Thomas L. Friedman, columnist buitenlandse zaken bij The New York Times, ziet hoe Trump, Poetin en Netanyahu verstrikt zijn geraakt in hun eigen waanideeën. Omringd door jaknikkers zijn ze blindelings heilloze oorlogen ingetuimeld.
Thomas Friedman – De Morgen
24 juli 2026
Leestijd: 7 min
Donald Trump, Benjamin Netanyahu en Vladimir Poetin zijn totaal verschillende mannen, maar ze hebben één ding gemeen: alle drie denken ze de slimste van de klas te zijn.
Helaas hebben ze ook de domste fout gemaakt die een leider kan maken. Ze hebben zich omringd met jaknikkers. Daardoor zijn ze blindelings heilloze oorlogen ingetuimeld, waar ze zich vandaag enkel uit kunnen redden door diep door het stof te gaan.
Let wel: er is niets gevaarlijker dan een roekeloze leider die gedwongen wordt om zijn ongelijk toe te geven.
Soms is zijn eerste instinct net om volhardend vast te houden aan een falende strategie.
Ontspoorde Netanyahu
Laten we beginnen bij de Israëlische premier.
Dat Netanyahu ontspoord is en de leiding van de beruchte inlichtingendienst Mossad in zijn val heeft meegesleurd, blijkt uit twee ronduit waanzinnige beslissingen.
Ten eerste geloofde hij dat Israël het regime in Teheran met één grote luchtaanval ten val kon brengen.
Ten tweede dacht hij zomaar de nieuwe leider van Iran te kunnen kiezen.
De Mossad is uitstekend in het opsporen en uitschakelen van Israëls vijanden. Dat komt grotendeels doordat de dienst erg bedreven is in het rekruteren van ontevreden burgers in Libanon, Iran, de Westelijke Jordaanoever en elders in de Arabische wereld.
Het gaat om mensen die hun regime haten en bereid zijn om met Israël samen te werken om het ten val te brengen.
Het probleem is dat precies diezelfde agenten, gedreven door wrok of geld, de zwakte van hun regime vaak schromelijk overdrijven en het veel te rooskleurig voorstellen om het omver te werpen.
Ze willen dat Israël het vuile werk voor hen opknapt. Het resultaat is dat een goedgelovige figuur als Trump, die weinig kaas heeft gegeten van geschiedenis, ervan uitgaat dat de Mossad net zo goed is in het voorspellen van de toekomst als in het liquideren van doelwitten.
Dat verklaart waarom Trump Netanyahu en toenmalig Mossad-directeur David Barnea niet vierkant uitlachte tijdens hun ontmoeting in het Witte Huis afgelopen februari.
De twee beweerden feitelijk dat de Iraanse regering zou vallen als Israël en de Verenigde Staten de topleiders zouden vermoorden, waarna gematigde figuren de macht zouden grijpen.
De president ging er blijkbaar van uit dat de uitmuntende moordcapaciteiten van de Mossad gepaard gingen met een even sterk analytisch inzicht.
Bijgevolg geloofde hij dat Iran hem zomaar in de schoot zou vallen, net zoals dat met Venezuela gebeurde toen de VS president Nicolás Maduro afzetten.
Zoals Maggie Haberman en Jonathan Swan schreven in hun boek Regime change, gebruikte CIA-directeur John Ratcliffe slechts één woord om de Iraanse scenario’s van Netanyahu te beschrijven.
Hij noemde ze “absurd”.
Trump was er heilig van overtuigd dat hij het beter wist en betaalt daar sindsdien de prijs voor.
Dronken van macht
Nog een sterker bewijs dat Netanyahu en zijn inlichtingendienst dronken van macht waren, was een ander onthutsend verhaal dat The New York Times aan het licht bracht.
De Mossad stoomde de voormalige Iraanse president Mahmoud Ahmadinejad klaar om de macht over te nemen nadat de regering van Opperste Leider ayatollah Ali Khamenei was weggevaagd.
Zoals mijn collega’s rapporteerden:
“De Israëlische beslissing om een plan voor regimeverandering op te bouwen rond Ahmadinejad is een buitengewone wending in de relatie met de voormalige president, die erom bekendstond het Iraanse kernprogramma te versnellen, regelmatig op te roepen tot de vernietiging van Israël en de Holocaust te ontkennen.”
Het is complete waanzin dat Israël dacht Ahmadinejad te kunnen installeren zonder dat het Iraanse politieke bestel hem radicaal zou afstoten.
