maar als er geen in de kamer staat, kan CD&V-voorzitter Sammy Mahdi het niet laten om er toch een binnen te slepen – richting porseleinkast.
Zoals maandag in de zaak van ex-burgemeester van Aalter Pieter De Crem (ex-CD&V).
Die had “misschien niet helemaal correct” gehandeld, zei Mahdi voorzichtig, alsof hij De Crem nog het voordeel van de twijfel gunde.
Tegelijk moest voor Mahdi wel nog wat anders geweten zijn – enter de olifant.
“Wie hier aankomt,” zo voegde de voorzitter toe aan wat hij over De Crem had gezegd, “moet de wetten naleven, zich aanpassen en integreren, en wie geen inspanningen doet, mag je keistreng en dubbel en dik controleren.”
Dat ging niet meer over De Crem, maar over diens slachtoffers.
Mahdi veegde hen bijeen tot een anoniem amalgaam van nieuwkomers en belaadde hen met het vooroordeel dat zij, tot bewijs van het tegendeel, misschien niet helemaal correct de normen en waarden zouden respecteren.
Dat had er in Aalter niets mee te maken.
Toch vond Mahdi het nodig om de discriminatie door De Crem aan te vullen met de waarschuwing dat je die vermeende nieuwkomers inderdaad maar beter dubbel en dik in de gaten houdt.
Misschien had De Crem dan toch gelijk met zijn “keistrenge” achterdocht en was het wél een goed idee om mensen die zich in Aalter wilden vestigen, te treiteren en te discrimineren, alleen omdat ze eventueel buitenlanders zouden zijn, of, horreur!, asielzoekers.
De gediscrimineerde kandidaat-ingezetenen van Aalter mochten dus vernemen dat de voorzitter twijfelt aan hun normen en waarden.
Waarom? Omdat argwaan tegenover ‘hen’, met De Crem als visionair pionier, altijd nodig is?
Ze hadden maar niet zo’n exotisch klinkende familienaam moeten hebben.
Dat is een sterk staaltje victimblaming. En van de dubbelhartige tjeverij die de Vlaamse democratie nooit helemaal vreemd is geweest.
De Crem kreeg dus nog enig begrip van zijn ex-voorzitter en dankte de partij daarvoor, ook als vanouds, door nog wat na te trappen.
Want de partijleiding zou nalaten om “de problemen te benoemen”, waardoor ze op hun beloop bleven.
Dat is codetaal voor het vermeende wegkijken, negeren of goedpraten van de vele complicaties die de diversiteit en multiculturaliteit met zich brengen.
Hautain en uitdagend
Het verwijt klinkt vaak hautain, uitdagend en weinig oplossingsgericht. Terwijl een gebrek aan “benoemen” ook niet klopt.
De kwestie wordt aanhoudend benoemd en in een frame gestopt. Het volstaat er de partij-, regeer- en verkiezingsprogramma’s op na te lezen.
De strijd daarover speelt zich af in taal en in de interpretatie die in en door woorden wordt aangedragen.
De conservatieve, rechtse en radicaal-rechtse pleidooien zijn erop gericht het discours te keren en gaan vooral over etniciteit en culturele onverenigbaarheid.
Met als risico dat de analyse van complexe nieuwe fenomenen, bijvoorbeeld het drugsgerelateerde straatgeweld of het geweld tegen vrouwen, vaak daartoe wordt vernauwd en nooit een adequate oplossing kan krijgen.
Wie zich ergert aan dat vermeende niet-benoemen, heeft sinds enkele jaren een nieuwe vijand gevonden: ‘woke’.
Het woord kan alleen nog tussen aanhalingstekens worden geschreven, omdat het alle betekenis heeft verloren.
Aanvankelijk verwees het naar een van historisch bewustzijn, nuance en empathie getuigende attitude tegenover de brede diversiteit in elke moderne samenleving.
