Tien jaar geleden publiceerde weervrouw en klimaatexpert Jill Peeters het boek 40 graden in de schaduw, vandaag geeft ze tekst en uitleg bij een uitzonderlijke hitte in juni. ‘In de toekomst worden dagen met 30 graden de meest aangename hittedagen.’
Barbara Debusschere – De Morgen
21 juni 2025
Leestijd: 9 min
‘In de toekomst worden dagen met 30 graden de meest aangename hittedagen.’
Jill Peeters
“Ben jij aan het smelten?”, vraagt Jill Peeters (50) vanachter haar computerscherm.
“Gelukkig koelt het nu ’s nachts nog af, maar dat zal niet zo blijven. Dit weekend krijgen we overdag en ’s nachts temperaturen die 7 tot 10 graden warmer zijn dan normaal voor deze tijd van het jaar.”
Peeters presenteert al jaren het weer op VTM, geeft present op VN-klimaattoppen en heeft zich gespecialiseerd in klimaatcommunicatie, samen met weermannen en -vrouwen wereldwijd. Nu er hondsdagen zijn aangekondigd, willen velen opnieuw van haar weten: ‘Is dit nu de klimaatverandering?’
Het KMI kondigde voor dit weekend de eerste hittegolf van het jaar. Hoe schat u dat in?
“Het is geen echte hittegolf, en we wisten dat het sowieso krap ging worden. Het KMI definieert een hittegolf als vijf opeenvolgende dagen van minstens 25 graden, waarvan minstens drie dagen van minstens 30 graden, gemeten in Ukkel. Volgens die definitie is deze hitte geen hittegolf.
“De World Meteorological Organization (WMO) spreekt van een hittegolf wanneer het gedurende een langere periode uitzonderlijk warm is voor de tijd van het jaar. Hoelang die periode is en hoeveel warmer het is, doet er niet veel toe.
“Dat is niet zo vreemd. Stel dat het veertien dagen lang 29,5 graden is en het kwik ’s nachts niet onder de 20 graden duikt, dan is er volgens het KMI geen hittegolf, maar wees er maar zeker van dat er meer hittedoden zullen vallen.”
Wat is de weerkundige uitleg voor deze warme junidagen? Er zou sprake zijn van het weerfenomeen Spaanse pluim?
“Dat klopt niet helemaal. Het is wel zo dat er erg warme Spaanse lucht naar ons komt. Maar om van een Spaanse pluim te spreken, moet er ook een sturend lagedrukgebied zijn boven Spanje, nabij de Golf van Biskaje en dat is niet zo.
“We krijgen deze hitte omdat er veel warme lucht uit het zuiden tot bij ons komt en omdat er vele uren zon zijn, zeker nu het de langste dagen van het jaar zijn.”
Speelt de opwarming van de aarde een rol?
“Normaal gezien is het rond deze tijd van het jaar zo’n 21 graden overdag en 12 graden ’s nachts. Nu zitten we daar, zeker in de steden, 7 tot 10 graden boven. Dat is niet normaal.
“Ook vroeger kwam dat uitzonderlijk voor, maar we zien dat het in recente jaren steeds vaker gebeurt. Ons land telt steeds meer hittedagen. Dat is de vingerafdruk van de klimaatverandering.
“De Climate Shift Index is ook veelzeggend. Die houdt dagelijks bij hoe groot de rol van de klimaatverandering is in ons weer. (toont een onlinekaart)
“Zie je die dieprode kleur in onder andere Londen, Spanje, Zuid-Frankrijk en Zwitserland?
“Die wijst erop dat de hoge temperaturen die ze daar vandaag meemaken vijf keer waarschijnlijker zijn door de klimaat verandering.
“In Spanje is het nu 38 graden. Door de opwarming van de aarde zijn zulke bloedhete junidagen vijf keer waarschijnlijker.
