Er kwam een gunstig advies van het subsidiecomité, maar toch weigert minister Jan Jambon (N-VA) de financiële steun van de Nationale Loterij aan het onafhankelijke nieuwsmedium Apache. Sinds 2022 is het maar twee keer gebeurd dat de bevoegde minister zo’n advies niet volgde, op 6649 dossiers. Een ongelukkig toeval, of een aanval op de persvrijheid?
Karin Eeckhout – Knack
18 maart 2026
Leestijd: 8 min
In oktober 2024 dient het onafhankelijke nieuwsmedium Apache bij de Nationale Loterij een aanvraag in voor een subsidie van 50.000 euro. Het geld moet dienen voor de ‘Apache Academy’, een project waarbij de redactie twee jonge journalisten zes maanden lang de knepen van de onderzoeksjournalistiek wil bijbrengen.
Op 30 januari 2025 krijgt Apache de officiële bevestiging dat het subsidiecomité van de Nationale Loterij de aanvraag heeft goedgekeurd, althans voor 40.000 euro, en op voorwaarde dat Apache de helft van het project zelf financiert.
De nieuwssite lanceert in maart 2025 een crowdfunding en haalt daarmee 60.000 euro op.
Formaliteit
Het enige wat dan nog ontbreekt, is de handtekening van Jan Jambon (N-VA), vice-eersteminister en minister van Financiën en Pensioenen, belast met de Nationale Loterij en de Federale Culturele Instellingen.
Reden tot ongerustheid is er niet. Dit is normaal een formaliteit, schrijft een bron binnen de Nationale Loterij op 4 februari 2025 in een mail aan Apache.
Het is dan ook schrikken wanneer de Nationale Loterij op 27 januari 2026 laat weten dat Jambon uiteindelijk heeft beslist het advies van het comité niet te volgen en het ministerieel besluit niet te ondertekenen.
‘Dat betekent dat de Nationale Loterij geen subsidie kan toekennen voor dit project.’
Loonkosten
In de mail staat ook waarom de minister de subsidietoekenning weigert:
‘De motivatie van de minister voor deze beslissing is dat de aanvraag in essentie neerkomt op de overname van een loonkost bij een concrete actor in de journalistiek, wat reeds door het Fonds Pascal Decroos wordt ondersteund.’
Een vreemde motivering, vindt journalist en medeoprichter van Apache Tom Cochez.
‘Het Fonds Pascal Decroos ondersteunt specifieke journalistieke projecten met werkbeurzen, maar die gaan rechtstreeks naar de journalisten. Het is dus niet zo dat wij voor onze Apache Academy bij het Fonds Pascal Decroos hadden kunnen aankloppen.’
Ook het argument dat de subsidie in het geval van Apache zou neerkomen op de overname van loonkosten houdt volgens Cochez geen steek.
‘Dat was niet het geval en we hebben daar trouwens nooit een vraag over gekregen.’
‘Heeft minister Jambon de dossiers van de 1790 organisaties die wel subsidies kregen even grondig onderzocht als dat van Apache?’
Tom Cochez
Medeoprichter Apache
Cochez vraagt zich af of de minister de dossiers van alle 1970 organisaties die in deze subsidieronde wel geld kregen – in sommige gevallen honderdduizenden euro’s – even grondig heeft onderzocht als dat van Apache.
‘Dat lijkt ons onwaarschijnlijk en praktisch haast onmogelijk.’
2 op 6649
Via een WOB-verzoek (Wet Openbaarheid van Bestuur) kwam Apache erachter dat van de 6649 dossiers die sinds 1 januari 2022 van het subsidiecomité van de Nationale Loterij een gunstig advies kregen, er slechts twee niet werden goedgekeurd door de bevoegde voogdijminister.
Wie het andere geweigerde dossier heeft ingediend, is niet bekend. Volgens woordvoerster Loes Mispoulier kan de Nationale Loterij geen informatie geven over geweigerde aanvragen.
‘Wij kunnen niet bewijzen dat minister Jambon Apache viseert’, zegt Cochez.
‘Maar gezien de voorgeschiedenis van Apache en de N-VA is het wel erg toevallig dat dit net ons overkomt.’
‘Jambons houding is helaas tekenend voor de manier waarop de N-VA omgaat met organisaties die kritisch zijn voor haar beleid.’
Stephanie D’Hose
Vlaams Parlementslid (Anders)
Apache ligt al jaren op ramkoers met de N-VA. Het begon in 2017, toen de nieuwssite de beruchte beelden verspreidde van Bart De Wever en enkele andere N-VA’ers die op weg waren naar het verjaardagsfeest van projectontwikkelaar Erik Van der Paal in het Antwerpse sterrenrestaurant ’t Fornuis.
Sindsdien heeft Apache meermaals uitvoerig bericht over de nauwe banden tussen de N-VA en de vastgoedsector.
Op 3 november 2025 verscheen bij Apache de eerste aflevering in de reeks Nieuw-Vlaamse Netwerkcorruptie, die nog steeds loopt.
Cochez wijst erop dat het niet de eerste keer is dat de N-VA Apache dwarsboomt.
‘In 2017 stonden wij op het punt om 150.000 euro risicokapitaal op te halen bij Trividend, het Vlaams Participatiefonds voor de Sociale Economie. Die deal is op het laatste moment afgesprongen en verschillende leden van de raad van bestuur hebben toen bevestigd dat dat gebeurde na een tussenkomst van het kabinet van Liesbeth Homans (N-VA), toenmalig Vlaams viceminister-president en minister van Sociale Economie.’
