Alicja Gescinska – Aan politici die ‘deugpronken’ op 1 september – Spreek met je daden en handel naar je woorden

Alicja Gescinska is schrijver, filosoof en voorzitter van PEN Vlaanderen. Ze hekelt de oppervlakkige berichten van politieke partijen op sociale media.

Alicja Gescinska – De Morgen

3 september 2025

Leestijd: 4 min

Een politiek journalist zei ooit: politieke partijen zijn communicatiebureaus geworden.

Meer dan om de betekenis van hun daden zijn partijen bezorgd om hun imago. Hoe ze spreken vinden ze belangrijker dan hoe ze handelen.

Het is een generalisering die de waarheid zowel tekort doet als treffend weergeeft. Ook op 1 september was er geen ontkomen aan het ‘moreel farizeïsme’ van partijen en politici.

Je kunt er je hele hebben en houwen op verwedden.

Is het de dag van de hond, dan rollen politici over elkaar heen om met foto’s op sociale media te tonen wat voor een flinke hondenliefhebbers ze zijn.
Is het 21 maart, dan pronken ze fier met hun gekke sokken, om te tonen dat ze een hart hebben dat klopt voor mensen met het downsyndroom.
Is het Wereldpoëziedag, dan doet het er niet veel toe of het om een karamellen vers of een dichterlijk meesterwerk gaat: ze zullen op sociale media iets posten om te tonen dat ze heel veel om poëzie geven.
En is het 1 september, dan vliegen de foto’s en filmpjes je om de oren van politici die hun respect voor leerkrachten willen tonen.

Maandag was er geen ontkomen aan. Niet zelden gekleed in een rok of hemd dat de kleur van hun partij weergeeft, dropten ze eerst hun koters aan de schoolpoort en vervolgens dropten ze daarvan foto’s op sociale media.

Mijn oog bleef daarbij vooral haken bij een gekunsteld filmpje van Vlaams Belang.

Het was geen filmisch meesterwerk, maar er was toch duidelijk een som geld tegenaan gegooid om moeder en kind mooi in beeld te brengen.

De woorden ‘Vlaams’ en ‘Vlaanderen’ vielen daarbij zo vaak dat het haast stopwoorden leken te zijn. Over onderwijs zelf ging het opvallend zijdelings.

Want hoewel het filmpje bedoeld was om respect te tonen aan alle leerkrachten die zich moedig inzetten ter vorming van de Vlaamsche jeugd, draaide natuurlijk alles om de eigen partij, en niet om de leerkrachten zelf.

Precies dat is het ergerlijke aan de overdaad en de ondraaglijke lichtheid van oppervlakkige berichten van politieke partijen op sociale media.

Ze zijn propagandamiddelen betaald met de rijkelijke partijfinanciering die partijen zichzelf toekennen met ons belastinggeld.

Onder het mom van respect voor deze of gene bevolkingsgroep, zetten ze zichzelf in de schijnwerpers. Zulke berichten zijn even authentiek en ondraaglijk als de glimlach van Meghan Markle.

Het is een symptoom van wat de Franse muziek- en moraalfilosoof Vladimir Jankélévitch ‘moreel farizeïsme’ noemt.

Jankélévitch was de meest eigenzinnige Franse filosoof van de twintigste eeuw. Hij hoorde bij geen enkele filosofische strekking of school, was te links voor rechts, te rechts voor links, te ketters voor gelovigen, te respectvol over religie voor atheïsten.

Jankélévitch had een bloedhekel aan hypocrisie en mensen die mooie woorden gebruiken alleen maar om mooi bevonden te worden, mensen die alleen maar goed doen wanneer ze er hun eigen goedheid mee denken te kunnen etaleren.

Morele farizeeërs; of ‘deugpronkers’ zoals zo’n mensen vandaag genoemd zouden worden.

Veel van onze politici lijden aan moreel farizeïsme, en dat is schadelijk voor de kwaliteit van het politieke en publieke debat.

Het zou geen kwaad kunnen mochten politici, wanneer zij trouw zweren aan de grondwet bij de beëdiging van hun mandaat, ook trouw zouden zweren aan dit credo:

‘Spreek met je daden en handel naar je woorden’.

Helaas is handelen veel zwaarder dan spreken.

Het is veel makkelijker om op 17 mei een regenboogvlag op sociale media te posten dan echt beleid te voeren tegen holebihaat.
Het is makkelijker om op 1 september te zeggen hoe geweldig onderwijzers zijn, dan een geweldig onderwijssysteem in de praktijk te brengen.

Daar, het moet gezegd, had het promofilmpje van Vlaams Belang een punt. Jaar in jaar uit horen we dat de kwaliteit van het onderwijs achteruitboert.

Jaar in jaar uit horen we dat er een nijpend tekort is aan leerkrachten.

Op 1 september zou het voor de Vlaamse regering, en zeker voor de partij die jarenlang de bevoegde minister voor onderwijs leverde, een goed idee zijn om aan introspectie te doen.

Zuhal Demir heeft zeker goede punten gescoord met het smartphoneverbod. Maar één goede toets volstaat niet om de dikke buizen van haar voorganger weg te werken.

Laat 1 september voor politici vooral een les in nederigheid zijn: ons onderwijs zit in vrije val.

De schuld daarvoor ligt niet bij diegenen die voor de klas staan. De verantwoordelijkheid daarvoor ligt wel bij diegenen die het beleid bepalen.

Om het met het motto van jezuïetencolleges te zeggen: politici, als jullie écht om onderwijs geven, plus est en vous.