Ooit was ze een hippiezangeres, later werd ze professor, en rechter bij onder andere het Joegoslavië-tribunaal. Chris Van den Wyngaert (73) over Gaza, Trump en de democratie. ‘Ik heb gezien wat extreem nationalisme met mensen kan doen.’
Sofie Mulders – De Morgen
1 augustus 2025
Leestijd: 21 minuten
‘Ik heb gezien wat extreem nationalisme met mensen kan doen.’
Chris Van den Wyngaert
“Het zal geen opbeurend gesprek worden”, had ze vooraf in haar mails gewaarschuwd. Mails die ze steevast ondertekent met ‘CVDW’. Misschien omdat ze is vergroeid met hoofdletters, na haar indrukwekkende carrière bij het ICC, ICJ en ICTY.
Dadelijk meer uitleg over al die afkortingen, eerst moeten we vertellen dat Chris Van den Wyngaert zich te pletter verveelde tijdens de eerste drie jaar van haar rechtenstudie. Pas nadat ze de cursus strafrecht had gevolgd, was ze verkocht.
“Rechten was toen nog een vrij conservatieve studie. Het was ook niet mijn eerste keuze, mijn ouders hadden me op dit pad gezet.
“Maar in het derde jaar rechten had ik een verhandeling geschreven over het Neurenberg tribunaal (proces na WO II in de Duitse stad Neurenberg waar 24 kopstukken van het nazi-regime werden berecht, red.), en dat interesseerde me enorm.
“Het waren de jaren 1970 en overal zag je grove schendingen van de mensenrechten. Er was de oorlog in Vietnam, de militaire dictaturen in Latijns-Amerika, Franco die in Spanje nog aan de macht was, en in Griekenland was er het kolonelsregime.
“Ik ben toen aan een doctoraat in het internationaal strafrecht begonnen, en samen met enkele internationale collega’s werkte ik ideeën uit over een internationaal strafhof. Die ideeën zijn uiteindelijk ook gebruikt.
“We hadden nooit gedacht dat het er ooit zou komen, maar in 1998 was de politiek er klaar voor en werd het ICC (Internationaal Strafhof) in het leven geroepen. Later werd ik er zelfs rechter. Dat was fenomenaal. Maar vandaag zie ik het allemaal verglijden.”
3 x in Den Haag
- Het ICJ (Internationaal Gerechtshof) behandelt geschillen tussen staten
- Het ICC (Internationaal Strafhof) kan personen bestraffen voor wat betreft de ernstigste misdaden: genocide, misdrijven tegen de mensheid en oorlogsmisdaden
- Het ICTY (Joegoslavië-tribunaal) is een internationaal tribunaal voor het vervolgen van personen die worden verdacht van het schenden van internationaal humanitair recht, gepleegd op het grondgebied van het voormalig Joegoslavië vanaf 1 januari 1991
Achttien jaar lang was Den Haag de standplaats van Van den Wyngaert: eerst was ze rechter bij het Internationaal Gerechtshof (ICJ), dan bij het Joegoslavië-tribunaal (ICTY), nog later bij het ICC.
Ook dezer dagen werkt ze nog als rechter, met name bij het Kosovo-tribunaal, de opvolger van het ICTY.
U ziet het allemaal verglijden, zei u daarnet. Legt u dat eens uit?
“Sinds Trump aan de macht gekomen is, wordt de rechtsstaat in de Verenigde Staten afgebroken.
“Terwijl het Congres groen licht zou moeten geven voor een aantal beslissingen die hij neemt, beweegt het niet, en regeert de president gewoon per presidentieel decreet. Iedereen laat hem begaan.
“Al in zijn vorige termijn had hij de rechterlijke macht naar zijn hand gezet, door rechters in het Supreme Court te benoemen, maar ook in andere hogere rechtbanken. Met als gevolg dat een heleboel processen die nu tegen Trump worden aangespannen in eerste aanleg worden gewonnen, maar in hoger beroep weer worden teruggeschroefd. Dat is echt heel griezelig.
“Er is ook de afschuwelijke druk die Trump op de advocatuur uitoefent.
