De ziekte van Parkinson is een progressieve hersenaandoening: beter wordt het nooit. Toch zou de moeder van Ilse Degerickx haar zorgbudget verliezen als een ‘indicatiesteller’ die ziekte niet nog eens had vastgesteld.
Ilse Degerickx – De Standaard
24 augustus 2026
Leestijd: 5 min
“De ‘indicatiesteller’ was ziek en kon dus niet vaststellen dat mijn moeder nog steeds aan Parkinson leed”
Hoe kunnen we mantelzorgers die op kraken staan een zetje in de verkeerde richting geven?
Als ervaringsdeskundige kan ik u zeggen: op veel manieren. Ik raad in het bijzonder de kafkaiaanse administratieve processen aan, die doen het altijd goed. Machteloosheid en huilbuien uit pure frustratie verzekerd.
Ik illustreer het graag met een praktijkvoorbeeld. Ik heb een heel scala te mijner beschikking, maar een mens moet ergens beginnen.
Laat ons een concrete case van een indicatiestelling bij een niet nader genoemd ziekenfonds als voorbeeld nemen.
Een indicatiestelling is een onderzoek naar je zelfredzaamheid en zorgbehoefte en bepaalt of je recht hebt op een zorgbudget van de Vlaamse sociale bescherming.
Mijn moeder is het lijdend voorwerp van deze case (pun intended).
Ze leeft al twaalf jaar met de ziekte van Parkinson en heeft sinds vorig jaar als zwaar zorgbehoevende oudere recht op een maandelijks zorgbudget van 140 euro. Daarmee kan ze een klein deel van haar steeds groter wordende kosten betalen om zelfstandig te blijven wonen: thuishulp, thuisverpleging …
Midden in de zomervakantie ontvang ik als mantelzorger via mail de aankondiging van een huisbezoek door de ‘indicatiesteller’ en dit binnen twee weken.
Omdat ook mantelzorgers weleens vakantie nemen, ontdek ik deze mail pas vier dagen voor het huisbezoek in mijn mailbox. Aaargh.
Ik verneem bovendien dat de vorige erkenning van het zorgbudget tien dagen na het plaatsbezoek zal vervallen. Fuck, dit is dringend!
Heel even vervloek ik mezelf dat ik in mijn poging tot mentale ontkoppeling niet dagelijks mijn mails las.
Daarna schakel ik vrijwel naadloos over naar de pragmatische en oplossingsgerichte modus die mij als vakgroepmanager aan een Vlaamse universiteit als gegoten zit.
Daarbij maak ik echter een kapitale denkfout: ik ga ervan uit dat logica en redelijkheid hier van tel zullen zijn.
Geld en eer
Ik contacteer onmiddellijk de bewuste dienst en stel voor een Katz-schaal aan te leveren die aantoont dat mijn moeder ondertussen nog hulpbehoevender is dan een jaar geleden.
Een Katz-schaal is een meetinstrument in de zorg om het zelfstandig uitvoeren van dagelijkse handelingen zoals zich wassen, zich aankleden … te beoordelen.
Als leek lijkt het mij theoretisch gezien ook louter op basis van haar medisch dossier – dat bij het ziekenfonds bekend is – duidelijk dat zij nog steeds recht heeft op dit zorgbudget.
De ziekte van Parkinson is een chronische en progressieve hersenaandoening: beter wordt het nooit meer, alleen slechter.
Maar passons, controle is terecht en een Katz-schaal aanleveren is nu ook het einde van de wereld niet. Tenzij je natuurlijk maar een paar dagen de tijd hebt.
Na drie dagen telefoneren en mailen naar het ziekenfonds, de (overigens fantastische) huisarts, de thuisverpleging én verschillende mantelzorgers om de brievenbus in de gaten te houden, ontvang ik verlossend nieuws.
De felbegeerde Katz-schaal – mét categorie die recht op het zorgbudget geeft – wordt daags voor het geplande controlebezoek uit de bus geplukt!
Alleen net te laat. Want op datzelfde moment verneem ik via mail dat de medische dienst die dit document zal behandelen daar bij nader inzien toch niet genoeg tijd voor zal hebben.
Ik lees dat het huisbezoek de dag erna best doorgaat zoals gepland, wil mijn moeder niet het risico lopen om haar zorgbudget alsnog te verliezen.
Het besef dat ik drie dagen tijd en energie – die ik niet eens héb – in een verloren strijd investeerde, doet mij breken.
Ik meld me ziek bij mijn begripvolle leidinggevende en collega’s omdat ik mijn hartkloppingen niet onder controle krijg en ga uitgeput en moegetergd een potje janken bij mijn huisarts.
Mijn uitgangspunt was bedrieglijk in zijn eenvoud, maar ging voorbij aan de logge, administratieve processen van het ziekenfonds.
Ik meende een potentiële win-winsituatie voor beide partijen te detecteren. Een onnodig plaatsbezoek vermijden, betekent tijdwinst voor de indicatiesteller én een kwetsbare patiënt blijft een confrontatie bespaard met haar steeds zwaardere beperkingen.
Geld en eer, het blijven twee krachtige drijfveren in elk mensenleven.
Mocht iemand zich afvragen welke alternatieve aanpak mogelijk is, breek ik graag een lans voor een meer proactieve houding, al zeker bij patiënten met chronische en progressieve aandoeningen.
- Breng deze mensen (of hun mantelzorgers) niet pas op de hoogte wanneer het huisbezoek al ingepland is en ook niet zo kort voor de einddatum van de erkenning.
- Geef hun letterlijk en figuurlijk de ademruimte die ze nodig hebben.
- Laat twee maanden op voorhand weten dat de einddatum van erkenning van het zorgbudget in zicht komt.
- Geef hun de raad en de kans om een Katz-schaal aan te leveren zonder dat het een race tegen de klok wordt.
- Beoordeel eerst dat document en ga pas daarna, indien nodig, over tot het inplannen van een huisbezoek.
Stress en frustraties
Weten wanneer je moet plooien in plaats van te breken, is een kunst die ik nog niet volledig beheers.
Gelukkig heb ik in deze fase van mijn leven, als deel van de sandwichgeneratie, veel oefenkansen.
Ik bevestig het compleet nutteloze huisbezoek. Mijn zus neemt een dag vrij en verplaatst zich de ochtend van het huisbezoek van Aalst naar Gent.
Samen met onze moeder wachten ze allebei gedwee op het bezoek van de indicatiesteller.
Pas nét voor de middag krijg ik telefoon van het ziekenfonds. Het huisbezoek kan niet doorgaan wegens ziekte van de indicatiesteller. Mogelijk dient er een nieuw huisbezoek ingepland te worden.
Voor fans van Hacks kan ik mijn gevoel niet beter omschrijven dan met de scène in aflevering zes uit seizoen vier waarin Ava, na een opeenstapeling van stress en frustraties, luidkeels gillend en vol gas dwars door de slagboom van de studioparking rijdt.
Ik probeerde het uit met een fiets en tegenwind in plaats van een slagboom.
Minder bevredigend toch wel.
Ook een mantelzorger kan niet alles hebben.
Lees ook
Lees ook
Klik op de hyperlinks en lees veel meer
berichten in deze categorieën
Bron: De Standaard