“Wat ook opvalt, is dat de warme periodes langer aanhouden. Vroeger kreeg je een periode van koelte na een hittegolf. Nu zal het wellicht alleen maandag ietsje frisser zijn met 25 graden, wat nog altijd een stuk warmer is dan normaal. Daarna volgt zeer wellicht nog een hele warme week.”
De klimaatverandering zien we in de patronen en de records die elk jaar sneuvelen?
“Precies. Maar ik heb vaak geen zin meer om de discussie te voeren over het feit of dit nu de klimaatverandering is of niet.
“Ik vind de informatie die de Climate Shift Index biedt erg interessant. En dankzij de attributiewetenschap kunnen we na bijvoorbeeld een overstroming bepalen hoe groot de rol van de klimaatverandering was.
“Maar ik bekijk het globaal. We leven nu sowieso iedere dag in een nieuw klimaat en we weten hoe dat zal evolueren.”
Kortom, we zouden niet verbaasd moeten zijn over uitzonderlijke hitte, aangezien die in een opgewarmde wereld niets bijzonders is?
“Inderdaad. Het is waar we al zo lang voor waarschuwen. Maar blijkbaar geloven mensen het pas wanneer het gebeurt. Dat zie ik ook in mijn omgeving. Er zijn mensen die zich nu pas zorgen beginnen te maken.
“Ik ben al weggezet als alarmist, terwijl ik alleen op de wetenschap wijs. En als ik zie wat er nu gebeurt, sterkt me dat om te zeggen: ‘Het wordt de komende dertig jaar alleen maar erger.’
“Als je dit weer oncomfortabel vindt, besef dan dat we zo’n hittegolf met een kleine 30 graden binnen dertig jaar als een draaglijke hittegolf zullen beschouwen.
“‘Eindelijk eens geen 40 graden!’, zullen we zeggen.”
Wat mogen we voor de rest van de zomer verwachten?
“De verwachtingen wijzen op een zomer die warmer zal zijn dan normaal in bijna heel Europa, met hittegolven in juni, juli en augustus.
“Juli wordt wellicht nog droger met af en toe onweer of regen.
“Maar het kan ook dat de zomer natter dan normaal wordt. Dat heeft te maken met de explosievere, instabielere weersomgeving van nu.
“Wanneer de hitte opbouwt, ontstaat soms plots hevige regenval. Daar heeft de natuur helaas niets aan en het risico op overstromingen neemt toe omdat het water niet goed door een droge, harde bodem sijpelt.”
Kunt u nog genieten van warm zomerweer en het aankondigen van warm weer nu iedere hete dag problematisch lijkt?
(lacht) “Gelukkig wel. Maar wanneer het meerdere dagen en nachten achter elkaar erg warm is, maak ik me wel zorgen omdat ik een mama van tachtig jaar heb.
“De hitte is ongezond voor oudere mensen en kleine kinderen. En we weten dat er tijdens hittedagen een grotere oversterfte is.
“Ik sprak net iemand die bevriend is met een begrafenisondernemer. Die beleeft nu hoogdagen en krijgt zijn werk niet gedaan.
“En het onderzoek van Wim Thiery (VUB) toont dat wie nu geboren wordt, nog veel meer hittegolven zal meemaken.”
Zijn we voldoende voorbereid op de hitte?
“Gelukkig zijn er waarschuwingen en adviezen om je gezondheid te beschermen tijdens hittegolven. Maar er moet nog veel gebeuren om voldoende koeling, schaduw en ventilatie voor iedereen te voorzien.
“Wat ik daarbij mis, is samenwerking met de natuur. In de stedelijke planning begint nu wel door te dringen dat het slimmer is om groen aan te planten en water te integreren in steden dan om alles te betonneren en onder schermen te gaan plaatsen. Maar we zullen op dat vlak nog veel meer moeten doen.”
Dat kun je ook zeggen over de oorzaak van het probleem: de broeikasgas uitstoot reduceren. Ondertussen gaan er grote budgetten naar defensie.