“Sommige prominente advocatenkantoren die vroeger burgers verdedigden tegen Trump, gaan nu het tegenovergestelde doen. Ze zijn bezweken onder de druk en pleiten zelfs pro bono zaken voor de regering tégen de burgers.
“Dat de advocatuur, een essentiële pijler van de rechtsstaat, mee door de knieën gaat, vind ik nog het ergste van allemaal.
“Of neem zijn constante dreiging met handelstarieven en de dwang die hij daarbij uitoefent.
“Volgens het internationaal recht zijn verdragen of overeenkomsten die tot stand zijn gekomen onder dwang nietig. Maar er is niemand die daar iets over zegt. En dan zwijg ik nog over zijn minachtende houding jegens de NAVO.
“Deze teloorgang van de democratie in de VS zet de teloorgang van de internationale rechtsorde in gang.
“In zijn eerste ambtstermijn al belemmerde Trump de Wereldhandelsorganisatie door na te laten een Amerikaanse rechter in het Geschillenbeslechtingsmechanisme te benoemen, waardoor die instelling de facto is lamgelegd.
“Ook zijn houding tegenover het ICC is extreem. Zo werden heel recent sancties uitgesproken tegen vier rechters die betrokken waren bij beslissingen van het ICC
(de rechters hadden een arrestatiebevel tegen Israëlisch premier Netanyahu uitgevaardigd en onderzoeken oorlogsmisdaden die Amerikaanse soldaten in Afghanistan zouden hebben begaan, red.).
“Enkele weken geleden nog zei Trump dat hij het corruptieproces tegen Netanyahu in Israël niet zal tolereren. De hoorzitting die twee dagen later in Tel Aviv gepland stond, werd geannuleerd.
“En onlangs nog werden sancties uitgevaardigd tegen acht rechters van het Braziliaanse hooggerechtshof wegens procedures die tegen oud-president Bolsonaro lopen.
“Dat is allemaal ontzettend zorgelijk.”
Als één iemand zoveel naar zijn hand kan zetten, toont het misschien ook aan hoe fragiel onze rechtssystemen toch blijken te zijn.
“Dat is zo. Uit die droom zijn we nu allemaal wakker geworden.
“Ik ben opgegroeid met een vooruitgangsideaal: het idee dat de mensheid in een lineaire evolutie zit en dat het dus altijd beter wordt, dat internationale handel staten zal doen samenwerken, en dat welvaart nastreven niet kan zonder dat je een democratisch regime hebt.
“Allemaal verwachtingen die niet blijken te kloppen.
“Het ‘Het einde van de geschiedenis’ van socioloog en politicoloog Francis Fukuyama, waarbij hij de overwinning van de liberale democratie als eindpunt van de geschiedenis zag, is maar een pauze in de geschiedenis gebleken.”
Het blijft wel zo dat leiders zoals Trump door een meerderheid van het volk zijn verkozen.
“Je kunt grote vraagtekens plaatsen bij de rol die de bigtechbedrijven in de verkiezingscampagne van Trump hebben gespeeld, maar hij is inderdaad democratisch verkozen. Populisme is helaas een trend.
(Schuift een tijdschrift naar me toe dat op tafel ligt)
“Kijk, een recent nummer van The Economist. ‘Scrap the Asylum System’, lees je op de cover.
“Het artikel stelt de vraag of we toch niet eens moeten gaan nadenken of we te lichtzinnig zijn omgesprongen met asiel en migratie. Want het migratieprobleem is een van de grote oorzaken van de opkomst van populisme. Dat zijn waarheden die we onder ogen moeten durven te zien.”
Bron Anadolu via Getty Images
U zegt dat we anders met migratie moeten omgaan om het populisme tegen te gaan?
“Daar moeten we over nadenken, vind ik.”
Het strenge discours wat betreft asiel en migratie van N-VA, uitgevoerd door huidig minister Anneleen Van Bossuyt, vindt u dus een goede zaak?
