Je hebt academici die zich beperken tot hun vakgebied, en je hebt Koen Schoors (56). Professor economie volgens zijn visitekaartje, geïnteresseerd in alles in de praktijk. Een gesprek over zijn fascinatie voor Rusland, het nut van een koelkast en handstand in clubverband. ‘Wanneer de oorlog is afgelopen, wil ik naar Oekraïne.’
Ann Van den Broek en Pieter Gordts
2 augustus 2025
Leestijd: 28 min
Ieder tijdsgewricht heeft zijn eigen charismatische leiders. Na de virologen tijdens de pandemie voltrekt de shift in de wereldorde zich vandaag onder het toeziend oog van de dames en heren economen en internationaal politicologen.
Op het snijvlak van die twee bevindt zich Koen Schoors. Professor in de economie aan de UGent, Rusland-kenner en De Morgen columnist met een uitgesproken mening over hoe de maatschappij er idealiter zou uitzien.
Het spreekt voor zich dat Schoors al maandenlang zijn vaste plek heeft op krantenpagina’s en in televisiestudio’s. Niettemin slaken wij een zucht van opluchting wanneer hij op het moment van afspraak wel degelijk opdaagt in restaurant Demain in Cadzand.
Onder journalisten is het namelijk algemeen bekend: met Koen Schoors praten is makkelijk, maar hem te pakken krijgen is een ander paar mouwen.
Berichten blijven uren, soms dagen of in het geheel onbeantwoord en een telefoon die bij de eerste keer wordt opgenomen berust op louter toeval.
Om maar te zeggen dat wij allerminst verbaasd waren toen, na de toezegging voor vanavond, nog volgend berichtje binnenliep.
“Stuurt u mij voor de zekerheid een agendaverzoek?”
We moeten het vragen: bent u echt zo’n verstrooide professor of liggen uw prioriteiten gewoon elders?
“Ik weet dat ik notoir onbereikbaar ben. Op mijn onderzoeksgroep is de meest gestelde vraag: waar is Koen? (lacht luid) Ik ben altijd wel ergens aan het werk, maar niemand weet waar.
- Ik geef les, doe onderzoek, publiceer papers, begeleid masterproeven en doctoraten.
- Ik geef advies aan de regering wanneer men mij dat vraagt.
- Ik ga naar conferenties, onderhoud nauwe contacten met internationale collega’s, geef tot vijf keer per week lezingen en schrijf soms een boek.
- Ik ben ondervoorzitter van de Federale Participatiemaatschappij FPIM
- Ik ben voorzitter van Gigarant (onafhankelijke vennootschap die leninggaranties geeft aan bedrijven om de Vlaamse industrie te ondersteunen, red.) en van investeringsfonds Trividend.
“Mijn agenda zit overvol, maar het belangrijkste is: ik krijg daar nul komma nul stress van.
“En voor u het vraagt, uiteraard ben ik een ADHD’er.
“Ik was in het begin van het lager en het begin van het middelbaar altijd bij de minste leerlingen, en tegen het einde van het lager en het middelbaar bij de betere.
“Op de universiteit hoorde ik wel meteen bij de besten, omdat het toen pas echt interessant werd. Daar werd ik voldoende uitgedaagd om mijn focus te behouden.
“Ik heb het nodig om heel veel dingen te combineren, alleen dan lukt het me om me te concentreren.”
En dan staat u ook nog eens met de regelmaat van de klok in de krant of komt u op tv. Doet u dat graag of is het een noodzakelijk kwaad?
“Het zal vreemd klinken, maar eigenlijk probeer ik zoveel mogelijk uit de media weg te blijven. Weet dat ik negen van de tien keer neen zeg. Ik ga echt niet naar een studio rijden voor het nieuwsje van de dag dat morgen weer vergeten is.
“Maar de hele toestand met Trump, het populisme dat opkomt, Rusland, Gaza, Oost-Jeruzalem, we zitten op een belangrijk kantelmoment.
“En dan is er nood aan duiding, aan rust en dan wil ik wel mijn gedacht zeggen. Voor wat dat waard is, natuurlijk.”
Het is nochtans niet evident om de kalmte te bewaren als je het nieuws van de voorbije maanden op de voet volgt.
“De wereld zit in een versnelling, dat is duidelijk. In mijn boek Alles wordt anders, dat vorig jaar uitkwam, voorspelde ik de regionalisering van de wereld in de loop van de komende zeventig jaar. We zien het nu in zeven maanden tijd gebeuren.
