Marc Reynebeau – De premier spreekt nu Duits, omdat ideeënarmoede dan niet zo opvalt

Gaza en het economische beleid: het duo De Wever-Diependaele laat het beleid over aan de bedrijven, schrijft Marc Reynebeau. En Vlaanderen laat het over aan België.

Marc Reynebeau – De Standaard

2 september 2025

Leestijd: 5 min

Het is nu zo ver gekomen dat het nieuwe politieke werkjaar niet langer van start gaat met de plechtige opening van het nieuwe parlementaire zittingsjaar, de Vlaamse septemberverklaring of de federale State of the Union.

Dat democratische ritueel is inmiddels geprivatiseerd, als pousse-café tijdens de zogeheten ‘rentree’ van Voka – misschien kon Waregem Koerse daar dinsdag nog een vervolgje aan breien.

Maandagavond vonden premier Bart De Wever en minister-president Matthias Diependaele (beiden N-VA) die rentree belangrijker dan het crisisberaad over Gaza waarin hun beider regeringen al dagenlang gestremd zaten.

De aanblik van hoe de twee arriveerden op de nationale luchthaven van Zaventem, waar het evenement zijn beslag kreeg, was het resultaat van een even opmerkelijke als paradoxale constitutionele ontwikkeling.

Het Vlaamse niveau leek niet meer te zijn dan een onderaannemer van de federale regering, zowel in de economische thema’s die Voka aan de orde stelde, als in de internationaal rechtelijke en ethische dimensie van het Gaza overleg.

Dat is niet onlogisch, aangezien dezelfde drie partijen, op instigatie van de N-VA, parallelle coalities hebben gesloten.

Dat levert samenhang in het beleid op, zeker, maar het fnuikt de dialectische dynamiek van stem en tegenstem en het doet geen recht aan de regionale eigenheid die in de kern van de federale bevoegdheidsverdeling ligt.

Die praktijk laat geen spaander heel van de Vlaamse autonomie.

Diependaeles regering en het parlement waarop ze steunt, zijn zo feitelijk niet meer dan een dependance, de uitvoerders van wat het federale België heeft beslist.

Daar in Zaventem heeft Diependaele er herhaaldelijk op moeten aandringen om tussen de retoriek van De Wever ook eens een woordje te mogen placeren.

Borrelend patronaat

Het leek alsof het duo regeringsleiders de rentrée niet wilde missen om, onder de arendsblik van het borrelende patronaat, zijn orders te kunnen ophalen.

Het werd dan ook ingeleid met een lichtelijk vals gezongen versie van ‘Dancing queen’ van Abba: see that girl, watch that scene, zie die twee hun dansje doen.

Het kwam erop neer:

Dat deze of gene belasting, accijns of tarief weg moet.
Dat de overheid ingrijpt met veel te veel regels (”regeltjes”) en veel te weinig subsidies.
Dat politici niet te veel tijd en energie moeten verbeuzelen aan verre buitenlanden als Gaza, aangezien er binnenlands nog zo veel te doen is, zoals het afschaffen van de koppeling van de lonen aan de prijzenindex.
Dat het werkvolk zo al te veel kost.

En als uit werken gaan dan toch nog onvoldoende loont, is de oplossing niet een fair en dus hoger loon, maar zal de overheid “bijleggen”.

De naar eigen zeggen “halve polyglot” De Wever, o verdammte Spielerei, gaat erdoor zelfs Duits spreken.

Zeg niet langer “Concurrentiekracht”, zeg “Wettbewerbsfähigkeit”.

Zo draagt de politiek de eigen agenda over aan bedrijven en ondernemers, omdat alleen zij zouden kunnen instaan voor “welvaartscreatie”.

De rentree is nu eenmaal het forum dat Voka te bieden heeft en er iets denigrerends zeggen over politici of journalisten levert er altijd een applausje op.

‘Huisbaas’ Diependaele opperde nog dat Voka een “vriendenprijsje” had kunnen bedingen bij het afhuren van de feestzaal op de nationale luchthaven, waarvan de Vlaamse overheid immers mede-eigenaar is.

Einde van de wereld

Met hun toegang tot de politieke agenda krijgen werkgevers een monopolie op het formuleren van eisen, voorwaarden en desiderata omtrent het beleid.

Voor de premier is het zelfs “normaal en welgekomen” dat ze bij hem komen “klagen”, anders “is er iets mis” met hen.

Als evenwel vakbonden hun vinger opsteken, ervaart hij dat als leeghoofdig jammeren over “het einde van de wereld”.

Als een bezorgde burger bezwaar maakt, moet dat worden geduid als tijdrovend getoeter dat dringend financieel moet worden bestraft en desnoods grondwettelijk gekortwiekt.

Al blijkt toch veel scheef te zitten met de vergunningen waar het dan over gaat, aangezien 70 procent van de ingediende bezwaren in beroep wel degelijk wordt ingewilligd.

Of zou dat de schuld van “activistische” rechters zijn?

En wie het ethisch moeilijk heeft met een genocide en daar politiek een punt van maakt, geeft volgens de premier zelfgenoegzaam gemoraliseer voorrang op realpolitik.

Ook Diependaele had een performatieve taaldaad klaar.

Hij wil “het evenwicht tussen economie en ecologie herstellen” – alsof daar altijd al sprake was van een evenwicht, dat de overheid nu echter met Green Deals en andere ecologische ‘regeltjes’ uit balans had gebracht.

Ondertussen slaagt zijn Vlaamse regering er niet eens in om het statiegeld op blikjes en flesjes geregeld te krijgen en mag die arme minister van Landbouw en Omgeving Jo Brouns (CD&V) daar niet eens iets van zeggen.

Kakofonie

In die kakofonie van performatieve taaldaden – beweringen die alleen in hun formulering een onwrikbare waarheid suggereren – verglijdt de eenvoud snel in schimmigheid.

Vorige maand wierp deze krant de vraag op, nu in sociaal-economisch barre tijden alles anders moet, wat Vlaamse miljardairs voor het land kunnen – willen – betekenen (DS 29 augustus).

Helaas sprak uit de antwoorden vooral veel ideeënarmoede. Dat belooft niets goeds voor het “monopolie op klagen” dat De Wever de vermogenden en de ondernemers heeft toegeworpen.

De treurigste uitspraak kwam van een ondernemer die besparingen en austeriteit beargumenteerde met: “Je kunt geen sociaal en ecologisch paradijs bouwen op een economisch kerkhof” (DS 8 augustus).

Dat is niets meer dan een cliché dat bijna een halve eeuw oud is en toen al hol klonk. Het stamt uit de jaren 80, toen het patronaat het weerwerk tegen de ‘sociale verworvenheden’ van werknemers organiseerde.

Toegegeven, een volledige copy-paste is dat niet; de aandacht voor het klimaat was toen wat minder.

Maar zie, dat heeft minister-president Diependaele dan rechtgezet, dat het ook daarmee niet zo fel hoeft.

Originele ideeën zijn er al die tijd echter niet meer bijgekomen.