Een waarschuwing: wie naar Op een ander op VRT Canvas kijkt, dreigt te eindigen met een krop in de keel, een knoop in de maag en een natte zakdoek. In het nieuwe seizoen bezoekt Karine Claassen de Gooikenshoeve, een zorgboerderij in Ertvelde voor psychisch kwetsbare jongeren.
Hanne Van Tendeloo – De Morgen/Humo
25 maart 2026
Leestijd: 21 min
‘Ik ben kwaad dat zulke getalenteerde kinderen kapot zijn gemaakt in de psychiatrie’
Luc De Backer
In de Gooikenshoeve maakt Karine Claassen kennis met Nathan, amper 20 en al vol littekens, die het leven en de psychiatrie op hem hebben achtergelaten.
Als hij tegenover haar gaat zitten, een slangetje voor sondevoeding in de neus en troosthond Fido in de armen, vraagt ze: “Hoe zou jij jezelf omschrijven?”
Zijn antwoord: “Mijn lievelingskleur is blauw en dat is het meest normale aan mij.”
Al zijn andere, zo menselijke eigenschappen ervaart hij als abnormaal, onwenselijk en ondraaglijk.
Luc De Backer, bezieler, coördinator en emotionele pakezel, hielp hem die zware last te dragen.
Nathan had ontzettend veel hulp nodig om de dag door te komen. Elke minuut moest er iemand bij hem zijn.
Luc De Backer: “Als hij alleen was, raakte hij in paniek. Zijn begeleidster had hem eens twee minuten alleen gelaten, en toen had hij z’n gezicht opengehaald met een nietje.”
Als hij alleen was, wilde hij zichzelf pijn doen?
“‘Willen’ is niet het juiste woord. Hij kon dat niet stoppen. Op ons erf liggen bijlen, scherpe voorwerpen… Als hij zo’n voorwerp zag, dan bewoog hij traag in de richting van dat voorwerp. Alsof hij ons tijd wilde geven om te zeggen: ‘Dat gaan we niet doen.’ Maar was hij alleen, dan was die drang onweerstaanbaar.”
Hij kon alleen naar buiten met een zonnebril en een koptelefoon, om het teveel aan prikkels te dempen.
“Eigenlijk was Nathan een genie: ’s avonds zat hij wiskundeformules te bestuderen als ontspanning. Hij kon prachtig tekenen en schreef ongelofelijk mooie gedichten. Maar hij had ook autisme en ADHD. Die twee aandoeningen vochten voortdurend met elkaar in zijn hoofd. En dan was er nog de anorexia, de PTSS…”
Die PTSS was het gevolg van zijn traject in de psychiatrische zorg. Hij had meer dan dertig opnames achter de rug, waarna ze hem de deur wezen.
“Jongeren als Nathan, die de pech hebben te lijden aan een eetstoornis gecombineerd met zelfverminking en neigingen tot zelfdoding, kunnen nergens terecht.
“Op een gewone psychiatrische afdeling zeggen ze: ‘We hebben geen kennis van eetstoornissen.’ Op een eetstoornisafdeling zeggen ze: ‘Ja, maar die jongen is suïcidaal.’”
In oktober 2025 kreeg Nathan euthanasie wegens ondraaglijk psychisch lijden.
“Kort voor hij stierf, heb ik hem gevraagd: ‘Als één van jouw problemen er niet zou zijn, zou je dan genoeg moed hebben om toch door te gaan?’
“Hij zei: ‘Ik denk dat ik de meeste zaken wel had kunnen dragen, maar mijn traject in de psychiatrie heeft me onherstelbaar beschadigd.’
“Nathan was niet onze eerste jongere die stierf door euthanasie: vóór hem was er Clarisse, vóór Clarisse was er Celine.
“Voor mij zijn dat namen met een gezicht. Clarisse was als een dochter, mijn kinderen beschouwden haar als een zus.
“Ik ben kwaad dat zulke getalenteerde kinderen kapot zijn gemaakt in de psychiatrie.
“Ik wil de reguliere zorg niet aanvallen, alleen de excessen. Sinds we acht jaar geleden zijn gestart, zijn hier 450 jongeren gepasseerd.
“De overgrote meerderheid is niet mismeesterd in de psychiatrie, maar enkelingen raken op zo’n plek alleen maar beschadigd in plaats van dat ze genezen.
“Je hoort Maya in Op een ander klagen over de isoleercel. Terecht: ik vind zo’n isoleercel onverantwoord.
“Een psychologe zei me: ‘We weten dat die niet goed zijn, maar we doen het alleen als het nodig is.’
“Quatsch. In een psychiatrische afdeling zijn de protocollen wat ze zijn, maar wij hebben geen isoleercellen.
“Eén keer moesten we met Nathan naar de spoed, omdat hij batterijen had ingeslikt. Maar voor het overige hebben we nooit zelfmoordpogingen, terwijl sommige van onze jongeren elders wel meerdere keren per week op de spoed belanden.
“Dan krijg ik berichten als ‘Ik heb een overdosis genomen’, ‘Ik heb me gesneden’…
“Bij ons gebeurt dat niet.”
Waarom niet?
“Omdat we altijd bij hen zijn, en omdat deze setting helemaal anders is. Als ik binnenkom in een psychiatrische afdeling, voel ik vaak de spanning.
“Elise, een van onze jongeren, verbleef in de psychiatrie en moest van het ene gebouw naar het andere, een afstand van 200 meter. Dat gebeurde onder politiebegeleiding, anders kon ze weglopen.
“Ik belde net op dat moment naar de afdeling omdat ik met haar een dag naar zee zou gaan. Ze reageerden verbaasd: ‘Zie jij dat zitten?!’
