Minister Francken verspreidde beelden die geen vijandige drone, maar een helikopter toonden. Als dat een poging tot angstzaaierij was, meent Hendrik Vos, moeten we op onze hoede zijn voor wie zich als ‘sterke leider’ presenteert.
Hendrik Vos – De Standaard
20 april 2026
Leestijd: 5 min
Luisteraars van Radio 1 stemden ‘Imagine’ van John Lennon naar de eerste plaats in de Classics 1000. Een zalvend vredeslied voor bij de kamillethee.
“Alsof er geen mooie mars- en strijdliederen bestaan”, zal minister van Defensie Theo Francken (N-VA) gefoeterd hebben.
“Waar zijn die trommels en trompetten?”
Zijn relatie met de VRT was al gespannen na de Pano uitzending van vorige week over de dronewaarnemingen.
“De drones vliegen in formatie”, vertelde de minister een halfjaar geleden.
“Technieken die recht uit het handboek van de Russen komen”, wist hij.
Laat ons duidelijk zijn: zelfs de pacifistische provocateurs die naar Radio 1 luisteren, zullen erkennen dat drones tot het hedendaagse wapentuig behoren.
Dat landen investeren in detectie en neutralisatie, stellen weinigen in vraag.
Of België het beste materiaal aankocht en te veel betaalde, dan wel voor een vriendenprijs cadeau kreeg, is nu onderwerp van onderzoek. Parket en auditdiensten zullen het uitklaren.
Het viel wel op dat het er destijds haastig en hijgerig aan toeging.
“Hier is iets groters aan de hand”, had de minister met aplomb gezegd, als was het een cliffhanger net voor het reclameblok.
Opmerkelijk was het gebrek aan hard bewijs.
Dat wil niet zeggen dat er helemaal geen drones waren en nog minder dat er geen kunnen komen.
Maar in een tijd waarin werkelijk alles wordt gefilmd, gefotografeerd en binnen de minuut met dramatische muziek en een filter op Tiktok wordt gezet, was er hier nagenoeg niets.
Dat Pano dat curieuze mysterie wilde doorgronden, is precies wat we van goede journalistiek verwachten.
De minister, een paar maanden geleden nog buitengewoon spraakzaam, weigerde helaas zijn medewerking aan het programma.
Het kroonjuweel van het ‘bewijs’ bleek een helikopterfilmpje te zijn, door de minister zelf verspreid.
Dat opent twee mogelijkheden.
- Ofwel dacht de minister echt dat die helikopter een enorme drone met wieken was. In dat geval raden we zijn omgeving aan om hem in de gaten te houden. Vandaag is het een helikopter, morgen Elvis Presley aan de kerk van Lubbeek.
- Ofwel, en dat is de minder geruststellende optie, was dit een poging om angst te orkestreren. Doelgerichte dreigingsdramaturgie.
Het is een beproefde techniek in de politieke gereedschapskist. Angst werkt. Wie bang is, wordt volgzaam, knikt, buigt, betaalt, stelt geen vragen en tekent bij het kruisje.
Angst moet niet bewezen worden, wel gevoeld. Zodra die er is, willen we geen gedoe meer met procedures en compromissen. Kritiek wordt weggewuifd en informatie nog slechts selectief gedeeld.
Eén incident krijgt het gewicht van een trend. Dat is geen complottheorie, dat is politieke geschiedenis.
Het is ook hoe dictators zich in het zadel hijsen: waar een gevoel van chaos heerst, staan zij op en zullen ze de vijand bestrijden met volmachten, noodwetten en veel vuurkracht.
Wat paniekzaaierij betreft, heeft Francken enige ervaring.
In 2018 voorspelde hij als staatssecretaris voor Asiel en Migratie de verschrikkelijke rampen en plagen die België te wachten zouden staan als we het VN-Migratiepact van Marrakech zouden ondertekenen. De regering viel erover.
De schrik voor de apocalyps was de mensen om het hart geslagen, maar politiek werd het een misrekening voor de toenmalige staatssecretaris: mensen stemden vooral op Vlaams Belang, dat nog strenger en scherper was over migratie.
Het Marrakech-pact werd intussen bekrachtigd, met Belgische handtekening. Je hoort er niemand meer over en het beleid werd alleen maar strenger.
Maar angst blijft politiek rendabel, zuigt zuurstof uit andere dossiers. Die verdwijnen naar de coulissen en moeten het met minder geld en aandacht doen, ook als ze statistisch gezien niet minder belangrijk zijn.
Er vallen hier meer doden door verkeersongevallen of klimaatrampen en mensen sterven in slow motion door luchtvervuiling, zorgtekorten of mentale uitputting, minder door sabotage vanuit Moskou.
Dat betekent niet dat Rusland ongevaarlijk is. Vladimir Poetin is meedogenloos. Oekraïners en de binnenlandse oppositie ondervinden dat elke dag.
En hybride oorlogsvoering is in opmars. Precies daarom is koelbloedige klaarheid zo cruciaal: wikken, wegen, weten. Feiten van fictie scheiden en ruis van realiteit.
En dan wordt het interessant.
We horen dat Rusland economisch aan de grond zit, zijn bondgenoten niet meer kan bijstaan, aan oligarchen vraagt om de staatskas te vullen, in Oekraïne geen grond meer verovert en Noord-Korea om hulp smeekt.
Tegelijk waarschuwt de Navo ons dat de Russen gauw klaar zullen staan om de Europese Unie binnen te rollen.
Dat spanningsveld verdient analyse: waar zit de Russische dreiging dan precies en hoe blijven we ze de baas?
Of ze dat bij Pano willen uitspitten, is nog de vraag. De minister haalde vernietigend en met minachting uit naar de reportagemakers.
Ook dat is typisch voor de angstpolitiek: ze polariseert. Ze deelt de wereld op in twee kampen.
Wie vragen stelt, hoort niet meer bij ‘ons’, maar bij ‘hen’.
En zo verschijnt op het toneel de daadkrachtige leider die snel handelt, kritische opmerkingen smoort en angst oppookt.
Of de drone-affaire van een half jaar geleden werkelijk past in het handboek van de Russen, moet nog blijken.
Dat de manier waarop onze minister ermee omgaat, goed aansluit bij het handboek van de autocraten, is al een stuk duidelijker.
Hendrik Vos
Doceert Europese studies aan de UGent.
Zijn column verschijnt tweewekelijks op dinsdag.
Lees ook
Klik op de hyperlink hieronder
en vind meer berichten van
Bron: De Standaard