In het Europees Parlement doorbreken christendemocraten van de EVP, samen met de N-VA’ers in het halfrond, het cordon sanitaire door samen met radicaal-rechtse partijen een strenger uitwijzingsbeleid goed te keuren.
Koen Vidal – De Standaard
26 maart 2026
Leestijd: 5 min
Een meerderheid van de Europarlementariërs heeft donderdagochtend met 389 stemmen tegen 206 een ontwerptekst goedgekeurd voor een nieuw Europees terugkeerbeleid.
Een grote groep christendemocraten van de EVP-fractie, de N-VA-fractieleden en enkele liberalen van de Renew-groep stemden samen met radicaal-rechtse fracties.
De nieuwe terugkeerregels moeten maken dat niet-EU-burgers zonder verblijfsrecht efficiënter uitgewezen kunnen worden.
De essentie van de verordening is dat afgewezen asielzoekers of mensen zonder papieren die een uitwijzingsbevel van een EU-lidstaat hebben gekregen, voluit met de autoriteiten moeten meewerken om die uitwijzing mogelijk te maken.
Zo moet de persoon in kwestie diens verblijfplaats en biometrische data verstrekken en mag die geen aanstalten maken om onder te duiken of uit te wijken naar een ander land.
Agenten die daarop moeten toezien, krijgen ook het recht om persoonlijke spullen in beslag te nemen en smartphones of laptops te doorzoeken.
Wie die medewerking weigert, zal strenger aangepakt worden en dreigt financieel gestraft te worden. Ook gevangenneming is een optie.
Tot twee jaar detentie
De nieuwe regeling moet een detentie mogelijk maken die tot twee jaar verlengd kan worden.
Bij voorkeur gebeurt die opsluiting in een gespecialiseerd gesloten centrum, maar lidstaten kunnen ook gebruikmaken van gevangenissen.
In dat geval moeten de afgewezen asielzoekers wel afgezonderd worden van de gedetineerden.
Ook niet-begeleide minderjarigen en families met kinderen mogen volgens de nieuwe regels opgesloten worden.
De gevangenneming van kinderen is alleen mogelijk “als laatste oplossing” en “voor een zo kort mogelijke periode”.
De detentie moet plaatsvinden in gescheiden faciliteiten. Gespecialiseerd personeel moet aangepaste begeleiding, onderwijs en ontspanningsactiviteiten bieden.
Een ander belangrijk element van de nieuwe verordening is dat uitgewezen personen naar een zogenoemde terugkeerhub buiten de EU overgebracht kunnen worden.
Hoewel er voor dat principe een meerderheid is, is het verre van duidelijk waar die hub zal zijn.
De maatregel doet denken aan een plan van de vorige Britse regering om afgewezen asielzoekers naar Rwanda over te brengen. Dat plan stuitte op tal van juridische bezwaren en werd uiteindelijk afgevoerd.
ICE-agenten
De manier waarop de nieuwe ontwerp-verordening is goedgekeurd, lokt discussie uit.
Tijdens de voorbereiding van de tekst in de commissie Burgerlijke Vrijheden was al bekend dat belangrijke EVP’ers nauw hadden samen gewerkt met radicaal-rechtse parlementsleden.
Via een whatsappgroep hadden ze overleg gepleegd over een aantal amendementen. Achteraf feliciteerden de deelnemers elkaar met het goedkeuren van de nieuwe ontwerptekst.
EVP-leider Manfred Weber werd daarvoor openlijk op de vingers getikt door de Duitse bondskanselier Friedrich Merz.
De nieuwe Europese uitwijzingsplannen stuiten ook op hevige kritiek van vluchtelingen- en mensenrechtenorganisaties.
Zeventig Europese ngo’s waarschuwen dat de nieuwe regels kunnen leiden tot brutale razzia’s en deportaties die doen denken aan de aanpak van de Amerikaanse president Donald Trump en zijn ICE agenten.
Volgens 11.11.11 en Vluchtelingenwerk Vlaanderen vertoont de logica van de verordening duidelijke gelijkenissen met het Amerikaanse ICE model.
Flor Didden van 11.11.11:
“Dit opent de deur naar toestanden waarbij kinderen worden opgesloten in deportatiecentra buiten Europa. We dreigen zo in een systeem te vallen van verregaande controle en opsporing, waarbij surveillance, raids bij mensen thuis en etnisch profileren steeds normaler worden.”
Tine Claus, directeur Vluchtelingenwerk Vlaanderen, zegt:
“Dit maakt van Europa een deportatiemachine waar geweld en dwang het beleid aandrijven.”
Van de Vlaamse Europarlementariërs stemden die van Anders, Vooruit, Groen en de PVDA tegen de tekst.
Wouter Beke en Liesbet Sommen, de twee CD&V-Europarlementariërs, onthielden zich.
Zij hopen dat er bij het verdere overleg tussen het Europees Parlement, de Europese Commissie en de Europese Raad nog een consensustekst met de sociaaldemocraten en liberalen uit de bus komt.
De CD&V’ers willen zo het cordon sanitaire respecteren, ook al zijn ze het volledig eens met de huidige ontwerptekst.
Rwanda-deals
“Het getuigt van bijzonder weinig moed dat socialisten en liberalen op federaal niveau streng communiceren over migratie en terugkeer, maar vandaag op Europees niveau niet bereid zijn om mee te werken aan een effectief terugkeerbeleid”, zei Wouter Beke.
Kathleen Van Brempt, Europarlementslid voor Vooruit, wuift die kritiek weg:
“Terugkeer is een noodzakelijk sluitstuk van een geloofwaardig migratiebeleid. Maar wat vandaag werd goedgekeurd, dreigt de problemen net te vergroten. De nieuwe coalitie van christendemocraten en extreemrechtse partijen wil onder meer werk maken van nieuwe Rwanda-deals, waarbij mensen worden gedeporteerd naar landen waar ze geen enkele connectie mee hebben. We weten dat die aanpak niet werkt.”
De N-VA van premier Bart De Wever keurde het voorstel voor de Europese terugkeer verordening wél goed.
Europees Parlementslid Assita Kanko (N-VA):
“Dit is wat mij betreft het belangrijkste migratievoorstel dat de voorbije tien jaar in het Europees Parlement op tafel heeft gelegen.”
Nu beginnen de ‘triloogonderhandelingen’ tussen het Europees Parlement, de Commissie en de lidstaten.
Te verwachten valt dat er vlot een akkoord zal komen, omdat de posities van de drie instellingen over deze kwestie dicht bij elkaar liggen.
Wel is het zo dat België zich in december bij een eerste stemming over het ontwerp heeft onthouden.
© Kristof Vadino
Lees ook
Lees meer berichten
Bron: De Standaard