Dachten Netanyahu en de Mossad nu echt dat trotse, nationalistische Iraniërs, inbegrepen degenen die hun geestelijke leiders haten, braaf zouden knikken en zeggen:
“Oh, dank je wel, Bibi,
om onze volgende leider te installeren”
De ijdelheid en overmoed om te denken dat 7,2 miljoen Israëlische Joden zomaar kunnen beslissen wie er regeert over meer dan 90 miljoen Iraanse moslims, grenst aan het ongelooflijke.
Moedertje Rusland
Trump en Netanyahu bevinden zich in goed gezelschap bij Poetin.
Die geloofde rotsvast in zijn eigen propaganda door aan te nemen dat alle Oekraïners stonden te springen om weer deel uit te maken van Moedertje Rusland, en dat de democratisch verkozen regering in Kiev gemakkelijk zou sneuvelen.
“De meest fundamentele fout van Poetin was dat hij zijn eigen verhaal geloofde dat Oekraïners en Russen ‘één volk’ zijn en dat de Oekraïense onafhankelijkheid slechts een kunstmatige westerse constructie is”, merkte militair analist Robbin Laird vorig jaar op.
“Die ideologische blinde vlek maakte dat hij verwachtte dat de Russische troepen als bevrijders zouden worden onthaald.”
In een perfecte parallel met wat er in Iran gebeurde, leken de Russische inlichtingen diensten te zwaar te leunen op “pro-Russische bronnen die Moskou vertelden wat het wilde horen,” oordeelt Laird, “in plaats van de harde waarheid op het terrein te brengen over de Oekraïense sentimenten en capaciteiten.”
Annexatie
Ondanks al zijn tactische overwinningen op Hamas, Hezbollah en Teheran, heeft Netanyahu die successen niet kunnen omzetten in een nieuwe strategische realiteit voor Israël.
Daarvoor zou hij namelijk duidelijk moeten maken dat zijn militaire operaties in de Gazastrook, Libanon en Iran bedoeld waren om de regio veilig te maken voor een Israëlisch-Palestijnse vrede.
In plaats daarvan ziet de hele wereld hoe Netanyahu de regio vooral veilig probeert te maken voor een Israëlische annexatie van Gaza en de Westelijke Jordaanoever.
Om dat te bereiken is hij bereid al de rest overboord te gooien, van de normalisering met Saudi-Arabië en de steun van veel jonge Amerikanen, de Democratische Partij en West-Europa, tot de onafhankelijkheid van de Israëlische justitie.
Intussen heeft Trump Amerika verzwakt en geïsoleerd.
Hij koos er gemakzuchtig voor om Iran binnen te vallen zonder bondgenoten, zonder internationale legitimatie en zonder plan B om Teherans capaciteit om een massavernietigingswapen te bouwen te elimineren.
In plaats daarvan stelde hij Iran in staat om twee ongelooflijk goedkope en effectieve wapens van massale ontwrichting te ontdekken, met name de controle over de Straat van Hormuz en het bombarderen van Amerika’s bondgenoten in de Perzische Golf, zowat elke keer dat Trump Iran bombardeert.
Doodlopende steeg
En Poetin?
In plaats van het zware werk te doen om van Rusland een vrije en open samenleving te maken die Oekraïners misschien daadwerkelijk zou aantrekken, vormde hij de toch al zwakke Russische democratie om tot een regelrechte politiestaat met een kwetsbare petro-economie.
Vandaag de dag speelt Rusland geen enkele rol in de AI-revolutie. Het is alsof de auto net is uitgevonden en Poetin verklaart dat hij liever in nog meer paarden investeert, gedreven door zijn 19de-eeuwse fantasie van een verenigd Russisch Moederland.
Wat we vandaag zien, zijn drie leiders die zich een weg uit een doodlopende steeg proberen te bombarderen.
Toch mogen we de verknipte, cynische en incompetente leiders niet vergeten die Iran sinds 1979 besturen. Ook zij bevinden zich in hun eigen straatje zonder eind.
In plaats van hun getalenteerde bevolking te versterken, kozen de geestelijke dictators in Iran ervoor om zich 47 jaar lang aan de macht vast te klampen door tegenstanders neer te schieten, hun volk de puriteinse islam door de strot te rammen en miljarden dollars te verspillen in pogingen om Israël te vernietigen.
De conclusie is dat al deze conflicten uiteindelijk in onderhandelingen zullen eindigen.
Geen van deze leiders kan zijn roekeloze oorlogen immers tot in de eeuwigheid volhouden.
© The New York Times
Overzicht
Lees alle berichten in deze categorieën
Bron: De Morgen