Met elke maand die verstrijkt in zijn tweede termijn bewijst Donald Trump dat hij geen opperbevelhebber meer is, maar eerder een schaamteloze opperdief. Terwijl Amerikaanse troepen zijn ingezet nabij Iran, probeert de president in eigen land het systeem te manipuleren om zichzelf, zijn familie en zijn loyale aanhangers te verrijken. Die houding dreigt de VS in binnen- en buitenland zuur op te breken, argumenteert Thomas L. Friedman, columnist buitenlandse zaken bij The New York Times.
Thomas Friedman – De Morgen
5 juni 2026
Leestijd: 9 min
Met elke maand die in zijn presidentschap verstrijkt, gedraagt Donald Trump zich minder als opperbevelhebber en meer als de opperdief van Amerika.
Laat me de voorbeelden even opsommen.
We zijn vandaag een land in oorlog, met tienduizenden militairen die zijn ingezet in de buurt van Iran.
Normaal gezien is het in tijden van oorlog de absolute prioriteit van een opperbevelhebber om het land in eigen huis bijeen te houden.
Er is immers niets zo demoraliserend voor Amerikaanse troepen in het buitenland als achterom te kijken en te zien hoe hun eigen land uit elkaar wordt gescheurd.
Bovendien moedigt niets een vijand meer aan om de strijd te rekken voor betere vredesvoorwaarden, dan het besef dat Amerika in oorlog is met zichzelf.
En hoe heeft Trump die verbindende taak van opperbevelhebber opgenomen?
Hij heeft nog geen vinger uitgestoken om de Democraten achter de oorlog te scharen.
In plaats daarvan gaf hij er de voorkeur aan om de commander in thief, de opperdief uit te hangen.
Precies op het moment dat Trump onze mannen en vrouwen in uniform vroeg om het ultieme offer te brengen, ondernam hij een schaamteloze poging om de Amerikaanse schatkist te plunderen.
Dat deed hij om zichzelf, zijn familie en zijn politieke bondgenoten te verrijken, onder wie mogelijk ook de relschoppers die op 6 januari 2021 het Capitool bestormden.
Die zet was zo schandalig dat zelfs enkele van zijn meest trouwe Republikeinse jaknikkers het onmogelijk konden slikken.
Trump spande samen met zijn eigen ministerie van Justitie, dat nota bene wordt geleid door zijn voormalige persoonlijke advocaat, om met belastinggeld een politiek schaduwfonds van 1,776 miljard dollar op te richten.
Dat geld moest zogezegd dienen ter compensatie van Trump-aanhangers die onder zijn voorganger “het slachtoffer waren geworden van politiek gemotiveerde justitie en laster”.
In werkelijkheid zou het, zoals de hoofdredactie van deze krant al opmerkte, vooral “loyalisten belonen die bereid zijn om voor de president de wet te overtreden en geweld te plegen”.
Gelukkig heeft een federale rechter de plannen voorlopig bevroren.
Niemand verwoordde de absurditeit ervan beter dan Mitch McConnell, de voormalige Republikeinse meerderheidsleider in de Senaat:
“Dus de hoogste justitieambtenaar van het land vraagt om een schaduwfonds om mensen te betalen die agenten aanvallen? Compleet idioot of moreel verwerpelijk, kies maar.”
Geconfronteerd met al die tegenstand kondigde Trumps waarnemend minister van Justitie, Todd Blanche, dinsdag aan dat hij het rampzalige plan intrekt.
Valse verdedigers van de vrijheid
Als Trump ook maar een greintje integriteit bezat, zou hij niet 1,776 miljard dollar opzijzetten om de valse verdedigers van de vrijheid af te kopen, die loyalisten die de wandelgangen van het Congres kort en klein sloegen.
In de plaats daarvan zou hij het Congres de opdracht geven om exact dat bedrag te besteden aan de échte verdedigers van de vrije wereld: het Oekraïense leger.
Dat leger verzet zich niet alleen tegen de poging van Vladimir Poetin om de Oekraïense democratie te vermorzelen, maar put bovendien de Russische capaciteit uit om andere vrije landen in Europa te bedreigen. God zegene de Oekraïense strijders.