“Ja, ik vind dat een goede zaak. Vroeger zou ik daar helemaal anders tegenover gestaan hebben, maar ik denk dat we moeten beseffen dat we in een nieuwe realiteit leven. We moeten een groter pragmatisme aan de dag leggen.”
Het is wel cynisch: de mensen die hier op de cover van The Economist afgebeeld staan, zijn al van zoveel zaken de dupe, en zullen dat nog meer worden omdat wij populisme willen verslaan.
“Men moet het debat natuurlijk met de nodige nuances voeren. Over oorlogsvluchtelingen hoeven we niet te discussiëren, over economische vluchtelingen misschien wel.
“De grote problemen van deze tijd − de klimaatcrisis en de oorlogen − creëren gigantische mensenstromen.
“Ik ben geen expert, maar ik denk dus wel dat we bepaalde zaken moeten durven aan te pakken.
“Ik ga ook niet zo ver als Bart De Wever en een aantal andere Europese leiders, die een signaal hebben willen geven aan het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg, omdat ze vinden dat het Hof te ver gaat in zaken wat betreft asiel en migratie.
“Tegelijk heb ik wel begrip voor een visie die zegt dat dit Hof toch wel een zeer brede interpretatie heeft gegeven van een aantal artikelen van het verdrag. Deze interpretatie ligt mee aan de basis van de brexit.”
“Maar het Hof is en blijft essentieel voor de bescherming van mensenrechten in het algemeen.
“Nog voor het Internationaal Gerechtshof of het Internationaal Strafhof zich hebben kunnen uitspreken over Oekraïne heeft het Hof onlangs, in niet mis te verstane termen, beslist dat Rusland verantwoordelijk is voor talrijke schendingen van het oorlogsrecht, zoals het aanvallen van de burgerbevolking, het mishandelen van krijgsgevangenen, de gedwongen verplaatsing van burgers en de ontvoering van minderjarigen, en voor het neerhalen van vlucht MH17 boven Oost-Oekraïne, in 2014.”
De vraag is toch wat al die internationale rechtspraak voor concrete gevolgen heeft. Aan de aanhoudingsbevelen die het ICC heeft uitgevaardigd tegen Poetin en Netanyahu wordt geen gevolg gegeven. Mongolië, zelf lid van het ICC, heeft Poetin niet gearresteerd toen hij daar op bezoek was. Hetzelfde voor Netanyahu in Hongarije. Dat land is zelfs uit het ICC gestapt. En ook premier De Wever heeft gezegd dat België Netanyahu niet zal arresteren mocht hij hier zijn.
“Klopt, maar De Wever is hierover teruggefloten.”
‘Koning Filip heeft geen blad voor de mond genomen over Gaza. Dat kon hij niet doen zonder toestemming van de regering-De Wever’
Maar of dat wil zeggen dat hij er anders over denkt? Hij noemde het een vorm van realpolitik.
“Ja, maar ondertussen is er toch heel wat veranderd. De resolutie in het parlement over Gaza heeft een en ander in gang gezet. Niet genoeg, maar het is toch het begin van een duidelijke koerswijziging. België heeft zich nu aangesloten bij 24 andere landen die een einde aan de oorlog in Gaza eisen.
“In zijn prachtige 21 julitoespraak heeft koning Filip geen blad voor de mond genomen en gezegd dat de toestand in Gaza een ware schande is voor de mensheid.
“Hoewel het initiatief hier ongetwijfeld van de koning uitgaat, kan dit onmogelijk gezegd zijn zonder de toestemming van de regering. Dus van Bart De Wever.
“De koning heeft terecht het belang van het internationaal recht beklemtoond. We moeten in de internationale rechtsorde blijven geloven. Ze wordt geschonden door veel staten, dat is waar. Maar het is het enige wat we hebben.”
Vindt u de aanhoudingsbevelen van het ICC tegen Netanyahu en Poetin dan een goede zaak?
“De vraag is natuurlijk of ze ooit daadwerkelijk zullen worden uitgevoerd.
“Maar denk aan de Liberiaanse oud-president Charles Taylor, de Servische nationalist Slobodan Milosevic, de Bosnisch-Servische oorlogsmisdadiger Ratko Mladic, de Rwandese oud-president Jean Kambanda.