“In plaats van een wereldhandel die bepaalde spelregels volgt, krijgen we nu handel die gebaseerd is op onderhandeling en slecht beheerd eigenbelang.
“De handelstarieven van Trump zijn daar het beste en extreemste voorbeeld van.”
Wat vindt u van de deal die de EU met de VS sloot?
“Op zich is die niet zo slecht.
“De importheffingen van 15 procent golden de facto al voor veel producten. Idem voor de 600 miljard euro aan investeringen die we beloofd hebben: dat doen we al.
“Ik ben blij dat de heethoofden die pleitten voor zware tegenmaatregelen het debat niet hebben gewonnen.
“Door het hoofd koel te houden, heeft de Europese Commissie een deal beklonken die ons slechts een béétje minder export kost.
“Het is vooral de Amerikaanse consument die wordt getroffen: die moet nu meer betalen voor onze producten.
“Maar ik blijf wel bij mijn punt. De regionalisering van de wereldhandel was onafwendbaar, maar het gebeurt wel op de duurste en domste manier denkbaar.”
Waarom moest dit gebeuren?
“Ons globaal systeem is tegen de rand gegaan. En waarom?
“De belangrijkste reden is dat we vergeten zijn om rekening te houden met externe kosten. Denk aan pfas, de uitputting van de visbestanden, de CO2-uitstoot, stikstof.
“De kosten van de externe schade die we aanrichten zijn zo groot dat ze bijna groter worden dan de welvaartscreatie. En dan krijg je een systeem dat in feite zichzelf vernietigt.
“Het tweede grote probleem is dat de globalisering welvaart heeft gecreëerd, maar niet voor iedereen. De ongelijkheid binnen landen is ook toegenomen. Dat leidt bij een hele kring mensen nu al dertig jaar tot steeds meer frustratie. Daar zit de kern van het populisme dat we vandaag zien.”
U begrijpt hen?
“Geef hen eens ongelijk. In België valt dat nog mee, maar in Amerika zijn er hele steden en staten waar het sociaal-economische weefsel in elkaar gestort is.
“Bedrijven trekken weg naar China, India en Vietnam, jongeren trekken weg, na twee jaar valt je werkloosheidssteun stil. En daar zit je dan. Het enige waar je misschien op kunt rekenen is een food stamp, een voedselbon.
“Zou je dan zelf ook niet gaan denken: wat is het nut van die hele globalisering? Ons uitkleden en de 0,01 procent nog rijker maken? Het rare is dat die mensen dan stemmen op politici die dat nog gaan verergeren.
“Voor mij ligt de breuklijn, als ik daar nu op terugkijk, in 2008-2009. De bankencrisis betekende het einde van ons globaal systeem. Sindsdien hebben we alleen maar chaos gekend.
“De afgelopen vijf, zes jaar is me dat heel duidelijk gaan dagen. Ik kon die globalisering, dat oude systeem, niet meer verdedigen. Daar is mijn boek uit ontstaan.”
Alles wordt anders… en beter, is de titel. Maar we kijken met zijn allen live naar een genocide in Gaza, Poetin zit nog steeds in Oekraïne, Trump gooit bommen op Iran…
“… en in Congo is een grote genocide aan de gang waar niemand over praat. Klopt allemaal.
“Ik begrijp het hoor, dat mensen dat ‘beter’ nog niet bepaald zien. Het is gruwelijk en verschrikkelijk wat er allemaal gebeurt. Maar dat is wel hoe het altijd gaat: om de zeventig à tachtig jaar verandert de wereld.
“En het sterven van een oud systeem en het ontstaan van een nieuw, gaat altijd gepaard met conflict.
“We hebben dat gezien met de Franse Revolutie in 1789, waarna de basis van ons democratisch systeem is gelegd.
“Na de Frans-Duitse oorlog in 1870 kwam de industrialisering op het continent goed op gang en met de Tweede Wereldoorlog een nieuw, globaal kapitalistisch systeem.
“In dat perspectief zijn de conflicten vandaag nog vrij beperkt. Het zou veel erger kunnen zijn en ik denk dat het ook nog veel erger gaat worden.
“Oude systemen verdwijnen nooit goedschiks.”
Dat is een heel cynische manier om naar de actualiteit te kijken, toch? Sorry mensen, er vallen tienduizenden doden, maar het hoort erbij?
“Natuurlijk schaar ik me ook achter het verzet tegen de genocide in Gaza.
“Ik vind dat we Rusland hard moeten straffen voor wat het in Oekraïne doet. Maar de wereld is geen walk in the park.