Helaas wil Trump blijkbaar alleen geld vrijmaken voor de mensen die onze grondwet in eigen land probeerden omver te werpen en niet voor degenen die onze constitutionele democratie in het buitenland willen overnemen.
Daarnaast voegde het door Trump aangestuurde ministerie van Justitie stilletjes een opvallende bijlage toe aan de deal rond dat schaduwfonds.
In dat document, ondertekend door Blanche, stond zwart op wit dat het de overheid “VOOR ALTIJD VERBODEN en ONMOGELIJK GEMAAKT” wordt om hangende belastingclaims tegen Trump, zijn familieleden of zijn bedrijven te vervolgen. Die maatregel blijft wel van kracht, bevestigde Blanche dinsdag.
De president torst intussen nog een andere bijnaam die verwijst naar zijn ethische tekort komingen: ‘trader in chief’, ‘opperhandelaar’, een titel die het persagentschap AP hem recent toebedacht.
Waarom? Omdat “recente presidenten ver weg bleven van de aandelenhandel in bedrijven wier lot ze met één pennenstreek konden maken of kraken”, schreef AP.
“Donald Trump heeft dat precedent in het eerste kwartaal van dit jaar aan diggelen geslagen met meer dan 3.600 aan- en verkooporders.
“Veel van die transacties draaiden om bedrijven wier winsten direct werden beïnvloed door zijn beslissingen als regeringsleider.”
Het ging om een gemiddelde van vijftig aandelentransacties per dag, waaronder bij Amerikaanse militaire toeleveranciers die een impact ondervonden van de oorlog in Iran.
“Als hij minister van Defensie was geweest, beging hij hiermee een misdrijf”, stelde Richard Painter, de toenmalige belangrijkste ethisch adviseur in het Witte Huis onder de regering van George W. Bush, aan AP.
“Technisch gezien mag hij dit doen, maar het blijft een fundamentele vertrouwensbreuk.”
Naast het feit dat Trump vrijwel alle Amerikaanse financiële steun aan Oekraïne de nek heeft omgewrongen, is hij volop bezig om de Amerikaanse troepen terug te trekken uit NAVO-landen.
En dat precies op het moment dat Poetin, die voelt dat hij de oorlog aan het verliezen is, die landen steeds openlijker bedreigt.
Net nu de Amerikanen beginnen te beseffen dat Trump zich ontpopt tot een roofdier voor ons eigen bestel, concluderen onze bondgenoten dat Trumps Amerika een gevaarlijk roofdier voor hen aan het worden is.
In eigen land probeert de president het justitieapparaat te manipuleren om geld door te sluizen naar zijn relschoppers van 6 januari, én om levenslange immuniteit te bedingen in lopende belastingdossiers tegen hem en zijn familie.
Bondgenoten kwijt
Tegelijkertijd voltrekt zich bij Amerika’s traditionele bondgenoten een fenomeen dat ik nooit voor mogelijk had gehouden.
In de periode na de Tweede Wereldoorlog omarmden wij en onze bondgenoten samen de doctrine van ‘afschrikking’ tegen de Sovjet-Unie, en later Rusland.
Het doel was om zo elke poging van het Kremlin te blokkeren om zijn invloed met geweld uit te breiden naar de vrije wereld of om buurlanden onder de knoet te houden.
Maar dat is verleden tijd.
Onze bondgenoten hebben machteloos moeten toekijken hoe Trump ermee dreigde om Canada tot de 51ste staat te maken en Groenland af te pakken van Denemarken.
Ze zagen hoe hij, zonder de NAVO te raadplegen, een oorlog ontketende met Iran, om vervolgens doodleuk te eisen dat het bondgenootschap ons zou komen redden uit de puinhoop die hij zelf creëerde.
Ze keken toe hoe hij de Amerikaanse financiële steun aan Oekraïne drastisch terugschroefde, de Russische agressor op eenzelfde morele voetstuk plaatste als dat land en als klap op de vuurpijl roekeloze, ondoordachte import heffingen oplegde aan al onze bondgenoten.
Als gevolg van dit alles zijn we getuige van een ongeziene verschuiving.
“Het afschrikken van Trumps Amerika wordt voor onze bondgenoten stilaan een even grote strategische prioriteit als het afschrikken van Rusland dat ooit was”, vertelt Nader Mousavizadeh me.
