Koen Schoors is hoogleraar economie aan de UGent. Zijn column verschijnt vierwekelijks.
Koen Schoors – De Morgen
4 augustus 2025
Leestijd: 3 min
Beste Israëlische vrienden,
Waar willen jullie naartoe met jullie land?
Op een manier zijn jullie een ongelofelijk succesverhaal. Een werkende democratie in het Midden-Oosten.
- Een democratie die ook welvaart en relatieve vrijheid garandeert aan haar burgers zonder olie- of gasrijkdommen.
- Een democratie die geboren is uit het trauma van een genocide en vorm kreeg in een omgeving van conflict en strijd.
- Een democratie die nooit, zoals de onze, haar defensie heeft verwaarloosd, gewoon omdat de bedreigingen altijd duidelijk aanwezig waren.
Maar toch moet ik het vragen. Waar willen jullie naartoe met jullie land? Want het gaat niet goed.
- De zeggenschap van radicale religieuzen en fanatieke kolonisten wordt jaar na jaar groter.
- Het officiële politieke discours verschuift steeds meer naar een harde vorm van etnisch nationalisme.
- Het leger is altijd al belangrijk geweest en legerdienst is misschien wel de meest essentiële sociale norm, maar zelden was de impact van het leger op de politiek en de maatschappij zo groot.
- De overheidscontrole op jullie media wordt strakker, en je kan je afvragen hoe goed jullie door jullie eigen overheid wel worden geïnformeerd over de humanitaire ramp die jullie leiders en leger doelbewust over Gaza afroepen.
De beestachtige invasie en slachtpartij door troepen van Hamas, die binnenvielen vanuit Gaza, was een onvergeeflijke misdaad.
Het moet een enorme klap en een zoveelste trauma geweest zijn. We kunnen het ons als buitenstaanders nauwelijks voorstellen, hoewel terroristisch geweld op verschillende plaatsen en op kleinere schaal allicht tot vergelijkbare trauma’s heeft geleid.
Dus niemand schrok er echt van dat er een harde en duidelijke reactie kwam. Je kan zelfs zeggen dat er enige sympathie voor was.
Wraakgevoel komt misschien niet voor in het internationaal recht, maar als mensen kennen we het allemaal, en het zijn mensen die beslissen wat er gebeurt. Dus iedereen voelde wel aan dat, wat het internationaal recht ook voorschrijft, er een vorm van vergelding moest en zou komen. Dat was misschien zelfs waar Hamas op aanstuurde.
Ons instinctieve rechtvaardigheidsgevoel gaat daarbij uit van het principe van wederkerigheid.
De reactie, de straf zeg maar, moet evenredig zijn aan de geleden schade. We kennen dit principe allemaal als ‘oog om oog, tand om tand’, dat al voorkomt in het boek Exodus in het Oude Testament, dat in het vroege Romeinse recht werd opgenomen als jus talionis, en van daaruit de meeste rechtssystemen ter wereld beïnvloedde.
Maar wat er nu door Israëlische leiders en soldaten in Gaza wordt aangericht is onvoorstelbaar en zou, ook voor jullie, volstrekt onaanvaardbaar moeten zijn.
Alle proportionaliteit is zoek. Het is je hele gezichtsvermogen voor een oog, je hele gebit voor een tand, of erger nog.
- Burgers zonder omzien of vorm van proces doden
- Ziekenhuizen en scholen aanvallen
- Economische infrastructuur en huisvesting systematisch vernietigen
- Een hele bevolking op straffe van liquidatie en herhaaldelijk verplaatsen
- Doelbewust medische zorg en zelfs voedsel ontzeggen
Dat is op geen enkele manier nog proportioneel te noemen.
Door die extreme acties verliezen jullie de steun van mensen die Israël eigenlijk goedgezind zijn en uiteindelijk ook de steun van hun overheden.
Daarom erkennen Frankrijk, Groot-Brittannië en Canada nu Gaza. En het gebrek aan proportionaliteit dreigt de cyclus van geweld gewoon voort te zetten.
- Hoeveel mensen in Gaza hebben nu have, goed, naasten en alle hoop verloren?
- Hoeveel ressentiment wordt er nu gecreëerd en haat aangewakkerd?
Dus vandaar, beste vrienden, mijn vraag:
Waar willen jullie nu eigenlijk met Israël naartoe en op welke manier is de gruwel die jullie overheid nu aanricht goed voor jullie toekomst als land en als morele maatschappij?
Lees ook
Overzicht
Lees alle berichten in deze categorieën
Bron: De Morgen