Barbara Debusschere – Klimaat & Wetenschap – Hitte is een sluipmoordenaar

Barbara Debusschere – De Morgen

1 juli 2025

Leestijd: 5 min

‘In de toekomst worden dagen met 30 graden de meest aangename hittedagen.’

Jill Peeters

Dag lezer,

‘Hou op met zeuren en geniet nu toch eens van het mooie zomerweer!’

Dat is de opgekuiste, beleefde versie van de resem zure en vlammende commentaren die weervrouw en klimaatexpert Jill Peeters kreeg na een interview met De Morgen over de uitzonderlijke hitte.

Daarin legt ze uit dat we maar beter wennen aan juni weken met bijna tien graden meer dan normaal, 38 graden begin juli of 42 graden op je vakantiebestemming in Spanje, Frankrijk, Portugal of Italië.

“Als je dit weer oncomfortabel vindt, besef dan dat we zo’n hittegolf met een kleine 30 graden binnen dertig jaar als een draaglijke hittegolf zullen beschouwen.”

“‘Eindelijk eens geen 40 graden!’, zullen we zeggen”, zegt ze.

Haar uitspraak is gebaseerd op twee waarnemingen:

De CO2-uitstoot stijgt nog
Door de traagheid van het opwarmingsfenomeen, zet de verhitting zich gestaag maar zeker verder door.

Toch stoot het veel mensen tegen de borst wanneer iemand daarop wijst.

Het kan verleidelijk zijn om mee te gaan in het buikgevoel dat de zomer gewoon leuk is, dat we niet iedere bloedhete dag of hittegolf moeten problematiseren en dat zon en hitte vooral ontspannend zijn dankzij zee, strand, BBQ, festivals, vakantie en pina colada’s.

Het chagrijn tegenover wie daar niet in meegaat, valt te begrijpen. De wereld staat in brand met handelsoorlogen en militaire oorlogen.

En dan kwam de Hoge Gezondheidsraad onlangs ook met het advies dat we minder rood vlees maar meer linzen en bonen zouden moeten eten en best helemaal geen alcohol meer drinken.

Wanneer experts dan vertellen dat de prille en uitzonderlijke zomerhitte het aperitiefhapje is voor een toekomst waarin verzengende en dodelijke zomers de norm worden, kan het aanlokkelijk zijn om te schieten op de pianist en hem of haar weg te zetten als pretbederver. Ook wij snakken naar een leuke en onbekommerde zomer.

Maar we kunnen er steeds minder omheen dat er steeds meer hittedagen zijn en dat hitte niet alleen maar leuk is.

“Waarom blijven we doen alsof dat wel zo is?”, schrijft The Guardian-columnist Zoe Williams. Want hitte is ook een sluipmoordenaar die jaarlijks ongeveer een half miljoen mensen doodt.

Dat komt onder andere doordat hitte ons lichaam belast: wanneer de dagen te heet zijn om normaal te functioneren en de nachten niet koel genoeg zijn om te herstellen, moeten het hart en de nieren extra hard werken om ons lichaam koel te houden.

Voor wie oud, ziek, verzwakt is of voor wie nog niet of pas geboren is, kan dat gevaarlijk zijn en soms zelfs fataal.

Ondertussen mist ons land opnieuw de deadline voor het nieuwe Nationale Klimaatplan dat we moeten indienen bij Europa, en weerklinken er allerlei oproepen om meer te doen.

Onder de titel ‘Verzengende hitte, ijskoud klimaatbeleid’ maant de Klimaatcoalitie de Belgische klimaatministers aan om zo snel mogelijk met een ‘rechtvaardig klimaatplan’ te komen, nu ons land ook de deadline voor het Sociale Klimaatplan mist.

Dat moet duidelijk maken hoe België energie- en vervoersarmoede wil aanpakken en hoe het de miljarden uit het Europees Sociaal Klimaatfonds wil besteden.

Heel wat gezinnen zullen die middelen nodig hebben wanneer in 2027 de Europese koolstofprijs in werking treedt. Maar ook dat plan is er dus niet.

Internationaal valt de boodschap van Elisa Morgera op.

Zij is de speciale VN-rapporteur voor mensenrechten en klimaatverandering en pleit voor strafrechtelijke vervolging van mensen die desinformatie over de klimaatcrisis verspreiden en voor een totaalverbod op lobbyen en reclame door de fossiele-brandstofindustrie.

Ook stelt de professor globaal milieurecht (Universiteit van Strathclyde) dat de VS, het VK, Canada, Australië en andere rijke landen die fossiele brandstoffen gebruiken wettelijk verplicht zijn om olie, gas en kolen tegen 2030 volledig uit te faseren en gemeenschappen te compenseren voor de schade die ze hebben aangericht.

Dat staat volledig haaks op de politieke realiteit, waarin de klimaatcrisis geen aandacht meer krijgt, onder andere omdat er oorlogen woeden en er veel geld naar defensie moet gaan.

Maar “het klimaat is onze grootste oorlog”, zo stelt Ana Toni, de chef van de VN-klimaattop die in november plaatsvindt in Brazilië.

Net als Morgera en Jill Peeters uit ook zij bezorgdheid:

“Het klimaat is hier voor de komende 100 jaar. We moeten ons concentreren en niet toestaan dat die andere oorlogen onze aandacht afleiden van het grotere gevecht dat we moeten voeren.”

Ondertussen wijst Peeters erop dat zij bezorgd is, maar wel nog van mooi zomerweer kan genieten.

Het ene hoeft met andere woorden het andere niet uit te sluiten, zoals sommige criticasters suggereren: genieten van de zon, een ijsje en een duik in zee op een bloedhete dag én beseffen dat er iets zorgwekkends aan de hand is.

De weervrouw van VTM put ook moed uit de bedrijven die inzetten op vergroening, los van wat er op het wereldtoneel allemaal gebeurt.

Dat doet De Morgen ook.

In een nieuwe aflevering van onze reeks Klimaatveranderaars portretteren we een bedrijf dat met zijn diensten of producten de broeikasgasuitstoot reduceert.

Zoals Nox Energy, dat warmtepompen automatisch wil laten werken als er veel goedkope stroom is. Dat is goed voor de factuur, de stabiliteit van het elektriciteitsnet en voor het klimaat.

Ook de komende zeven weken brengen we telkens op maandag zo’n verhaal. Want net zoals hitte een stille doder is, gebeurt er in stilte, zonder dat het opvalt, ook veel ten goede in de strijd tegen de opwarming.

Frisse groeten,

Barbara Debusschere
Wetenschapsjournalist