Hij is de topman van Macro Advisory Partners, een geopolitiek adviesbureau, en voormalig senior adviseur van VN-secretaris-generaal Kofi Annan.
En hoe kan het ook anders?
Wie ziet hoe Trump de Canadezen heeft bestookt met zware heffingen, moet wel concluderen dat de allerslechtste positie voor een land tijdens deze tweede regering-Trump is om “Amerika’s trouwste bondgenoot te zijn, die zijn economie, energiesystemen en leger sterk verweven heeft met die van de Verenigde Staten”, benadrukt Mousavizadeh.
Iedereen ziet inmiddels, zo voegt hij eraan toe, dat Trump “de afhankelijkheid van elk land genadeloos als wapen zal inzetten: hij zal eruit slepen wat hij kan, louter gedreven door de meest bekrompen, tactische en transactionele visie op de Amerikaanse macht”.
Het wekt dan ook geen verbazing dat Europese NAVO-leden zoals Duitsland, Zweden, Frankrijk, Noorwegen, Nederland, Finland en het Verenigd Koninkrijk prompt plannen aankondigden om kleine militaire contingenten naar Groenland te sturen om de Denen bij te staan, kort nadat Trump zijn retoriek over een Amerikaanse overname van dat eiland opdreef.
Daniel Fried, een voormalig Amerikaans ambassadeur in Polen, wees er in een essay voor de denktank Atlantic Council op dat die NAVO-bondgenoten hun beslissing weliswaar probeerden te framen als een absolute noodzaak voor de veiligheid in het Noordpool-gebied, maar tegelijkertijd “het woord ‘afschrikking’ in de mond namen”.
Volgens hem is het een absoluut dieptepunt dat Europeanen zulke bewoordingen moeten gebruiken voor de Verenigde Staten, zelfs als dat enkel impliciet gebeurt, maar is het vandaag tegelijk de bittere noodzaak.
Afpersing
We mogen in dit hele verhaal overigens niet vergeten dat Trump in een vroeg stadium Oekraïne er al toe dwong om de Verenigde Staten toegang te geven tot cruciale mineralen, in ruil voor Amerikaanse militaire bijstand tegen het oprukkende Russische leger.
Dat is de échte ‘Trump-doctrine’: werk Amerika tegen en ik straf je met heffingen; ben je afhankelijk van Amerika, dan pers ik je af.
De enige rationele reactie voor onze bondgenoten is vandaag om te proberen “af te schrikken en te diversifiëren”, besluit Mousavizadeh.
Als Trump deze agressieve koers nog vier jaar aanhoudt, waarschuwt hij, “kan geen enkele NAVO-leider in de toekomst ooit nog op een verantwoorde manier instemmen met de blinde afhankelijkheid van Amerikaanse technologie, defensiesystemen of financiële markten” die de NAVO-landen zo lang als een veilige vanzelfsprekendheid beschouwden.
Ik was deze week in Portugal en ben geschrokken van de mate waarin Europese bedrijfsleiders openlijk toegeven dat ze alle vertrouwen in de Amerikaanse instellingen zijn kwijtgeraakt.
Dat Amerika optrad als wereldwijde garantie en bewaker van de rechtsstaat, was voor hen altijd een absolute evidentie, maar nu niet meer.
De situatie is letterlijk desoriënterend voor hen; ze voelen zich als wandelaars die onderweg hun kompas zijn kwijtgespeeld.
Kortom: een president in het Witte Huis dulden die zich gedraagt als een opperdief in plaats van een opperbevelhebber, komt ons zowel in het binnen- als buitenland bijzonder duur te staan.
Deze totale uitholling van het Amerikaanse presidentschap ondermijnt precies de allianties die in het verleden twee wereldoorlogen én de Koude Oorlog wisten te winnen, en die hebben gezorgd voor een van de langste periodes van vrede en welvaart uit onze geschiedenis.
Elke dag dat we dergelijk gedrag in Washington blijven tolereren, brengen we de toekomst van onze eigen kinderen in gevaar.
© The New York Times
Overzicht
Lees alle berichten in deze categorieën
Bron: De Morgen