“Die werden allemaal aangehouden. Tegen de Syrische president Assad loopt in Frankrijk een procedure.
“Een aanhoudingsbevel wordt niet lichtzinnig uitgevaardigd: het moet gemotiveerd worden door een rechtbank die naar de feitelijke bewijzen kijkt die door de aanklager worden voorgelegd, en die oordeelt dat er voldoende gronden zijn om het bevel uit te vaardigen.
“Maar het Strafhof kan natuurlijk niet werken zonder de steun van de staten die er lid van zijn. En op dat vlak staat het onder grote druk. Dat bleek enkele weken geleden nog op een conferentie in New York.
“Omdat Rusland niet bij het ICC aangesloten is − net zomin als de VS, China en Israël − kan het ICC Rusland niet voor agressie vervolgen.
“Het Strafhof is wel bevoegd voor oorlogsmisdaden die door Rusland zijn gepleegd op Oekraïns grondgebied (Oekraïne is sinds januari 2025 lid van het ICC, red.), maar niet voor agressie.
“Op die conferentie in New York kwamen alle landen van het ICC samen met de bedoeling om hier iets aan te veranderen, maar het is er niet doorgekomen omdat er zware druk is uitgeoefend door de VS.
“Uiteraard lopen de Amerikanen niet warm voor zo’n aanpassing, maar als het een trend wordt dat zelfs de landen van het ICC zich zo gemakkelijk onder druk laten zetten en het Hof niet meer optimaal willen doen laten werken, kan alles afkalven.”
Het doet allemaal wat denken aan de roman Alkibiades van Ilja Leonard Pfeijffer, waaruit blijkt dat de mens er zeer goed in is om alle zorgvuldig opgebouwde systemen zelf ten gronde te richten.
“Inderdaad. Maar dat cyclische zorgt tegelijk ook voor hoop.
“Misschien zitten we maar in een korte periode van verval. Misschien moeten we nog even op onze tanden bijten.
“Als Trump bij de volgende verkiezingen opnieuw de macht verliest, kan het ergste al voorbij zijn.
“Zoals Joe Biden die op dag één van zijn presidentschap opnieuw tot het klimaatakkoord van Parijs toetrad.
“In elk geval moet Europa sterker samenwerken en forser zijn in zijn politieke statements. Zeker wat Gaza betreft.
“Blijkbaar is dat zeer moeilijk, maar de laatste tijd is er toch een kleine evolutie merkbaar naar grotere politieke moed. Want daar gaat het uiteindelijk om: politieke moed.”
Als het over Gaza gaat, wordt veel over de term ‘genocide’ gediscussieerd. Genocide is een misdaad die heel nauwkeurig staat beschreven in het internationaal recht. Waarom is het dan zo moeilijk om te bepalen of een staat genocide pleegt of niet?
“Men kan pas van het misdrijf genocide spreken als het ook de bedoeling van de dader was om genocidaal te zijn, en dat is heel moeilijk te bewijzen.
“De VRT gebruikt nu de term ‘genocidaal geweld’, en ik denk dat dit terecht is met de uithongering en uitroeiing van de bevolking die nu al maanden aan de gang is.
“Maar het zal nog een tijd duren voor een rechtbank zich heeft uitgesproken over de vraag of Israël een genocidale bedoeling had, en pas dan kunnen we juridisch over genocide spreken.
“Er zijn wel precedenten die vrij duidelijk zijn. Zo heeft het Joegoslavië-tribunaal in de genocidezaken tegen Radovan Karadzic en Ratko Mladic voor een deel gesteund op genocidaire uitspraken van politieke leiders in Bosnisch Servië.
“Dat waren uitspraken die vergelijkbaar zijn met wat we sommige leden van de regering-Netanyahu hebben horen zeggen over Gaza.”
‘Dat is mijn grootste ontgoocheling bij al het werk dat we in het Joegoslavië-tribunaal gedaan hebben: dat we geen gemeenschappelijk verhaal hebben kunnen creëren’
Vindt u het een goede zaak dat het zo vaak over de term ‘genocide’ gaat?
