Opinie - Geef geen eredoctoraat aan een antisemiet zoals Francesca Albanese

Joël Kotek en Viviane Teitelbaum roepen drie Vlaamse universiteiten op om terug te komen op hun beslissing om een eredoctoraat uit te reiken aan VN-rapporteur Francesca Albanese.

Joël Kotek en Viviane Teitelbaum

De Standaard

22 februari 2026

Leestijd: 5 min

Geachte voorzitters, geachte dames en heren, leden van de raden van bestuur van de VUB, de UGent en de Universiteit Antwerpen.

U kondigde recent aan op 2 april gezamenlijk een eredoctoraat te zullen uitreiken aan mevrouw Francesca Albanese, speciaal rapporteur van de Verenigde Naties voor de mensenrechtensituatie in de bezette Palestijnse gebieden.

Wij verzoeken u deze beslissing te heroverwegen, op basis van publiek beschikbare elementen. Dit eredoctoraat toekennen kan een ernstig probleem vormen voor de institutionele waardigheid en deontologie van uw universiteiten. Bovendien valt het moeilijk te rijmen met hun academische engagement tegen antisemitisme en haatdragende retoriek.

Wij willen het debat over Israël/Palestina niet verbieden, noch kritiek op een regering diskwalificeren. Maar wij wensen u te waarschuwen voor racistische en complotmatige uitlatingen van de persoon die u wilt eren.

Occulte Joodse macht

Mevrouw Albanese heeft zich onderscheiden door een reeks publieke standpunten die aansluiten bij het repertoire van antisemitische stereotypen.

In juli 2014 schreef zij op Facebook dat “Amerika wordt gedomineerd door de Joodse lobby en Europeanen door het schuldgevoel over de Shoah”.

In 2015 beweerde zij dat de CIA en de Mossad achter de aanslagen op Charlie Hebdo in Parijs zouden hebben gezeten.

Die uitspraken behoren tot een welbekend complotdenken: dat van een vermeende occulte Joodse macht, waarvan De protocollen van de wijzen van Sion het archetype vormen.

De meest recente ontsporing, begin deze maand, bevestigt slechts haar antisemitische wereldbeschouwing.

Op 7 februari, tijdens het 17de Al Jazeera forum in Qatar, verklaarde mevrouw Albanese dat “de mensheid een gemeenschappelijke vijand heeft”.

Of zij daarmee Israël viseerde, zoals haar betoog suggereert, dan wel het “systeem”, zoals zij achteraf trachtte te doen geloven, doet weinig ter zake. In beide gevallen gaat het om een totaliserende structuur die kenmerkend is voor complotdenken.

Het beeld van een oligarchisch systeem dat “enorme financiële kapitalen, algoritmen en wapens” controleert in naam van Israël,
verwijst rechtstreeks naar een anti-Joodse vijandretoriek: die van een transnationale financiële en technologische macht die in het geheim door Joden zou worden aangestuurd.

De retoriek sluit aan bij hedendaagse neofascistische stromingen die geobsedeerd zijn door figuren als Rothschild, Soros, Zuckerberg, Altman en Dassault, voorgesteld als bewijs van een clandestiene Joodse macht.

Opmerkelijk is bovendien dat de uitspraken werden gedaan in Qatar – een staat die zelf over immense financiële middelen beschikt en wiens politieke invloed ruimschoots gedocumenteerd is.

En dat, ironisch genoeg, in aanwezigheid van Khaled Meshaal, politiek leider van Hamas, verantwoordelijk voor de grootste massamoord op Joden sinds de Shoah, en van de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi, enkele dagen na de zwaarste koelbloedige massaslachtingen van Iraanse burgers in de 21ste eeuw.

De volgende vraag dringt zich dan ook op: hoe kan men een “universele moraal” verzoenen met een politiek optreden naast actoren die geassocieerd worden met misdaden tegen de menselijkheid, zonder afstand van hen te nemen?

Het probleem is dus niet haar kritiek op Israël – die legitiem is in een democratie, zoals elke kritiek op openbaar beleid – maar de transformatie ervan in een demonologische aanwijzing.

De Joodse staat wordt daarin de unieke verklaring voor globale onrechtvaardigheid, de bron van wereldwijde corruptie en het centrum van een universele bedreiging.

Die uitspraken herinneren aan verhalen van tijdens het interbellum en de bezetting, waarin “de Jood” werd voorgesteld als universeel corrumperend principe.

De kritiek op mevrouw Albanese komt overigens niet alleen van haar gebruikelijke tegenstanders. Meerdere Europese staten (Oostenrijk, Duitsland, Frankrijk, Tsjechië en Italië) vragen inmiddels haar ontslag.

Ook mogen we niet vergeten dat ze recent verontrustende uitspraken over de pers heeft gedaan.

Na de vandalisering van La Stampa op 28 november 2025 door pro-Palestijnse activisten, herkwalificeerde zij die agressie als een “waarschuwing” aan de media, die volgens haar “naar hun rol moesten terugkeren”.

Morele verantwoordelijkheid

De centrale vraag stelt zich dan ook zeer expliciet: bent u, gezien deze elementen, van plan het hoogste academische eerbetoon dat een eredoctoraat vertegenwoordigt, te handhaven?

Een eredoctoraat is geen eenvoudig gebaar van gastvrijheid. Het verleent een stempel van voorbeeldigheid en verbindt symbolisch de morele verantwoordelijkheid van de instelling die het toekent.

Uw universiteiten hebben, terecht, actieve beleidslijnen ontwikkeld tegen racisme en discriminatie. Daarom verzoeken wij u de procedure voor de uitreiking van het eredoctoraat op te schorten en de beslissing formeel te heroverwegen.

Immers, door een persoonlijkheid te eren van wie meerdere publieke uitspraken, naar Belgisch recht, kunnen worden beschouwd als racistische retoriek (essentialisering, wet-Moureaux uit 1981) en die als negationisme of minimalisering kunnen worden geïnterpreteerd (anti-negationismewet uit 1995), lopen uw universiteiten het risico een denkwijze te legitimeren die gevaarlijk herinnert aan een periode die onze maatschappij niet wenst te herhalen.

Joël Kotek en Viviane Teitelbaum
Politicoloog (ULB) en senatrice (MR).
Voorzitter en secretaris-generaal van het Jonathas Ins