“Ik begrijp dat er meer budgetten naar defensie gaan, maar het mag beginnen doordringen dat we ook een defensie moeten opbouwen tegen de extremiteiten van het weer.
“Zetten we daar niet meer op in, dan wordt het onleefbaar. Maar ik vind al zo lang dat de overheid onvoldoende doet. Dat raakt me nu niet meer dan vroeger.”
Vindt u het frustrerend dat het thema klimaat van de radar is verdwenen terwijl er veel tamtam wordt gemaakt telkens wanneer het heet, droog of erg nat is?
(lachje) “Ja, want we pakken de oorzaak van het probleem onvoldoende aan.
“Ik kan alleen maar hopen dat het ongemak door extreem weer of de realiteit van je geliefden misschien te verliezen door de hitte mensen bewuster maakt en aanzet om iets te doen. Want globaal is er nog niet veel veranderd.
“Er is bijvoorbeeld nog nooit zoveel gevlogen als vandaag.”
Ondertussen schroeven verschillende landen en bedrijven klimaatambities terug en uit een nieuwe analyse van de WMO blijkt dat de wereldwijde temperatuurstijging in de komende vijf jaar voor het eerst tot bijna 2 graden kan pieken. Hoe vermijdt u een klimaatdepressie?
“Dat is niet meer aande orde bij mij, dat heb ik al gehad. Ik heb ermee leren leven dat dit nu de situatie is waarin we zitten.
“Dat lukt me omdat ik weet dat ik alles doe wat ik kan om het thema onder de aandacht te brengen. Maar ik blijf wel erg bezorgd.
“Ik trek me op aan de bedrijven die ik leer kennen in de opleiding Sustainable Leadership, die ik aan de KU Leuven mee tot stand heb gebracht.
“Die kleine kern van ondernemers die hun bedrijf duurzamer willen maken, stemt mij positief. Zij tonen dat het kan. Soms komen ze me troosten: ‘Het is nog niet te laat, Jill.’ (lacht)”
Hoe communiceer je over het klimaat zonder als ‘doemdenker’ bestempeld te worden?
“Ik benoem de dingen zoals ze zijn, gebaseerd op de wetenschap. Maar ik lees de commentaren op sociale media niet meer en ik ben de laatste tijd misschien wat stiller geworden, omdat ik me heel goed realiseer dat er algemeen minder aandacht is voor klimaat.
“De aandacht gaat nu vooral naar Gaza en Oekraïne, wat heel goed is.
“Ik ben niet de enige die stiller is geworden, ik merk het ook bij klimaatactivisten. Misschien vragen ze zich af of het allemaal nog wel zin heeft?
“Van buitenlandse collega’s hoor ik dat er meer onverschilligheid is. Sommigen kregen ooit doodsbedreigingen toen ze in hun weerbericht over het klimaat spraken, nu is schouderophalen de klassieke reactie.
“De zoveelste storm of hittegolf heeft geen nieuwswaarde meer. Of het moet al een heel extreme killerstorm zijn.”
Sommigen zeggen: ‘Het enige goede aan meer extreem weer is dat het mensen tot actie zal aanzetten.’ Hoe kijkt u daarnaar?
“Dat is heel cynisch. Maar ik heb ook ooit gedacht: ‘Als de werkelijkheid ons inhaalt, zal ons dat aanzetten om te doen wat nodig is om het klimaatprobleem aan te pakken.
“Nu denk ik: wat moeten we nog meer meemaken dan wat we al meegemaakt hebben? We hebben catastrofale droogte gehad, aanhoudende regen, 40 graden in de schaduw, de waterramp in Wallonië, hittedoden, vorstschade op de gekste momenten.
“De klimaatcrisis heeft het leven ook al zoveel duurder gemaakt. En toch blijven wij als kikkers in de poel zitten sudderen.”
Lees ook
Lees andere berichten in deze categorieën
Bron: De Morgen