Woonzorgcentra – Bijna de helft van alle bewoners in woonzorgcentra kreeg vorig jaar antidepressiva

Bijna de helft van alle bewoners in woonzorgcentra kreeg vorig jaar antidepressiva voorgeschreven. Dat blijkt uit een studie van de Onafhankelijke Ziekenfondsen. Er zijn wel grote verschillen tussen de centra.

Veerle Beel – De Standaard

21 juli 2025

Leestijd: 3 min

Ruim de helft van de bewoners in Belgische woonzorgcentra kreeg vorig jaar minstens één keer antidepressiva voorgeschreven, en de meesten gebruikten die medicatie chronisch.

Een op de drie bewoners kreeg antipsychotica voorgeschreven, een op de vijf slikte die medicatie langdurig. Dat blijkt uit een studie van de Onafhankelijke Ziekenfondsen, gebaseerd op de terugbetalingsgegevens van 15.000 van hun leden.

Wat meer is: het gebruik van antidepressiva bij bewoners in wzc’s is in zeven jaar tijd nauwelijks veranderd.

Het gebruik van antipsychotica is licht gedaald.

Er zijn wel grote onderlinge verschillen: in het kwart van de centra met het hoogste gebruik krijgt meer dan 25 procent van de bewoners chronisch antipsychotica toegediend – bijna dubbel zoveel als in het kwart van de centra met het laagste gebruik (13 procent).

Ook bij chronisch gebruik van antidepressiva is er een opvallend verschil (58 procent versus 47 procent).

Oneigenlijk

Nochtans blijkt uit gegevens van gezondheidsinstituut Sciensano dat angst- en depressieve stoornissen lang niet zo vaak voorkomen bij 65-plussers.

Ook psychoses zijn veeleer zeldzaam.

Bewoners van woonzorgcentra zijn per definitie ouder en zorgbehoevender dan de doorsnee-65-plusser. Maar dat verklaart het hoge gebruik niet volledig.

“Antipsychotica kunnen worden toegediend omdat ze als bijwerking een zeker kalmerend effect hebben”, zeggen onderzoeker Wies Kestens en arts-expert Thomas De Groote van de Onafhankelijke Ziekenfondsen.

“Het zijn altijd artsen die ze voorschrijven, doorgaans de eigen huisarts van de bewoner, maar medewerkers in het woonzorgcentrum kunnen er ook naar vragen, bijvoorbeeld wanneer de bewoner onrustig of agressief gedrag vertoont.”

Ook antidepressiva kunnen worden toegediend om oneigenlijke redenen, zegt De Groote.

“Het meest voorgeschreven antidepressivum in woonzorgcentra is trazodon, het wordt vaak ingezet als slaapmedicatie.

“Ook dat is een neveneffect. Het is niet het eerst aangewezen slaapmiddel voor deze oudere bevolking.”

Zorgteams versterken

“Deze studie toont nog maar eens dat er echt nood is aan een ondersteunende equipe in woonzorgcentra”, zegt Johan Staes, gedelegeerd bestuurder van Vlozo, de koepel van private woonzorgcentra.

“Die zou de bijkomende functie van raadgevend en adviserend apotheker moeten krijgen.

“Uiteraard zijn het de individuele artsen van patiënten die de medicatie voorschrijven, maar een adviserend apotheker kan het beleid na overleg beter sturen, en vlotter gegevens tussen ziekenhuizen en woonzorgcentra uitwisselen.”

Ook de Onafhankelijke Ziekenfondsen manen aan om een goed psychofarmacabeleid uit te werken en het moment van opname te benutten om het medicatiegebruik te herbekijken.

Dat gebeurt nu al: van de 27 procent bewoners die thuis al antipsychotica of antidepressiva gebruikten, stopt respectievelijk 30 procent en 14,3 procent ermee na intrede in het woonzorgcentrum.

Bij anderen wordt die medicatie net opgestart, waardoor er netto een toename is na intrede.

Zeker zo belangrijk, zeggen de Onafhankelijke Ziekenfondsen, is het om de zorgteams te versterken, zodat ze voldoende in aantal zijn en de juiste expertise hebben om psychische problemen in een vroeg stadium op te sporen.

Ten slotte schuiven ze het ‘Tubbe zorgmodel’ naar voren, waarbij bewoners van woonzorgcentra (mede)zeggenschap hebben over hun dagelijkse leven en de plek waar ze wonen.

Want bewoners voelen zich beter wanneer hun autonomie gerespecteerd wordt en ze zich betrokken voelen bij het leven in het centrum, klinkt het.

vrt nws