In de race naar superintelligentie overtreffen de techgiganten elkaar met steeds grotere datacentra en steeds meer waterverbruik. Hoe houdbaar is deze evolutie? ‘Je kunt perfect datacentra bouwen zonder water uit de omgeving.’
Jorn Lelong – De Morgen
20 juli 2025
Leestijd: 4 min
Er lijkt geen einde te komen aan het investeringsoffensief van Mark Zuckerberg. Eerst telde hij miljarden neer om een dreamteam van AI-wetenschappers weg te kapen bij de concurrenten Google en OpenAI.
Deze week onthulde de CEO dat Meta “honderden miljarden” uittrekt om enkele van de grootste datacentra ter wereld te bouwen.
Hyperion, een van die nieuwe AI-superclusters in Louisiana, zou zelfs bijna de grootte van Manhattan beslaan.
Nu al vragen experts zich af wat de komst van dat nieuwe datacenter zal betekenen voor de lokale inwoners.
Want Hyperion zal niet alleen 5 gigawatt aan energie verbruiken, maar ook miljoenen liters water per jaar. En dat terwijl de regio waar Hyperion neergeplant is nu al met watertekorten kampt.
Hyperion is daarin geen alleenstaand geval. Sinds de doorbraak van ChatGPT in 2022 bouwen techbedrijven aan een rotvaart datacentra om de explosieve groei van AI bij te benen.
Die centra staan vol met gigantische servers om data op te slaan en AI-modellen te trainen. En daarin speelt water een cruciale rol.
Het wordt zowel gebruikt om elektriciteit op te wekken als koelvloeistof, zodat de servers niet oververhitten.
Volgens een rapport van het Internationaal Energie Agentschap (IEA) verbruikt een gemiddeld datacenter van 100 megawatt zo’n 2 miljoen liter water per dag. Dat is evenveel als het waterverbruik van 6.500 gezinnen samen.
Wereldwijd verbruiken datacenters nu al 560 miljard liter water per jaar. En dat zou volgens het IEA tegen 2030 nog verdubbelen – zeker als Meta, OpenAI en Amazon elkaar met elk nieuw datacenter proberen te overtreffen.
Problematischer nog is dat datacentra vaak gebouwd worden in gebieden die al met droogte kampen.
Van de 160 nieuwe datacentra die in de VS sinds 2022 gebouwd zijn, staat volgens Bloomberg twee derde in regio’s met hoge waterstress. Diezelfde trend zien we ook internationaal.
Dat heeft vooral met het kostenplaatje te maken.
“Elektriciteit kost veruit het meest voor techbedrijven”, zegt Laurens van Reijen, CEO van het Belgische datacenterbedrijf LCL.
“Dus kiezen die bedrijven regio’s uit waar de grond en de elektriciteit het goedkoopst zijn, zelfs al is het water daar schaars.”
Rantsoeneren
Het leidt wel tot tal van waterproblemen voor lokale gemeenschappen. Zo bracht The New York Times zopas aan het licht dat inwoners van Newton County, Georgia, plots zonder stromend water kwamen te zitten nadat Meta er een datacenter bouwde.
Tal van inwoners kregen ook last van sediment in hun putwater en kranen die verstopten. Sommigen betaalden al duizenden euro’s aan nieuwe waterinstallaties.
“Het voelt alsof we een hopeloze strijd voeren die we nooit gewild hebben”, vertelt een van de betrokken inwoners aan de Amerikaanse krant.
Het gemeentebestuur kondigde inmiddels een tariefverhoging van 33 procent voor water aan.
Lokale waterautoriteiten waarschuwen voor een ernstig watertekort tegen 2030, waarbij inwoners mogelijk water moeten rantsoeneren.
En het dreigt nog erger te worden, want in de laatste maanden kreeg het bestuur nog negen nieuwe aanvragen van bedrijven om datacentra te bouwen.
“Lokale besturen zitten hiermee in de knoop”, zegt Marietje Schaake, voormalig Europarlementariër en professor aan Stanford.
“Politici willen de inkomsten van de AI-revolutie niet missen. Maar omdat er geen standaardregels zijn over wat bedrijven moeten rapporteren, kunnen ze moeilijk inschatten wat de impact op de omgeving wordt.”
“Techbedrijven zijn daar allesbehalve transparant in”, zegt Schaake.
“Zo dienen ze zelfs vaak aanvragen voor datacentra in onder een andere naam.”
Waterpositief
Bedrijven als Google en Amazon beloven dat ze tegen 2030 meer “waterpositief” zullen zijn. Bijvoorbeeld door het waterverbruik te compenseren door er extra te leveren aan andere gebieden die met waterschaarste te maken hebben. Maar die aanpak oogst kritiek.
“De inwoners van de getroffen gebieden schieten weinig op met water dat 100 kilometer verder teruggegeven wordt”, zegt van Reijen.
Maar ze experimenteren ook met methodes die minder water gebruiken. Zo kondigde Microsoft in 2024 een nieuw type datacenter aan waarbij geen water verloren zou gaan door verdamping.
Microsoft zou zo 125 miljoen liter water per datacenter kunnen besparen.
“Het onderzoek naar energiebesparing in datacenters heeft tot nu toe meer aandacht gekregen, ook omdat daar het meeste geld mee te winnen valt”, zegt Steven Latré van OpenChip.
“Maar de laatste jaren duiken er nieuwe innovaties op die heel veelbelovend zijn.”
Met liquid cooling bijvoorbeeld wordt de warmte van de computerchips direct afgeleid met buisjes koelvloeistof of worden de hele servers ondergedompeld in een bak water.
“Die vloeistof verdampt niet, waardoor het waterverbruik een stuk lager ligt”, zegt Latré.
Het Belgische LCL gebruikt zelfs voor vier van zijn vijf datacentra in België geen water uit de omgeving, dankzij een combinatie van gesloten watercircuits en luchtkoeling.
“Je kunt vandaag perfect datacentra bouwen zonder water uit de omgeving te verbruiken”, zegt Van Reijen.
“De uitdaging is om alle bedrijven daartoe aan te zetten.”
Lees ook
Overzicht
Lees andere berichten in deze categorie
Bron: De Morgen