De morele verontwaardiging over het weigeren van een Israëlische dirigent is selectief, meent Michael De Cock. Na de Russische invasie van Oekraïne leek iedereen het nut van een culturele boycot in te zien.
Michael De Cock – De Standaard
14 september 2025
Leestijd: 5 min
Michael De Cock
Artistiek directeur KVS
Auteur van Alleen verbeelding kan ons redden.
En plots heeft iedereen het over cultuur. Het is eens wat anders.
Mathias Diependaele, Vlaams minister-president, kent plots de verbindende kracht van muziek en theater en betreurt de beslissing van het Gent Festival van Vlaanderen, om het Münchner Philarmoniker geleid door de Israëlische dirigent Lahav Shani toch geen podium te geven.
De premier heeft het zelfs over de schande van Vlaanderen en ging na een concert in Duitsland met Shani op de foto.
Een duidelijk signaal naar de Israëlische overheid, na de reprimande van Netanyahu, en een klap in het gezicht van de coalitiepartners.
En uiteraard kon ook Georges-Louis Bouchez (MR) niet op het appel ontbreken. Hij vraagt sans gêne om het ontslag van een Vlaamse minister.
Wie naïef geloofde dat de interne spanningen door het nachtelijke compromis van een week geleden in de kiem werden gesmoord, denkt beter wat anders.
Al is er wel degelijk iets veranderd sinds dat conclaaf.
In plaats van braaf te volgen, is Caroline Gennez (Vooruit) als minister van Cultuur wat opgeschoven naar de kop van het peloton van het verzet.
Voor de vele honderdduizenden die de laatste maanden de straat op komen, is het een welgekomen verademing na weken van getreuzel en gestamel.
Genocide? Ruis uit het buitenland.
Bron Bart De Wever
Nevenschade
De uitsluiting van Lahav Shani voelt voor velen tegennatuurlijk.
- Wat heeft hij te maken met de genocide die wordt aangericht in Gaza en met de politieke beslissingen van de regering-Netanyahu?
- Waarom mag hij niet gewoon zijn werk doen?
Er zijn weinig comfortabele posities in deze discussie. Maar als men gelooft dat een boycot zin heeft – zoals tal van Zuid-Afrikaanse artiesten keer op keer bevestigen, en die weten waar ze het over hebben – dan moet men vastberaden zijn, ondanks nevenschade.
Want ja, voor de artiest in kwestie is dat bitter. Maar het gaat in dezen dan ook niet om de persoon Lahav Shani, maar om de instellingen waaraan hij professioneel verbonden is.
Als officieel dirigent van het Israëlisch Filharmonisch Orkest, dat officiële gelegenheden van het land soms muzikaal omlijst, is hij verbonden aan een regime dat op dit moment een genocide pleegt.
Het argument van de artistieke vrijheid, dat premier De Wever inzette, is dan ook naast de kwestie.
Dat artiesten zich vrij mogen uitspreken in hun werk betekent nog niet dat alle artiesten plots los van de wereld staan.
Als kunstenaars gefinancierd worden door een genocidaal regime en er ook nog eens voor kiezen dat regime cultureel te steunen in plaats van het als burger te veroordelen, is dat een keuze. Een keuze die consequenties kan hebben.
De culturele boycot tegen de staat Israël bestaat bovendien al langer dan vandaag – waarbij overigens niet alleen Israëlische artiesten getroffen worden – en we zijn hier ook nog lang niet klaar mee.
Wat te doen met het Eurovisiesongfestival? Afhaken zolang Israël meedoet, zoals Nederland en Ierland?
Selectieve verontwaardiging
Laat ons de zaak eens vanuit een ander perspectief bekijken: dat van de Russische invasie van Oekraïne.
Wat deden we bijvoorbeeld met sopraan Anna Netrebko?
Tal van Russische artiesten viel een boycot te beurt, dirigent Valeri Gergiev werd nota bene door het Münchner Philarmoniker aan de deur gezet vanwege zijn werkzaamheden bij het Mariinskitheater in Sint-Petersburg en zijn nauwe band met Poetin.
Waar was de morele verontwaardiging toen? Het lijkt erop dat de verontwaardiging van vandaag eerder selectief is en vooral de ideologische verschillen tussen de partijen blootlegt.
Het goede nieuws voor de cultuursector en de wereld?
Als je gaat voor een boycot, dan is cultuur meer dan een soft power om internationaal politieke druk uit te oefenen.
Het stamelende en aarzelende België werd opeens koploper in het Europese verzet.
Het is te begrijpen dat dat sommige regeringspartijen zwaar valt. En dat de boycot zijn doel nationaal en internationaal niet mist, blijkt uit de verhitte debatten.
Tot slot kunnen de klachten die uit Duitsland komen minstens bijzonder worden genoemd.
- Het land waar sinds twee jaar niemand nog maar een pro-Palestijns woord mag uiten of hij dreigt zijn job te verliezen.
- Het land dat artiesten monddood maakt en voorstellingen censureert waarin er scènes over Gaza gaan?
Neen, het is weinig geloofwaardig als dat land vandaag de Belgische kunstwereld de les wil spellen.
Geen twee jaar geleden werd de voorstelling van Alain Platel, C(H)OEURS, er van de affiche gehaald wegens diens Palestina-standpunt en steun voor een Israël-boycot.
Heel het debat hoort niet over Lahav Shani te gaan. Het hoort over de doeltreffendheid van een boycot te gaan. Dat en alleen dat kan de reden zijn om zijn optreden te annuleren.
Laat ons goed opletten dat we niet in een cancelcultuur terechtkomen, maar laat ons ook het hoofd koel houden en genocidale regimes duidelijk maken dat hun gedrag consequenties heeft, ook voor kunstenaars die voor het regime werken.
Wegkijken is geen optie. Doen alsof onze neus bloedt ook niet.
Lees ook
Overzicht
Lees meer berichten in deze categorieën
Bron: De Standaard