“Wij willen mensenrechten, wij willen gelijkheid, ja, maar zo werkt de wereld niet.
“De wereld draait op macht. En Poetin zal alleen stoppen als wij hem de mogelijkheid ontzeggen om te doen wat hij doet.
“Hem zeggen ‘dit is stout’, dat heeft nul effect. Het is belangrijk dat we praten, vanuit ethisch en moreel perspectief. Maar het is op zichzelf totaal niet efficiënt als je ook iets wilt bereiken. Daarvoor heb je de steun van echte macht nodig.”
Wanneer u zegt dat het met het conflict nog veel erger gaat worden, dan vrezen velen: ooit gaat Poetin op de nuclaire knop duwen. U ook?
(zucht) “Ik hoop nog steeds dat iemand Poetin ooit zal tegenhouden. Maar ik denk niet dat het de NAVO zal zijn. Zij zullen Rusland nooit aanvallen.
“Oekraïne doet dat, als vergelding voor de Russische inval, maar dat gaat geen kernoorlog uitlokken.
“Stel nu dat Rusland de Baltische staten aanvalt, of de Suwalki-corridor naar de Russische exclave Kaliningrad. Dan kan de NAVO niet anders dan ingrijpen. En dan bestaat de kans op een kernoorlog.”
Als de NAVO Poetin niet zal tegenhouden, wie dan wel?
“De structuur van Poetins partij is die van de maffia, in Rusland is de staatsmaffia aan de macht. En de maffia verdwijnt niet vanzelf. Dat zal moeten gebeuren via een paleisrevolutie of een implosie. “
“Zolang Poetin zijn bevolking economische stabiliteit kan bieden, kan hij zijn macht behouden. Maar als zijn economie begint in te storten, dan geef ik het geen twee jaar. Dan gaan de oligarchen en andere ondernemers zich tegen hem keren.
“Dat willen ze nu ook al, maar ze zijn te bang. En daarom zijn die economische sancties ook zo belangrijk.”
U staat te boek als Rusland-kenner. Hoe is dat zo gekomen?
“Ik ben er dertig jaar lang heel vaak geweest. Voor het eerst in 1992, voor mijn doctoraatsonderzoek over de opkomst van het commerciële bankensysteem in Rusland aan het begin van de jaren 90.
“Ik sprak toen al Russisch, heb dat parallel gestudeerd met mijn studie economie, en tijdens mijn doctoraat heb ik voor mijn onderzoek door heel Rusland gereisd.
“Vervolgens ben ik beleidsadviseur voor de Europese Unie geworden, ik maakte deel uit van de cel die na de val van de Muur de relaties met Rusland moest vormgeven.
“Later ben ik als professor vaak teruggereisd om aan summer schools te gaan doceren en ik heb ook een langere periode les gegeven aan de Higher School of Economics in Moskou.
“Fantastische periode, geweldige mensen.”
Doet het u pijn hoe het land geëvolueerd is?
“Ja. Ik vind het oprecht verschrikkelijk. Het is zo onnodig. Ik vind het verschrikkelijk voor de Russen, maar ook voor Rusland.
“Tussen 2000 en 2007 heeft Rusland een gouden periode meegemaakt. De economie was er in bloei, westerse bedrijven investeerden er, er was een normalisatie in de internationale relaties, het land herwon een positieve identiteit.
“En dan valt Rusland ineens Georgië binnen (in augustus 2008, red.). Daarna kwam de annexatie van de Krim in 2014.
“En ik denk dan: waarom? Waarom is dat nodig?
“Het antwoord is: Rusland kampt met een diepgewortelde imperiumnostalgie. Het verlangt nog naar de status en de macht van toen het een imperium was.
“In feite is het fantoompijn. De Russen voelen nog steeds de pijn van een imperium dat ze niet meer hebben.
“In plaats daarvan zijn ze een land geworden dat enorm veel middelen steekt in kloterijen en pesterijen.
“Wat is hun hybride oorlogsvoering? Hier een cyberaanvalletje, daar een kabel doorsnijden, ginder eens het licht aan- en uitdoen.
“Ze steken al hun energie in het destabiliseren van het democratische Westen vanuit een negative sum game.
“‘Oké, ik kom er slechter uit, maar de ander verliest nog meer, dus op die manier win ik alsnog.’
“Superteleurstellend.”
U was in het begin van zijn politieke carrière nochtans best positief over Poetin. We citeren even uit een interview uit februari 2008: ‘Poetin is een zeer gematigd man, naar Russische normen.’ U vond dat het Westen Rusland te weinig krediet gaf.