“De term genocide heeft zware emotionele connotaties.
“Men zegt wel dat het ‘the crime of crimes’ is, maar is dat zo? Misdaden tegen de mensheid zijn toch ook heel erg? Uitroeiing is toch ook verschrikkelijk?
“En dat is wat Den Haag zowel Israël als Hamas ten laste legt. Dat zijn zweer zware oorlogsmisdaden. De discussie over de term genocide lijkt die misdaden wat te ontkrachten. En dat is onterecht.
“We zullen zien hoe het evolueert, maar misschien is het goed dat er bij het ICC nu nog geen tenlastelegging ‘genocide’ is.
“Mocht die er al wel zijn, zou het Strafhof het verwijt krijgen dat het een aanklacht formuleert waarvoor nog onvoldoende bewijs is.”
Hoe kijkt u naar Israël en Gaza?
(zwijgt even) “Zoals iedereen. Met verstomming.
“Gaza is gewoon het einde van alle menselijkheid. Een pure schande, zoals koning Filip terecht heeft gezegd.
“Je kunt niet onder woorden brengen hoe dit kan. En hoe we er allemaal naar kijken en niets doen.”
Israël heeft al een flinke geschiedenis bij het ICC en het ICJ, wat veroordelingen betreft.
“Absoluut. Er zijn ook al tal van rapporten van de Verenigde Naties.
“Al dertig jaar lang zeggen rapporteurs hetzelfde. En er wordt weinig of niets mee gedaan. Dat toont het dubbelzinnige − of het hypocriete − van het internationaal recht aan. We moeten dat probleem onderkennen.
“Maar of we dan het kind met het badwater moeten weggooien? Ik denk dat we eerder moeten blijven aandringen op meer respect voor het internationaal recht. Hoe moeilijk dat ook is. Want nogmaals, het is het enige wat we hebben.”
Toen u in 2009 een eredoctoraat van de VUB kreeg, schreef de universiteit: ‘Het vertrouwen in het (ge)recht hoort op het hoogste echelon te (blijven) liggen.’ Dat vertrouwen is niet meer zo vanzelfsprekend, noch op internationaal, noch op Belgisch gebied.
“Er worden altijd weleens fouten gemaakt. Niemand is perfect. Maar die fouten worden door de media vaak ontzettend overbelicht.
“Wat volgens mij ook een invloed uitoefent, zijn al die true-crimepodcasts, waarin mensen denken dat ze elke misdaad zelf kunnen oplossen.
“Vooral in enkele verkrachtingszaken, waar de bewijslast zo moeilijk is, zijn in België heel veel reacties geweest op vonnissen waar rechters in eer en geweten hebben vrijgesproken.
“Ik vind dat heel erg. Want het zijn die buitenproportionele reacties die het vertrouwen in het gerecht schenden.”
Dergelijke processen, net zoals het proces rond Sanda Dia, lijken voor veel mensen de bevestiging te zijn dat je met meer wegkomt wanneer je connecties hebt en rijk bent.
“Dat noemen ze een confirmation bias, en het is een van de grote problemen in de publieke perceptie van het gerecht.
“Het is dus heel belangrijk dat de rechtsspraak kwalitatief juist blijft. Maar men moet ook begrijpen dat een rechter geen veroordelingsmachine is.
“In een rechtbank moet je oordelen over het bewijs dat aan jou wordt voorgelegd in een zaak, en als er onvoldoende bewijzen zijn, móét je vrijspreken.”
Is het vandaag de dag moeilijker om een rechter te zijn dan dertig jaar geleden?
“Veel moeilijker. Door de media en de sociale media. Maar ook door de bedreigingen.
“Kijk naar wat de procureur des konings in Brussel nu overkomt (die dag en nacht politiebescherming krijgt vanwege bedreigingen uit het drugsmilieu, red.).
“Rechter zijn is bovendien een heel eenzaam beroep. Ik heb dat in Den Haag ook dikwijls ervaren. Je mag bijvoorbeeld niet naar een collega van een andere rechtbank bellen voor advies. Je mag met niemand over je zaak spreken, alleen met directe collega’s in je zaak.
