Jan De Zutter - Hoog tijd voor een nationale klimaatbriefing naar het voorbeeld van de coronabriefings

Jan de Zutter is voormalig woordvoerder voor de fractie van de Socialisten & Democraten in het Europees Parlement en de auteur van (N)Iets over Zen. Hij pleit voor een nationale briefing over de klimaatproblematiek, net zoals ze dat in Groot-Brittannië doen met hun National Emergeny Briefing.

Jan De Zutter – De Morgen

19 augustus 2026

Leestijd: 4 min

We hebben ze allemaal zien opduiken de afgelopen dagen en weken: hou toch op met die klimaatzever, branden worden aangestoken. Punt.

Hittedoden? Ga toch fietsen; allemaal oudjes die sowieso de pijp aan Maarten zouden geven.

Of onze beleidsvoerders die vinden dat er fors overdreven wordt en je maar beter met een frisse pint aan je zwembad gaat zitten.

Nog dramatischer is een premier die offers brengt aan de weergoden in Japan of een bericht post met een variant op “our thoughts and prayers are with you”.

Intussen heeft de rest van de politieke klasse zich onder een zware steen verborgen.

Of onze pers die al jaren een forum geeft aan klimaatontkenners of zogenaamde ‘ecorealisten’ om te zorgen voor “een balans” met ernstige wetenschappers en nu plots vindt dat er te weinig is gebeurd.

Tijdens de coronapandemie vroeg de Britse wetenschapscommunicator Simon Oldridge zich af waarom regeringen hun bevolking tijdens een gezondheidscrisis voortdurend door deskundigen lieten voorlichten, maar dat niet doen over de minstens even ingrijpende ontwrichting van klimaat en natuur.

Samen met zijn broer Nick organiseerde hij op 27 november 2025 in Westminster de eerste National Emergency Briefing.

Meer dan 1.200 politici en vertegenwoordigers van het bedrijfsleven, de wetenschap, cultuur, sport, religie en media kwamen er luisteren naar tien vooraanstaande deskundigen.

Zij brachten de gevolgen van de klimaat- en natuurcrisis voor:

Extreem weer
Voedselvoorziening
Volksgezondheid
Economie
Energie
Nationale veiligheid

samen in één helder en samenhangend verhaal.

Van de bijeenkomst werd vervolgens een vijftig minuten durende film gemaakt: The People’s Emergency Briefing, gepresenteerd door natuurkenner Chris Packham.

Die wordt inmiddels in heel Groot-Brittannië vertoond in scholen, bedrijven en lokale gemeenschappen, vaak in aanwezigheid van parlementsleden. Er vonden al bijna tweeduizend vertoningen plaats.

Het uiteindelijke doel is opmerkelijk eenvoudig: de Britse regering ertoe bewegen zelf een nationale klimaatbriefing te organiseren, op primetime en via verschillende televisiezenders, naar het voorbeeld van de coronabriefings.

Geen partijpolitieke propaganda en geen paniekzaaierij, maar erkende, onafhankelijke deskundigen die de bevolking uitleggen wat er gebeurt, welke risico’s eraan komen en welke mogelijkheden er nog zijn om die te beperken.

De achterliggende gedachte is eigenlijk een democratisch basisprincipe:

Mensen kunnen pas verstandige beslissingen nemen wanneer hun regering hen volledig en eerlijk over een nationale noodsituatie informeert.

De film is niet online te zien en dat heeft een reden. De initiatiefnemers willen dat mensen de film in groep bekijken, zodat ze er nadien samen over kunnen praten.

Maar de aparte, korte TED-talk achtige uiteenzettingen van de deskundigen zijn wel te bekijken op de website van de National Emergency Briefing.

Iedereen, ook wij Belgen, kan een screening aanvragen, op voorwaarde dat de film getoond wordt aan een groep mensen.

Maar het zou ook een idee zijn mocht de VRT gewoon de stoutmoedigheid hebben om de film uit te zenden.

Of nog beter: misschien moeten er wel echte briefings komen telkens er opnieuw iets uit de hand loopt, zoals tijdens de coronacrisis gebeurde, onder leiding van Sciensano, het Nationaal Crisiscentrum en de FOD Volksgezondheid.

Voor een Belgische National Emergency Briefing zou het Klimaatcentrum of het Centrum voor Risicoanalyse van Klimaat verandering de logische organisator zijn, samen met het KMI en de universiteiten.

Het is niet dat het ons aan experts ontbreekt:

Jean-Pascal van Ypersele, van 2008 tot 2015 vicevoorzitter van het IPCC
Klimaatwetenschapper Wim Thiery
Paleoklimatologe Valerie Trouet
Glacioloog Frank Pattyn
Klimatologen Xavier Fettweis en Nicole Van Lipzig

Om er maar enkele te noemen.

Wellicht zal mijn voorstel op een koude steen vallen. Er zijn te veel groepen die er belang bij hebben dat mensen op sociale media brullen dat het “gewoon zomer is”, om de olie-industrie niet te noemen.

Geïnformeerde burgers zouden ook weleens beleidsmaatregelen kunnen eisen.

Stel je voor.