“Ik heb mij in het begin inderdaad miskeken op Poetin.
“Pas op, hij heeft in zijn beginjaren dingen gedaan waar Rusland nog steeds van profiteert. Hij heeft de Russische Centrale Bank onafhankelijk gemaakt. Dat is de beste centrale bank ter wereld, zij zorgt ervoor dat de oorlogseconomie overleeft.
“Maar ik ben van gedachten veranderd toen hij na afloop van zijn tweede termijn als president eind 2008 de grondwet veranderd heeft en zichzelf vervolgens eerst premier en daarna opnieuw president gemaakt heeft.
“Als hij na zijn eerste acht jaar presidentschap vertrokken was, zouden we hem nu hebben gezien als degene die Rusland na Boris Jeltsin uit de miserie trok. De held van de natie.
“In de plaats daarvan heeft hij een dictatuur gecreëerd. Nu is hij een klassieke, aan macht verslaafde schoft.
“De reden waarom hij het geweer zo van schouder veranderd heeft, is de financiële crisis.
“In 2008 heeft hij ingezien: oei, ik probeer hier zoveel herop te bouwen, maar ik ben compleet afhankelijk geworden van het Westen.
“Zijn hele financiële systeem stortte in elkaar. De economische crisis in Rusland was nog veel dieper dan bij ons en de reden lag totaal niet in Rusland zelf.”
En zo komen we weer bij uw boek uit. Daarmee hebt u blijkbaar wel een gevoelige snaar geraakt, want het verkoopt al maandenlang als zoete broodjes.
“Echt crazy. Ik heb hier mijn laatste exemplaar van de eerste druk bij me, intussen zitten we aan de twaalfde. Er zijn er nu 25.000 verkocht. Een dikke bestseller is het. (lacht)
“Van mijn vorige boek, samen met Gert Peersman, zijn er 12.000 verkocht en dat was toen ook al een succes. De meeste schrijvers zijn geweldig blij met duizend exemplaren.
“Ik denk dat ik iets heb aangevoeld dat echt leeft.”
Een behoefte aan hoop?
“Ja, maar dat is niet waarom ik het heb geschreven. Wel omdat ik merk dat mensen geen goed zicht hebben op wat nu gebeurt.
“Het is gewoon chaos en ze zijn bang, wat logisch is. In het gewoel van de branding zie je niet wat in het water ligt.”
Het boek is ook een ideologisch pamflet tegen het conservatisme. Maar lang niet iedereen is bereid om zo gezwind afscheid te nemen van de globalisering of om AI te omarmen.
“Ik zie dat als een laatste sparteling van het systeem, een achterhoedegevecht dat twintig jaar kan duren.
“Kijk naar de meerwaardebelasting: daar werd ook al twintig jaar over gepraat. Nochtans is het logisch dat ze er ooit zou komen. Zelfs een superkapitalistisch land als de VS heeft er een.
“Zie je die windmolens daar? Als we slim volgens plan voortwerken, kunnen we tegen 2050 voor 350 gigawatt aan turbines op de Noordzee zetten. Dan wordt energie hier in West-Europa overvloedig en goedkoop. Dat moet je gewoon doen, punt.”
Maar ze vervuilen het uitzicht zo.
“Wel, fuck you. Het uitzicht wordt ook vervuild door de schepen die constant voorbijvaren. Moeten we onze havens dan ook maar sluiten?”
Goed, we zetten die windmolens. Maar dan moet je die energie aan land krijgen en staat West-Vlaanderen in rep en roer omdat er een hoogspanningskabel over het grondgebied getrokken moet worden.
“We hebben in heel België snelwegen aangelegd. Heel ons land staat vol hoogspanningskabels. Maar die ene kan er niet meer bij?
“Ofwel steek je hem ondergronds, wat verschrikkelijk veel kost, ofwel onteigen je de mensen die zo protesteren. Simpel.
“Dat doet iedere gemeente ook wanneer ze een fietspad aanlegt, hoor. Dit is zo’n belangrijk project voor de energievoorziening in ons land en dan is die ene kabel een probleem. Heel raar.
“In 2024 was de productie van wind- en zonne-energie in de hele EU trouwens al groter dan die van elektriciteit op basis van steenkool, olie en gas.
“Dus dat hele argument − ‘we gaan toch nooit genoeg energie opwekken met de groene alternatieven’ − wordt nog volop gebruikt, maar het is gewoon dood.
“We zijn er al, het gebeurt al. Vandaag is de hoofdmoot al hernieuwbare energie.”