“Dat is soms heel lastig. Er zijn zaken waar je nachten van wakker ligt. En dan zijn er nog de slachtoffers die zoveel verwachtingen hebben.”
Als je rechter bent in een zaak die het hele land op zijn kop doet staan – zoals in de verkrachtingszaak rond de student gynaecologie, of het proces rond Sanda Dia – hoe ga je dan om met de backlash die ontstaat nadat je het vonnis hebt geveld?
“Slikken, zwijgen en doorgaan. Dat heb ik in de zaak-Bemba ook gedaan.
(De Congolese oud-krijgsheer Jean-Pierre Bemba werd in 2018 vrijgesproken voor oorlogsmisdaden en misdaden tegen de mensheid door de beroepskamer van het ICC, waar Van den Wyngaert toen voorzitter was, red.).
“Op die zaak is heel veel kritiek gekomen. Maar als de bewijzen die voorliggen ontoereikend zijn, dan moet de conclusie duidelijk zijn.
“Een rechtszaak gaat niet over de vraag of de beklaagde een slechterik is, of laakbare feiten heeft gepleegd. Een rechtszaak gaat over de vraag of er voldoende bewijs is voor de aanklacht.”
Ik kan me voorstellen dat dit soort werk leidt tot existentiële twijfels over de mensheid.
“Dat is zo. Je ziet waartoe de mens in staat is.
“Ik heb een aantal afschuwelijke oorlogsmisdadigers zien zitten in de beklaagdenbank in Den Haag.
“Een beetje zoals Hannah Arendt tijdens zijn proces naar Adolf Eichmann zat te kijken, en haar boek daarover De banaliteit van het kwaad noemde.”
Bent u erachter wat mensen drijft om anderen zoveel kwaad en leed te berokkenen?
“Dat is een vraag die ik als jurist niet kan beantwoorden. Ik lees wat psychologen en criminologen erover schrijven, maar zelf kan ik er geen gedegen verklaring voor geven.
“In het conflict in Joegoslavië heb ik wel gezien wat extreem nationalisme met mensen kan doen.
“Tijdens mijn processen in het Joegoslavië-tribunaal heb ik gezien hoe mensen in zeer korte tijd elkaars vijanden kunnen worden.
“Ik zag er beklaagden van afschuwelijke misdaden en slachtoffers van diezelfde misdaden die nog samen op school hadden gezeten, die vrienden waren geweest en in hun jeugd samen naar het lokale café waren gegaan.
“Joegoslavië was een vrij goed functionerende maatschappij, maar toen het uit het Oostblok klom en uiteenviel, zijn hypernationalisten als Slobodan Milosevic, Radovan Karadzic, Franjo Tudjman en Alija Izetbegovic aan de macht gekomen.
“Allemaal gekozen door het volk.
“Ze hielden opruiende speeches, spuiden haat tegenover andere bevolkingsgroepen. Dat heeft de regio daar in brand gestoken. En dat was nog allemaal vóór het populisme van vandaag.
“Misschien moet ik dus nog eens nadenken over wat ik daarstraks zei, dat migratie zo’n grote rol speelt in het ontstaan van populisme.
“Want in de jaren 1990 was er nog geen sprake van grote migratiestromen. En toen hadden we de sociale media nog niet, die via de algoritmes dat groepsdenken op een vreselijke manier versterken.
“Als die toen hadden bestaan, was het misschien nóg erger geweest.
‘We moeten in de internationale rechtsorde blijven geloven. Ze wordt geschonden door veel staten. Maar het is het enige wat we hebben’
“Het rommelt nog altijd in de Balkan. Dat is eigenlijk mijn grootste ontgoocheling bij al het werk dat we in het Joegoslavië-tribunaal gedaan hebben: dat we geen gemeenschappelijk narratief hebben kunnen creëren.
“Elk van de gemeenschappen heeft nog steeds haar eigen waarheid.
