Experts en ervaringsdeskundigen maken brandhout van het N-VA-voorstel om het leefloon in te trekken van verslaafden die niet willen afkicken. ‘Het moet net omgekeerd: niet straffen, maar belonen.’
Wim Van Lancker – De Morgen
12 december 2015
Leestijd: 4 min
“Neem je het leefloon af, dan duw je verslaafden die de bodem van de put bereikt hebben zo mogelijk nog dieper”, zegt Erna Kaes (54) opgelaten.
Jarenlang worstelde Erna met een drankprobleem, nu leidt ze een zelfhulpgroep in Maasmechelen.
Zelf maakte ze geen grote brokken met haar verslaving, vertelt ze: emotioneel was ze een wrak, maar ze behield haar job, man en steun van de familie.
“Voor anderen is de schade veel ernstiger”, weet ze.
“Echtscheidingen, ontslag, schulden. Je kunt die mensen toch niet extra op droog zaad zetten?”
Dat het N-VA-voorstel het leefloon van verslaafden wil intrekken als zij niet in therapie gaan, geeft ook psychiater en verslavingsexpert Geert Dom (UAntwerpen) koude rillingen.
Ronduit boos is hij, omdat de politiek “zo onbezonnen voorbijgaat aan wat al dan niet over verslaving geweten is”.
Er is nood aan meer initiatieven om verslaafden in de behandelkamer te krijgen, dat wel.
Dom: “We zitten met een enorme treatment gap. Van alle heroïneverslaafden is 70 procent in therapie, maar bij elke andere zucht – alcohol, cannabis, cocaïne – ligt dat maar op 10 procent. Dat is een ruime onderbehandeling.”
Alleen, met bestraffing gaan we er niet geraken, zo haalt Dom wetenschappelijke studies aan.
“Een behandeling onder financiële dwang levert niks op. Dat is geen therapeutisch middel. Zulke straffen zijn weinig tot helemaal niet effectief.”
Een gedwongen behandeling, opgelegd door de rechter, draait soms wel succesvol uit, gaat Dom verder:
“Al is er maar weinig bekend over wat er dan gebeurt zodra die juridische dwangmaatregel wegvalt. Evengoed volgt er herval.”
Straffen bij verslaving, het baat niet. Dat lees je niet alleen in vakbladen, je hoort het ook bij familie en vrienden van patiënten.
“Ook zij geven aan alles te hebben geprobeerd. Streng aanpakken, de geldkraan dichtdraaien, autosleutels afpakken, het verhelpt niets.”
Die omgeving is trouwens erg belangrijk, menen experts. Zo heeft een verslaafde die er alleen voor staat een veel slechtere prognose dan wie wel een opvangnet heeft.
Steekt de verslaving pas de kop op, dan hebben de meesten nog een netwerk, en dus meer stimulansen om af te kicken.
Later in de verslaving, als de vereenzaming intreedt, is die kans veel kleiner.
Hoe dan ook, sociaal netwerk of niet, de enige beloftevolle strategie is beloning, zo tonen studies in het vakblad Nature.
Dom: “Koppel behandeling dus aan beloning. Denk aan incentives, een materiële tegemoetkoming, vouchers voor voeding of voor iets anders wat de patiënt vooruit kan helpen. En dat op goed getimede momenten. Als een verslaafde een clean staaltje urine inlevert, bijvoorbeeld.
“Zo’n beloningssysteem bekrachtigt niet alleen het herstel, het is ook kosteneffectief. Want het levert je als overheid meer op dan je erin steekt, onder meer omdat je minder verliest aan ziekenhuisopnames.
“Alleen, zo’n voorstel botst al snel op makkelijk verzet: ‘We gaan toch niet betalen voor verslaafden?'”
Een gemiste kans, meent Dom. Zeker als je terugdenkt aan het geslaagde experiment in Londen, in 2009.
Dertien daklozen, allen straatveteranen in The City, kregen toen een mooie som geld. Opvallend: geen enkele verslaafde dakloze verspilde zijn centen aan drank, drugs of gokmachines. Integendeel, allen kickten af.
Wie verslaafd is, wíl dan ook afkicken, onderschrijft Ann* (40).
Haar huwelijk struikelde over de fles, nu is ze anderhalf jaar nuchter. Als meisje raakte ze verslaafd, later dronk ze zich al moed in nog voor het feestje met collega’s begon. Flessen verstoppen deed ze niet alleen thuis, maar evengoed in de kliniek.
Want, zo signaleert ze, de N-VA vergeet wel dit:
“Als verslaafde moet je zélf klaar zijn om in therapie te gaan. Ga je enkel in behandeling onder druk van je omgeving, zoals ik deed, dan volgt er zwaar herval.”
Morrelen aan het leefloon, “impact zal het niet hebben”, zegt Ann koeltjes.
“Meer zelfs, dat is zoveel als de val openzetten naar de afgrond.”
(*) Ann is een fictieve naam
Lees ook
Klik op de hyperlinks hieronder
en vind meer berichten
Bron: De Morgen