Vorig jaar waarschuwde het Centrum voor Risicoanalyse van Klimaatverandering (Cerac) al dat België onvoldoende voorbereid is op de klimaatverandering. De brand in de Hoge Venen bevestigt dat zeer vroegtijdig. ‘Natuurbrand moet een beleidsprioriteit worden’, ijvert directeur Luc Bas.
Una Roosen – De Morgen
18 augustus 2026
Leestijd: 6 min
In haar inmiddels veelbesproken klimaatrisico rapport van februari vorig jaar waarschuwde het Cerac dat België onder meer onvoldoende voorbereid is op een realiteit van meer en intensere natuurbranden.
Die zouden we in de komende 15 tot 20 jaar ook in ons land gaan zien. De realiteit haalde die voorspelling inmiddels in, met dramatische gevolgen in de Hoge Venen.
‘De ernst van wat er nu gebeurt, neemt ons in snelheid. Dit is een wake-upcall dat er van alles op ons afkomt waaraan we niet kunnen ontsnappen’
Luc Bas
Directeur Cerac
“We hadden in samenwerking met het Nationaal Geografisch Instituut een risico analyse uitgevoerd via een literatuurstudie en consultaties met experten”, vertelt Cerac directeur Luc Bas.
“De algemene conclusie was dat we op verschillende vlakken niet voorbereid zijn: niet qua preventie en inspanningen, maar ook niet qua capaciteit om gelijktijdige en intensere branden aan te kunnen.
“Onze conclusies werden weggezet als paniekzaaierij.
“Eerlijk gezegd: bij de brand in Fontainebleau schrokken we ervan dat de grote branden uit Zuid-Europa nu al naar het noorden opschuiven.
“De Hoge Venen waren door de langdurige droogte wel een risicovol gebied, maar de ernst van wat er nu gebeurt, neemt ons in snelheid.
“Dit is een wake-upcall dat er van alles op ons afkomt waaraan we niet kunnen ontsnappen.”
Leert de brand in de Hoge Venen ons zaken die het rapport nog niet had voorzien?
“We hadden vooral verwacht dat de alarmfases en bezorgdheid groter zouden zijn. Er is nu een onderzoek aangekondigd en daar kijken we erg naar uit.
“Op basis van de bestaande data hebben we blijkbaar de ernst van de situatie niet voldoende kunnen inschatten. We moeten begrijpen waarom, om voorbereid te zijn op erger.”
Waarin loopt België vandaag vast?
“Eerst en vooral moet natuurbrand een beleidsprioriteit worden op alle niveaus.
“Op lokaal niveau is er veel bereidwilligheid, maar dikwijls zijn de middelen er niet.
“En bij de federale budgetbesprekingen is klimaatadaptatie nog steeds geen thema waarin structureel wordt geïnvesteerd.
“De Europese Commissie heeft berekend dat België jaarlijks twee miljard euro nodig heeft voor de noodzakelijke klimaatadaptatie. Dat klinkt veel, maar het gaat er ook om bestaande middelen slimmer te gebruiken.
“Als we blijven redeneren vanuit een defensielogica, moeten we inderdaad investeren in verdedigingsmechanismen. Maar het is vooral preventie dat ervoor zal zorgen dat het beheersbaar blijft.”
Is er een gebrek aan nationale coördinatie bij dit soort rampen?
“Er is geen formeel coördinatieorgaan rond natuurbranden, noch voor andere risico’s van klimaatverandering. De kwetsbaarheid zit bovendien in regionale en lokale bevoegdheden.
“Het is onzin om te zeggen dat alles naar het federale niveau moet. Iedereen moet zijn bevoegdheid behouden, maar we moeten beter samenwerken en ervoor zorgen dat er geen overlappingen zijn.
“In Spanje wordt het leger zelfs structureel ingezet. Daar is een divisie van ongeveer 3.500 militairen specifiek voor natuurbranden toegewezen.
“Via goede bronnen hoor ik dat ze hier ook aan het bekijken zijn of het leger middelen en manschappen kan reserveren en opleiden. Want ook zij zien dit almaar meer als een nationaal veiligheidsprobleem.”
Jullie wijzen ook op tekortkomingen in detectie en data.
“Wat we vandaag via Copernicus (het Europese aardobservatieprogramma, red.) en het Europese bosinformatiesysteem krijgen, is voor België niet fijnmazig genoeg om alle branden te kunnen detecteren.
“We moeten nauwer samenwerken met het Europees Ruimteagentschap zodat satellieten specifieker op onze situatie toegespitst kunnen worden.”
‘Investeren in natuurherstel zou een no-brainer moeten zijn’
Luc Bas
Directeur Cerac
Gaat natuurbrandbestrijding ook niet over ruimtelijke ordening, natuurbeheer en infrastructuur?
“We moeten inderdaad onze algemene weerbaarheid verhogen. Ruimtelijke ordening is daar een gigantisch stuk in, net als de manier waarop we landbouw organiseren en aan natuur- en bosbeheer doen.
“Ook privébossen, die in Wallonië grote oppervlaktes beslaan, moeten we meenemen. Eigenaars kunnen bijvoorbeeld beter worden opgeleid om hun bos natuurbrandbestendiger te beheren.
Bron Photo News
“Investeren in natuurherstel zou een no-brainer moeten zijn. Als je de droogteproblematiek wilt aanpakken, moet je natte gebieden meer ruimte geven en ecosystemen herstellen. Natuurherstel is onze beste bondgenoot.”
Welke maatregelen zijn er sinds het rapport van vorig jaar wel al genomen?
“Het rapport heeft in de eerste plaats de aandacht voor het probleem vergroot.
“Er is een informeel netwerk van experten rond natuurbranden opgericht, en een groot modelleringstraject brengt al beter in kaart welke gebieden het ontvlambaarst zijn, waar infrastructuur om te blussen in de buurt is en wat de impact op de bevolking en de economie kan zijn.
“Ook het Agentschap Natuur en Bos zet meer in op betere en vroegere detectiesystemen en op het vlak van natuurbeheer mengt het bijvoorbeeld naaldbossen opnieuw met loofbossen, zodat die weerbaarder worden.”
Wat moet er nu concreet gebeuren en wie moet daarvoor in actie komen?
“Er moet op nationaal niveau een debat komen over hoe we investeren in klimaatadaptatie, maar ook bekijken wat de cascade-effecten van deze brand zijn.
“Wat betekent de vernietiging van dat ecosysteem voor de waterhuishouding, de lokale economie en uiteindelijk de samenleving?
“We mogen mensen ook niet wijsmaken dat we de klimaatimpact nog volledig kunnen vermijden door de wereld te elektrificeren en de uitstoot te verminderen.
“De emissie die er vandaag is zal onvermijdelijk gevolgen hebben. Dat is een moeilijke waarheid.
“We kunnen alleen maar hopen dat het bij twee graden opwarming blijft. De meeste landen zijn ze zich al op drie graden aan het voorbereiden.
“Ik denk dat België dat best ook doet.”
Lees ook
Lees ook
Klik op de hyperlinks
en lees meer berichten
Bron: De Morgen