“De Serviërs ontkennen Srebrenica. In de Servische geschiedenisboeken staan Karadzic en Mladic als helden aangeschreven.
“Hetzelfde gebeurt in Kroatië: zij erkennen alleen de oorlogsmisdaden van de Serviërs die het Tribunaal bewezen heeft verklaard, maar hun eigen personen die veroordeeld zijn door het Tribunaal, vinden ze helden.
“Ondanks het feit dat wij twintig jaar lang bewijzen hebben verzameld, wordt in de landen van het voormalige Joegoslavië een aparte geschiedenis geschreven en onderwezen.
“Dat is beangstigend. En dan stel ik me weleens de vraag wat wij bij het Tribunaal uiteindelijk hebben gedaan.”
Om nog wat pessimistischer te zijn: uw werk draait om de waarheid en om feiten. Laten dat nu net zaken zijn die steeds meer onder druk komen te staan, bijvoorbeeld door de ontwikkeling van AI.
“En het sijpelt zelfs al door in de journalistiek. Dat nieuws over de nepjournalisten van Elle is toch zorgwekkend?
(Boven sommige online artikelen van de Belgische Elle, zo onthulde VRT NWS, stonden namen van niet-bestaande journalisten, red.).
“De democratie, de rechtsorde, de waarheid: alles is aan het schuiven. Dat is het griezelige aan deze periode.”
Wat is het tegenwicht hiertegen? Wat kunnen we volgens u doen?
“In de journalistiek mag ik hopen dat de deontologie gerespecteerd zal blijven, en dat hoofdredacties hun verantwoordelijkheid zullen nemen.
“Op sociale media zul je het fake news niet kunnen tegenhouden, vrees ik, en dan is het belangrijk dat mensen tools krijgen om zo kritisch mogelijk te kijken naar wat ze binnenkrijgen.
“Het onderwijs lijkt me dus een van de allerbelangrijkste tegenwichten. En de opvoeding in het gezin uiteraard.”
Tot slot nog iets bijzonders. U was in de jaren 1960 een hippiezangeres. Met Jan De Wilde, Ferre Grignard en Wannes Van de Velde hebt u in het Antwerpse café De Muze een plaat opgenomen, en u tekende zelfs een platencontract in de VS.
“Wacht even, ik zal eens iets laten zien.”
Van den Wyngaert staat op, verdwijnt even naar de bovenverdieping en komt terug met twee platen die ze op tafel legt.
“Ik denk niet dat ik die ooit al aan een journalist heb getoond.”
De ene plaat, uit 1967, heet De Muze en heeft een prachtige cover met psychedelische motieven in oranje-roze kleuren.
Op de andere plaat, die Chris Wyngaert heet, staat een zwart-witfoto van de toen 21-jarige Chris Van den Wyngaert met lange, sluike haren die lichtjes glimlachend in de lens kijkt terwijl ze een gitaar vasthoudt.
“Ik zat toen in mijn eerste licentie aan de universiteit.”
Een dikke map legt ze ook nog op tafel, vol artikels die ooit over haar als zangeres zijn verschenen.
“Hier, een stuk van Johan Anthierens. Gelukkig was hij best lovend over mijn muziek.” (lacht)
Hebt u in Den Haag nooit spijt gehad dat u toch niet volop voor dat muzikale pad hebt gekozen?
“Nee, ik heb geen spijt. Ik was ook niet goed genoeg voor een echte muzikale carrière.
“Of ik die platen af en toe nog opleg? (lacht) Nee, want ik heb geen platenspeler.
(Wijst naar een muur in haar woonkamer)
“Kijk, dat is mijn wapenschild, van toen ik in 2014 barones werd.
“Wie van de koning de titel baron of barones krijgt, mag zelf zijn wapenschild ontwerpen en een leuze kiezen.
“Ik koos voor: ‘Justitiae ac reconciliationis ergo’.
“Het betekent: ‘Omwille van de gerechtigheid en de verzoening’.
“Die woorden zie ik elke dag. En ik sta er nog altijd helemaal achter.”
Lees ook
Overzicht
Lees meer berichten in deze categorieën
Bron: De Morgen