Bijna acht maanden had Bart De Wever nodig om de Arizona-coalitie te vormen. In De verovering van België schetst journalist Wouter Verschelden wat er zich afspeelde achter de schermen van die lange formatie.
Stavros Kelepouris – De Morgen
18 juni 2025
Leestijd: 5 min
Bart De Wever had zich al opgemaakt voor een verkiezingsnederlaag, maar aan het einde van de rit werd hij premier van de Belgische regering.
Politiek journalist Wouter Verschelden reconstrueert in zijn nieuw boek De verovering van België hoe de macht in de Wetstraat verdeeld werd na de verkiezingen van vorig jaar. En daarbij stelt hij vast: N-VA is een andere partij geworden.
“Het boek heet niet toevallig De verovering van België. Het is een verwijzing naar N-VA, die eigenlijk een finale machtsgreep op België uitgevoerd heeft.
“Ondertussen transformeren ze zelf naar een ultieme machtspartij. Ze zijn ooit opgericht als een Vlaams-nationale zweeppartij, maar dat zijn ze al lang niet meer.
“Le nouveau CVP est arrivé.
“De redenering is: we nemen het fort België over en de anderen moeten ons dan maar bestrijden van buiten het fort. De partij heeft die nieuwe invulling van het Vlaams-nationalisme helemaal geassumeerd.”
U schetst ook uitvoerig de band tussen De Wever en de koning. Hoe is die?
“Zowel het paleis als De Wever weten heel goed wat ze van elkaar willen. Koning Filip houdt hem tijdens de hele regeringsvorming ook aan zet – enkel Maxime Prévot (Les Engagés) mag een weekje overnemen.
“Toch indrukwekkend: het paleis maakte heel duidelijk de keuze om Bouchez niet aan zet te brengen. Dat hebben ze in 2019 al eens gedaan, en daar zijn ze totaal getraumatiseerd uitgekomen.
“De Wever is voor het paleis de keuze van de zekerheid geworden, de meest stabiele keuze voor het land.”
Het is een hele lange, slepende regeringsvorming geworden. De reconstructie toont dat dat veel te maken heeft met de ego’s rond de tafel.
“Je zit natuurlijk met ideologische tegenstellingen, maar op bepaalde momenten nemen de persoonlijkheden en het irrationele de regie over.
“Het meest frappante moment speelde zich af in augustus vorig jaar, wanneer MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez een nota afschiet die veel rechtser is dan het uiteindelijke regeerakkoord. Daardoor gaat er veel tijd verloren.
“Na de gemeenteraadsverkiezingen krijg je een nieuw drama in Gent: daar mislukt de coalitievorming tussen Vooruit, Open Vld en N-VA.
“Dat zindert lang na. Rousseau voelt zich slecht in zijn vel, De Wever voelt zich bedrogen. Dan verlies je wéér tijd.”
Opmerkelijk: zowel Rousseau als Bouchez gaan op een zeker moment bij De Wever te rade over hun politieke toekomst.
“Bouchez spreekt in het boek over de faux gentil en de faux méchant.
“De faux gentil, de valse vriendelijke, is Alexander De Croo.
“De faux méchant, de valse kwaaie, is De Wever.
“Iedereen denkt dat hij een smeerlap is, en dat rolletje speelt hij vaak voor de camera, maar achter de schermen is hij toch een heel empathisch persoon.
“Die twee jonge voorzitters hebben ook een bizarre rivaliteit over wie de favoriet van De Wever is.
“Bouchez gelooft ook lange tijd, misschien niet onterecht, dat Rousseau een voetje voor heeft en dat hij daardoor benadeeld wordt.”
Er was ook een alternatief voor deze regering: een coalitie op rechts, met Open Vld erin. Volgens uw boek moest Alexander De Croo dan wel minister van Buitenlandse Zaken worden.
(lacht) “Ik wil dat wel relativeren: daar is één telefoontje over geweest.
“Bouchez rook zijn kansen voor een rechtse coalitie en belde De Croo om te vragen wat er nodig was om hen te overhalen. Dat was blijkbaar de prijs die betaald moest worden. Maar ik weet niet of Eva De Bleeker het daarmee eens was.
“Open Vld was in ieder geval niet klaar om in die regering te stappen.”
Van regeringsposten gesproken: u schrijft dat Sander Loones eerst het Vlaams minister-presidentschap aangeboden kreeg, maar weigerde. Waarom?
“Daar heb ik nooit een sluitende uitleg voor gekregen, en het is ook binnen N-VA een mysterie.
“Er waren heel veel mensen die Loones het gunden, zelfs Matthias Diependaele. Maar Sander Loones wou graag burgemeester van Koksijde worden, en wou federaal wegen op de communautaire plannen.”
Het einde van de federale formatie speelt zich af in de Koninklijke Militaire School. Dat levert 3 onwaarschijnlijke dagen uit de Belgische politiek op.
“Het is eigenlijk absurd theater. Ook omdat de onderhandelaars daar amper geslapen hebben. Dan neemt het emotionele weer de bovenhand.
“Bouchez raakt op zeker moment geïrriteerd. Hij zegt dat dit het allerbeste regeerakkoord ooit is, maar David Clarinval (ook MR, SK) laat per sms weten dat hij het daar niet mee eens is: het is heel goed maar niet het allerbeste.
“Dus wat doet Bouchez? Hij wijst het regeerakkoord toch weer af. De valiezen worden al klaargezet, De Wever neemt al afscheid met de woorden die zijn vader op zijn sterfbed heeft uitgesproken.
“Drama van de bovenste plank.”
U citeert in het boek hele gesprekken alsof u zelf in de kamer stond. Hoe zeker bent u dat die allemaal zo gelopen zijn?
“Je blijft voor zo’n boek afhankelijk van mensen die ook door hun eigen geheugen bedrogen worden.
“Ik probeer het verhaal te vertellen op een manier die behapbaar is voor een groot publiek, maar ik heb niet de pretentie om te zeggen: dat is 100 procent zoals het gebeurd is.
“Het blijft de grot van Plato. Je ziet de schaduwen, je hoort de stemmen, maar je zit er zelf niet bij.
“Het is de best mogelijke benadering van wat er zich afgespeeld heeft.”
Lees ook
Lees meer berichten
Bron: De Morgen