Intussen is het een scheldwoord geworden, een drager van morele paniek, onnuttig in het publieke debat, omdat iedereen er iets geheel verschillend onder verstaat.
Dat is het best te zien in de Verenigde Staten, waar ‘woke’ publieke vijand nummer één is geworden.
Zeg bijvoorbeeld, sinds vorige week, niet langer ‘ministerie van Defensie’, zeg ‘ministerie van Oorlog’.
Zo wil president Donald Trump het.
Defensie zou iets zijn voor watjes, voor wie kiest voor lauwe legaliteit in plaats van voor schieten om te doden, zoals kordate warriors doen, aldus de minister van Oorlog.
Foute lezing
In de meeste landen bleef het lang gebruikelijk om het desbetreffende departement het ministerie van Oorlog te noemen.
Dat was ook in België zo, een naam waar in 1920 ‘Landsverdediging’ voor in de plaats kwam. Allicht had de Eerste Wereldoorlog voldoende ravage aangericht om wat voorzichtiger om te springen met oorlog.
Uitgerekend Pieter De Crem (toen nog CD&V) was als bevoegd federaal minister de gangmaker om van ‘Landsverdediging’ het moderner klinkende ‘Defensie’ te maken.
Dat gebeurde vorige eeuw in veel landen, ook in de VS, in 1947.
Volgens Trump verdween ‘Oorlog’ uit de titulatuur onder druk van “woke, de wokies en het wokisme”, de overtreffende trap van wat tevoren “politieke correctheid” heette.
Dat is een foute lezing van de geschiedenis. De naamsverandering paste in een diepgaande reorganisatie van het militaire bestel.
Als een ideologische retoriek destijds de toon zette, was dat allerminst het op dat moment nog vrij onbekende ‘woke’, maar een opgeklopt anticommunisme.
Dat ontstond als kapitalistische, conservatieve en religieuze reactie op de Russische Revolutie van 1917, inspireerde de Europese elites om in het interbellum te kiezen voor steun aan radicaal-rechts en het fascisme en kreeg na de Tweede Wereldoorlog een nieuw elan tijdens de Koude Oorlog.
Losgeslagen slachtoffercultuur
Het zit er diep in.
Als de progressieve Amerikaanse senator Bernie Sanders ergens gaat spreken, moet hij zijn publiek er elke keer weer van overtuigen dat zijn ideeën over sociale zekerheid, gezondheidszorg, syndicale vrijheid of het minimumloon allerminst radicaal of communistisch zijn, maar in West-Europa tot de norm van de welvaartsstaat behoren.
Dan is het eenvoudiger om alles als ‘woke’ te verketteren, bij voorkeur als onpatriottische en losgeslagen slachtoffercultuur.
Voor Trump bestaat de top drie van het ‘woke’ programma uit:
- Open grenzen
- Mannen die het in sportcompetities tegen vrouwen opnemen
- Alles wat transgender is
Daarover debatteren is makkelijker dan het over pakweg de klassenstrijd te moeten hebben.
Dat denken onderdrukt in de VS elke inzet voor diversiteit, gerechtigheid en inclusie, voor de emancipatie van culturele, ideologische, etnische en seksuele minderheden of voor vrouwenrechten.
In de VS worden de nieuwe maatschappelijke uitdagingen en de problemen ervan dus wel degelijk ‘benoemd’.
Helaas met een zelfverzonnen woord, dat alleen dient om de status quo, het conservatisme en de bestaande machtsverhoudingen te bestendigen.
Als Sammy Mahdi zo nodig zijn olifant in de kamer meezeulde, was dat ook uit conformisme, om niet ‘woke’ te worden bevonden.
Al stonden daar in Aalter eigenlijk alleen elementaire rechtvaardigheid en respect voor het individu op het spel.
Marc Reynebeau is journalist, verbonden aan deze krant. Zijn column verschijnt wekelijks op woensdag.
Lees ook
Lees meer berichten van
Marc Reynebeau
Bron: De Standaard