Ondanks het geweld in de Palestijnse gebieden probeert ook België er nog ontwikkelingssamenwerking te organiseren. Heidi De Pauw, de voormalige ceo van Child Focus, coördineert de werking. “Israël zet hier een apartheidssysteem op.”
Pieter Lesaffer – De Standaard
25 augustus 2025
Leestijd: 6 min
Een speelpleintje, een schooltje, zelfs zonnepanelen.
Het zijn allemaal projecten die de voorbije jaren met Belgisch ontwikkelingsgeld in Palestina zijn betaald. Het zijn ook allemaal projecten die sinds 7 oktober 2023 door Israël weer zijn verwoest. Frustrerend. Toch blijft ons land er actief in ontwikkelingssamenwerking.
“Het geweld mag ons niet tegenhouden om aan onze projecten te blijven werken”, zegt Heidi De Pauw, country director van het Belgisch agentschap Enabel in Palestina en Jordanië.
“De Palestijnen trekken zich daar enorm aan op, hoe beperkt de hulp ook is en hoe groot de kans ook is dat het daarna misschien weer wordt vernietigd. Als wij ons terugtrekken, geven ook wij de hoop op.”
De Pauw staat ons te woord vanuit haar kantoor in Ramallah, op de Westelijke Jordaanoever.
Vorig jaar zette ze de stap van Child Focus, waar ze ceo was, naar Enabel, het Belgische agentschap voor ontwikkelingssamenwerking.
Oorspronkelijk zou ze alleen de projecten in Jordanië coördineren, sinds enkele maanden is Palestina daar bij gekomen.
Wat doet de Belgische ontwikkelingssamenwerking precies in de Palestijnse gebieden?
“We hebben een kantoor in Oost-Jeruzalem en een op de Westelijke Jordaanoever. Ook in Gaza hadden we een kantoor, maar dat is bij een bombardement vernield.
“We hebben er via lokale partners wel nog enkele projecten. Ondanks de oorlogsgruwel proberen we er nog iets van te maken.
“Zo financieren we temporary learning spaces: plekken waar kinderen online les kunnen volgen, meestal vanuit een tent.
“We investeren ook mee in de opleiding voor bakkers, zodat zij van de weinige bloem die binnenkomt brood kunnen maken.
“Ook tijdelijke tewerkstelling in de afvalverwerking is een project met Belgische steun.”
Het lijkt in tegenspraak met de beelden die we iedere dag zien, met alleen platgebombardeerde huizen en ondervoede kinderen.
“Volgens de recentste cijfers is driekwart van de gebouwen vernield. Dat betekent dat een kwart wel nog rechtstaat.
“En gelukkig maar dat niet alle kinderen ondervoed zijn. Gelukkig maar dat er nog organisaties ter plaatse zijn om enige normaliteit te bieden, zoals naar school gaan. Al is dat wel in voortdurende onzekerheid.
“De onvoorspelbaarheid is enorm. De belegering van Gaza-Stad is het beste voorbeeld. Eerst kregen de inwoners tot oktober, maar nu is het offensief toch al begonnen.”
“Intussen wordt ook het leven op de Westelijke Jordaanoever steeds moeilijker. Israël heeft een echt apartheidssysteem opgezet voor de Palestijnen – ik kan het niet anders noemen.
“Er zijn twee bevolkingsgroepen en een daarvan heeft minder rechten. Het dagelijks leven wordt hen heel moeilijk gemaakt.
“Wie op de Westelijke Jordaanoever woont, mag bijvoorbeeld de grens met Israël niet over, zelfs niet om in Tel Aviv het vliegtuig te nemen. Aan iedere grensovergang is het voor de Palestijnen urenlang aanschuiven.”
Hoe zijn uw contacten met de Israëli’s?
“In het begin zat ik wat vast in wij-zij-denken. Wanneer ik een Israëli zag, zag ik een voorstander van de oorlog. Ondertussen weet ik dat niet elke Israëli akkoord gaat met het beleid van premier Benjamin Netanyahu.
“In Jeruzalem, bijvoorbeeld, zie ik hoe de gemeenschappen samenleven. Er zijn koffiebars waar iedereen samenzit. Al is dat wel anders op de Westelijke Jordaanoever, waar kolonisten afgescheiden in hun nederzettingen wonen.
“Maar los van die kolonisten en andere extremisten heb ik de indruk dat de Israëlische tegenstem wel luider wordt.
“Hopelijk kan dat politici wereldwijd aansporen om stappen te zetten tegen het geweld.”
De vraag is: welke stappen? Het debat is overal aan de gang, ook in ons land.
“Een van de stappen staat in het federale regeerakkoord: de erkenning van Palestina in het kader van een tweestatenoplossing.
“De tijd is rijp, niet alleen voor België, maar voor de hele internationale gemeenschap.
“Iedereen heeft altijd de mond vol van mensenrechten. De realiteit is dat die hier iedere dag worden geschonden, zonder dat iemand optreedt.”
Volgens critici verandert zo’n erkenning niets op het terrein, bovendien zou dat een cadeau voor Hamas zijn.
“Veel mensen denken dat alle Palestijnen Gazanen zijn en alle Gazanen Hamas. Maar er zijn wel meer bewegingen actief in Gaza, je kunt niet alles op één hoop gooien.
“Dit gaat niet over cadeaus voor Hamas, maar over onze plicht om de rechten van alle Palestijnen te beschermen.
“Netanyahu is helder over zijn doelstelling: hij wil een Gaza zonder de Palestijnen. Dat kun je uitsluitend ‘omnicide’ noemen: hij wil niet alleen een volk verdrijven, hij wil de Palestijnse ziel wegvagen.
“Ik gebruik bewust niet het woord ‘genocide’. Dat is een juridische omschrijving, daarover moet het Internationaal Gerechtshof oordelen.”
En wat met de kritiek dat zo’n erkenning louter symbolisch is en op het terrein niets verandert?
“Is dat een reden om het niet te doen?
“Ik merk dat de Palestijnen zich enorm optrekken aan de minste steun die ze krijgen. Ik liet bijvoorbeeld de beelden van Pukkelpop zien, met de vele pro-Palestijnse uitspraken. Zelfs zoiets vinden ze al belangrijk. Dus waarom zou je hen geen steun geven?”
“Natuurlijk is die erkenning geen eindpunt. Daarop moet je vervolgens verder bouwen. Zoals Enabel nu ook al doet, bijvoorbeeld door ambtenaren op te leiden, zodat zij de Palestijnse staat draaiend houden.
“Een ander niet te onderschatten aspect is het mentale welzijn van de Palestijnse kinderen en jongeren. Zij groeien nu allemaal op met trauma’s. We moeten vermijden dat een nieuwe generatie vol haat opgroeit.”
Wat vindt u van de uitspraak van minister-president Matthias Diependaele (N-VA) vorige week in het parlement: “Ik weet niet wie ik de grootste smeerlap vind: degene die kinderen beschiet of degene die kinderen als levend schild gebruikt.”
“Ik begrijp het dilemma. Maar eigenlijk is het antwoord eenvoudig: we moeten er alles aan doen opdat dat kind geen slachtoffer wordt, als doelwit noch als levend schild.
“Dat dilemma mag geen excuus zijn om weg te kijken. Het is zoals het argument ‘wat dan met Congo en andere conflicten?’ Dat is toch geen reden om hier niets te doen? Op dit moment is er geen andere keuze dan handelen.”
Lees ook
Lees andere berichten in deze categorieën
Bron: De Standaard