“Natuurlijk: bij mij wilde Elise niet weglopen. Bij ons mogen jongeren gewoon zijn wie ze zijn. Wij hebben geen verwachtingen, geen doelen, geen trajectplannen. Wij passen ons aan hen aan.”
Terwijl jij geen therapeut, psycholoog of psychiater bent. Je was IT-directeur bij koekjesfabrikant Lotus, tot die job je te veel werd.
“Ik ben vrijwilligerswerk gaan doen met gedetineerden in de Gentse gevangenis en met jongeren in de Kruiskenshoeve in Sint-Laureins.
“Daar heb ik geleerd dat je geen therapeut hoeft te zijn om iets bij te dragen aan hun welzijn, en dat ieder kind een tweede, een zevende en een tiende kans verdient.”
Je bent trots op het feit dat jullie amateurs zijn.
“Een diploma als therapeut is bijzaak in wat wij doen. Michiel is van opleiding tuinbouwer, maar voor veel van onze meisjes is hij een geweldige houvast.
“Gediplomeerde psychiaters zijn veel minder bereid om verbinding te maken, maar dat is waar het allemaal om draait.
“Ik hoorde een psychiater zeggen: ‘Vaak bereiken we pas na een sessie of vijf verbinding met een jongere.’
“Het is wel zéér pretentieus om te denken dat je verbinding hebt met een patiënt, als je die vijf keer een uurtje hebt gezien. Bij ons is het radicaal anders.
“Als ik in een psychiatrische afdeling kom, dan zie ik vooraan drie of vier mensen aan een computer zitten. Als ik lees wat ze allemaal moeten bijhouden over hun patiënten, lijkt me dat niet abnormaal.
“Wij zitten niet aan een computer: om de twee weken bespreken we elke jongere op onze teamvergadering, als ze weg zijn. De rest van de tijd zijn we altijd bij hen. We weten voortdurend hoe ze zich voelen.
“Als Elise zich weer eens had verwond en naar het ziekenhuis moest, werd de politie gebeld en verschenen er zes politieagenten, drie zonder en drie mét combatkledij.
“Na zo’n interventie zat ze vaak onder de blauwe plekken. Ik heb op een bepaald moment tegen de mensen van de psychiatrie gezegd: ‘Bel mij de volgende keer, in plaats van de politie.’“
Criticasters denken nu: dat soort één-op-éénzorg is toch onbetaalbaar?
“Zo’n politie-interventie met zes man kost óók geld. En op de spoed moest er personeel bij haar blijven, anders liep ze weg. Maar het klopt wat je zegt: ik hoor vaak dat onze één-op-éénbegeleiding niet betaalbaar zou zijn.”
Hoeveel mensen werken er bij jullie?
“Drie mensen fulltime. Plus ikzelf en onze secretaris, onbezoldigd. De anderen zijn vrijwilligers, maar je kunt hen ook ervaringsdeskundigen noemen.
“Ik werf mensen aan om wie ze zijn, nooit op basis van hun diploma. Ze moeten wel genoeg draagkracht hebben – soms moet je mensen tegen zichzelf beschermen.
“De Gooikenshoeve overleeft op giften en het geld dat ik er zelf in stop. Jaarlijks hebben we ongeveer 220.000 euro nodig om het hoofd boven water te houden.
“Als een jongere in het UZ Gent wordt opgenomen, kost dat bijna 1.000 euro per dag: 850 euro voor het verblijf, de rest gaat naar medicatie en honoraria.
“Iemand als Nathan bijna een jaar lang in het ziekenhuis opnemen kost evenveel als ons hele jaarbudget. Het is onzin dat ons type zorg onbetaalbaar is.”
Toch vragen jullie geen geld aan de overheid.
“We doen dat wel, maar telkens krijgen we hetzelfde antwoord: sluit je aan bij een grote zorgvoorziening.
“Als we dat doen, is alles wat ons onderscheidt weg. Dan zitten we ook verslagen te schrijven aan een computer en kunnen we er evengoed mee ophouden.”
Wat als jullie fondsen morgen opdrogen?
“Vorig jaar hebben we een crowdfunding georganiseerd om de eindejaarspremies te kunnen betalen. Het is gênant om altijd te moeten bedelen. Er is veel bewondering voor wat we doen, maar van bewondering alleen kunnen we niet overleven.
“Nathan heeft in zijn testament laten zetten dat wat hij nalaat, gebruikt moet worden om te voorkomen dat andere jongeren dezelfde horror moeten ondergaan als hij.
“Soms krijg ik te horen: ‘Het is toch jammer, je hebt daar al die jaren in gestoken en dan krijgen ze toch euthanasie.’
“Maar voor mij waren de trajecten van Nathan en Clarisse de waardevolste trajecten die we ooit hebben gehad.
“Ze zijn gestorven in de wetenschap dat ze iets konden, dat ze talent hadden, dat ze geliefd waren. Dat is een troost.
“Clarisse zei op het einde: ‘Ik ben blij dat ik niet al op mijn 16de euthanasie heb gekregen, dan had ik die drie jaar niet meer kunnen meemaken.’
“Het is niet omdat je niet de hele wereld kunt helpen, dat het te weinig is om voort te doen. Ik wil tonen dat zorg ook anders kan. Dat heb ik beloofd aan die kinderen.”
© HUMO
Heb je nood aan een gesprek, dan kun je terecht bij de Zelfmoordlijn op het nummer 1813 of via zelfmoord1813.be.
Op een ander
iedere woensdag om 21.25 uur op VRT Canvas. Ook op VRT MAX.
Lees ook
Lees ook
Klik op de hyperlinks hieronder
en vind meer berichten
Bron: De Morgen/Humo