Op een mooie dag in het weekend toert zo goed als iedereen op een elektrische fiets, en denkt dan te fietsen, ziet Marc Oskam. Voor de volksgezondheid en het klimaat zou wat e-bikeschaamte niet zo gek zijn.
Marc Oskam – De Standaard
15 juli 2025
Leestijd: 4 min
Een fiets is een tweewielig voertuig dat wordt aangedreven door spierkracht. Zo luidt de definitie. Dat betekent dat als je een eind wilt fietsen, je voortdurend je spieren moet gebruiken. Haal je iemand in, dan moet je daar een extra beroep op doen. Heb je tegenwind, dan vergt dat meer van je spieren. Wil je hard of harder fietsen, dan moeten ze flink aan de bak.
Bergop vraagt helemaal veel van ze. Dat leidt tot hijgen en puffen, verhoogde hartslag en zweten. Voordeel is dat je conditie met sprongen vooruitgaat. Daar kun je bij een volgende fietstocht alleen maar van profiteren.
Ander voordeel: je kunt met je partner of vriendengroep met trots terugkijken op de dag: die 50 kilometer, dat hebben we samen toch even geflikt!
De e-bike, die steevast valselijk een fiets wordt genoemd, is niet afhankelijk van die spierkracht.
Heb je tegenwind, wil je harder, ga je bergop, wordt besloten tot een langere rit? Je zet je ‘fiets’ op turbo. Spieren in ruststand. Je kunt gewoonweg niet moe worden en je gaat nooit over een grens – ver voor dat moment schakel je op 100 procent accu.
Ongeveer de helft van de verkochte fietsen is tegenwoordig een e-bike. Het bezit ervan is begrijpelijk als je bijvoorbeeld niet meer met de auto naar het werk wilt, 25 kilometer verderop.
En voor een 85-jarige die zich er 75 jaar doorheen heeft geslagen, door weer en wind, zonder versnelling, is zo’n elektrische tweewieler een uitkomst.
Maar op een zondag dat iedereen eropuit trekt, zie je juist andere mensen, met hele andere leeftijden.
Zo stond ik op zo’n zondag samen met mijn vrouw te wachten op een veerpontje om een rivier over te steken. Van de twaalf tweewielers waren er tien zeer nieuw uitziende e-bikes. Wij vormden de minderheid.
En wat denkt u, allemaal oude mensen die eigenlijk niet meer gewoon kunnen fietsen? Niks daarvan. Tien gezonde en vitale mannen en vrouwen met geld tussen de 40 en 65.
Vrolijk en goedgemutst, geen schaamte te bekennen.
Bewegingsarmoede
Dat laatste is logisch. Maak je deel uit van een meerderheid, dan schaam je je niet. Nee, je kon zien dat ze er aan het einde van de pontvaart weer zin in hadden hun bike in de turbo te zetten om de dijk op te ‘fietsen’.
Die mensen willen niet moe worden, maar wel juist heel veel meer kilometers ‘fietsen’.
Daarvoor eerst wat aan de conditie doen, dat zien ze als een vervelende inspanning en een omweg die bovendien niet nodig is.
Zo bezien is de turbogroei van e-bikes niet verrassend. Wat me wel verbaast, is dat er zo weinig aandacht is voor het maken van al die accu’s, waarvoor zeldzame grondstoffen nodig zijn.
En vanuit het oogpunt van volksgezondheid valt er toch ook wat over te zeggen. Er is namelijk sprake van ‘bewegingsarmoede’ onder jongeren. Die neemt alleen maar toe als massaal van jongs af aan gereden wordt met de nepfiets.
We kennen het fenomeen vliegschaamte. Iemand die dit opgelopen heeft, vliegt niet meer, of mindert, en kiest voor bijvoorbeeld de trein.
E-bikeschaamte zou eenzelfde effect kunnen sorteren.
Die schaamte zou geactiveerd kunnen worden door voortaan niet meer te spreken van een e-bike, maar van een elektrische snorfiets. Dat lijkt me niet iets om op een verjaardagsfeestje hardop te vertellen:
“Ik fiets al een tijdje niet meer,
ik rij op een elektrische snorfiets”.
Mensen van boven de veertig, gevoelig voor imago, die op het punt staan elektrisch te gaan, zouden er weleens vanaf kunnen zien.
“Elektrische bromfiets?
Kom op zeg, waar zie je me voor aan!
We gaan fietsen, echt fietsen!”
Marc Oskam
Gepensioneerd consultant en docent wiskunde.
Bron: De Standaard