In Knack ontkende Homans toen in alle toonaarden dat de afkeuring van de kredietaanvraag een politiek manoeuvre zou zijn geweest.
Binnen haar bevoegdheid sociale economie zette zij maximaal in op sociale tewerkstelling, was haar argumentatie, en dat was niet waar Apache mee bezig was.
Trumpiaans
Volgens Vlaams Parlementslid en cultuurspecialist Stephanie D’Hose (Anders) is de weigering van Jambon in het dossier-Apache geen toeval.
‘Normaal gezien is die handtekening inderdaad niet meer dan een formaliteit, maar als het van de N-VA afhangt, wordt er geen rekening gehouden met het advies van onafhankelijke beoordelingscommissies. Dat is eind vorig jaar nog gebleken tijdens de debatten over de toekenning van de subsidies voor het sociaal-cultureel volwassenenwerk. Jambons houding is helaas tekenend voor de manier waarop de N-VA omgaat met organisaties die kritisch zijn voor haar beleid.’
‘Wanneer de basisprincipes van de democratie, zoals de vrijheid van pers en van meningsuiting, in het gedrang komen, moet iedereen zich zorgen maken.’
Stefaan Van Hecke
(Groen)
Stefaan Van Hecke (Groen), die in de Kamer de Nationale Loterij volgt, reageert evenmin verbaasd.
‘Dit kadert in een autoritair beleid dat we de laatste maanden op verschillende bestuursniveaus zien. Ministers die beoordelingscommissies overrulen zodat middenveldorganisaties hun subsidies zien verminderen of verdwijnen, een minister die doodleuk een arrest van het Grondwettelijk Hof naast zich neerlegt… Het is moeilijk om de beslissing van Jambon niet te zien als een trumpiaanse poging om de kritische pers te muilkorven. Misschien denkt de N-VA dat haar achterban hier niet van wakker ligt, maar wanneer de basisprincipes van de democratie, zoals de vrijheid van pers en van meningsuiting, in het gedrang komen, moet iedereen zich zorgen maken.’
Minister Jan Jambon reageert
(via woordvoerder Pol Van Den Driessche):
‘Loterijsubsidies zijn hoofdzakelijk bestemd voor projecten. Loterijsubsidies mogen in regel niet gebruikt worden om de structurele, terugkerende of vaste kosten (zoals vaste loon- of personeelskosten) van een organisatie te dekken. Er worden dus zeker subsidies toegekend om sommige loon- of personeelskosten te vergoeden, zoals bij evenementen. Het is zelfs zo dat binnen bepaalde projectoproepen de loon- of personeelskosten die rechtstreeks verband houden met het project zelfs een belangrijk deel kunnen vormen. Hierbij verwijzen we als voorbeeld naar de projecten binnen het kader van de projectoproepen voor ‘Armoedebestrijding en Sociale Inclusie’. Projectoproepen die dankzij deze regering verhoogd zijn naar 2,5 miljoen euro (voorheen: 1,5 miljoen euro).’
‘Wij zijn op de hoogte dat het Fonds Pascal Decroos (bijzondere) journalistieke projecten steunt en geen media, en werkbeurzen ter beschikking stelt aan journalisten. Ter info: het Fonds Pascal Decroos wordt exclusief gesubsidieerd door de Vlaamse Overheid. In het jaar van de aanvraag door de vzw De Werktitel (2024) gaf de Nationale Loterij cfr artikel 62bis van de Bijzondere Financieringswet een subsidie van ruim 36 miljoen euro aan de Vlaamse Gemeenschap. Het staat een Gemeenschap vrij om deze middelen te verdelen over de verschillende bevoegdheden.’
‘De Nationale Loterij onderzoekt elke aanvraag waarna de leden van het Subsidiecomité deze analyse en het advies beoordelen. Vervolgens formuleert het Subsidiecomité een voorstel van beslissing aan de minister. Dankzij de goede werking van de Nationale Loterij en het Subsidiecomité volgt na een positief voorstel nagenoeg steeds een goedkeuring. Uitzonderlijk komen er evenwel bijkomende vragen. In dit geval kwam er geen bevredigend antwoord op de vraag waarom een overname van een loonkost goedgekeurd zou moeten worden en werd het voorstel van beslissing niet gevolgd.’
De Nationale Loterij reageert
(via woordvoerster Loes Mispoulier):
‘Het subsidiecomité bespreekt de dossiers uitgebreid en toetst ze systematisch aan de toepasselijke voorwaarden en criteria, en formuleert vervolgens een advies op basis van consensus. De adviezen van het subsidiecomité worden finaal formeel voorgelegd aan de minister. In geval van positief advies zal de minister het advies van het comité doorgaans volgen. Echter, het is mogelijk dat de minister beschikt over bijkomende informatie die buiten de kennis of bevoegdheid van de Nationale Loterij of het subsidiecomité valt, zoals veiligheidsaspecten, bredere beleidscontext of andere elementen waardoor hij overgaat tot het niet toekennen van de subsidie.
In voorkomend geval zorgt de minister voor een gemotiveerde verantwoording van de reden tot afwijking van het positief advies van het subsidiecomité.’
Lees ook
Klik op de hyperlinks hieronder
en vind meer berichten
Bron: Knack