Hoe komt het dan dat we nog steeds geloven dat het niet kan?
“Mensen geloven het pas als ze het in hun dagelijkse leven zien.
“Ik ben dit jaar al meer dan vijftig keer gaan spreken. In elke zaal vraag ik: wie heeft zonnepanelen? Dat is altijd ongeveer de helft van de zaal. Als ik dan vraag: wie heeft er een warmtepomp? Een stuk minder. Een batterij? Nog minder.
“Maar toen ik tien jaar geleden vroeg wie er zonnepanelen had, waren dat er maar evenveel als wie vandaag een warmtepomp heeft.
“Vijf jaar geleden voorspelde men dat maximaal 2 procent van het wagenpark elektrisch zou worden. Wel, in het eerste kwartaal van 2025 was al meer dan 15 procent van de verkochte auto’s in de hele EU elektrisch.
“En waarom zie je die evolutie? Omdat het zoveel goedkoper is. Zonne-energie is goedkoper. Elektrische auto’s zijn fundamenteel goedkoper, wanneer je het verbruik mee in rekening brengt.
“Deze evolutie is onomkeerbaar.”
U bezit zelfs geen eigen auto meer.
“Ik heb zes jaar geleden een nieuwe auto gekocht, een Kia Niro die ik meteen in een deelsysteem gestoken heb.
“Wanneer ik, mijn vrouw of kinderen een auto nodig hebben, boeken we er eentje. Soms heb ik mijn eigen auto, meestal niet.”
Het brein van de Vlaming geeft nu een error-melding. Die wil zijn auto voor de deur hebben staan en flipt bij het idee dat een ander eraan zou komen.
“Het eerste half jaar vond ik het ook raar, geen auto meer voor de deur. Dat is zeker een psychologische stap.
“Maar dat autodeelsysteem heeft me al een half huis uitgespaard. Nu zijn we in ons gezin vaak met vier tegelijk onderweg, allemaal met een andere wagen. Dat is anders gewoon niet te betalen. Geweldig.
“Het vraagt alleen om een ander denkpatroon: een auto is niet iets om te hebben, maar om te gebruiken.”
U bent sowieso een groot pleitbezorger van de deeleconomie.
“De verschuiving van eigendom naar gebruik is heel logisch. Het is een veel beter gebruik van middelen, veel minder belastend voor het milieu én het is zoveel goedkoper.
“Waarom hebben we allemaal een boormachine die we één keer in de vijf jaar gebruiken en een lange ladder die misschien één keer per jaar van pas komt?
“Ik ben gewoon lid van Hoplr, een leensysteem in je buurt, en ook Peerby is een uitstekend deelsysteem.
“Iedereen moet voor zichzelf uitmaken hoever hij daarin wil en kan gaan. We zijn gehecht aan onze gewoonten, we zijn gehecht aan onze spullen, en ik ben dat ook, hoor. Vraag maar aan mijn vrouw hoeveel boeken ik nog koop.
“Maar ik zie nog zoveel potentieel. Waarom zou iedereen, ik zeg maar wat, een koelkast moeten bezitten?”
Sorry?
“Waarom bestaat er voor koelkasten geen systeem zoals voor kopieermachines?
“Geen enkel bedrijf koopt nog een kopieermachine. Ze kopen pagina’s. En het bedrijf achter de kopieermachines zorgt voor het onderhoud van de toestellen en brengt een nieuw wanneer het stuk is.
“Het zou veel logischer zijn: ik heb geen koelkast nodig, ik heb koeling nodig. Waarom zou ik dan niet alleen voor die dienst betalen?
“Ik ben er zeker van: toestellen zouden voor een veel langere levensduur ontworpen worden. Nu worden ze zo gemaakt dat de slijtage intreedt zodra de garantie verstreken is: dat is allemaal ingecalculeerd.
“Dingen gaan veel sneller kapot dan vroeger, dat is niet toevallig. We maken doelbewust heel veel brol en we kopen daardoor heel veel brol.
“Dat klinkt nu allemaal revolutionair, maar we mogen niet vergeten dat onze grootouders geen auto hadden toen ze jong waren.
“In één leven hebben die de verandering meegemaakt van alleen de dokter die een auto had, naar de situatie dat ieder gezin minstens één en meestal twee auto’s heeft.
“Dat is zo extreem snel gegaan, ik vind het altijd raar dat mensen zich niet kunnen voorstellen dat dat weer zou veranderen. Terwijl dat de verandering al aan het gebeuren is.
“Mensen weten het gewoon niet van elkaar met hoeveel ze al zijn.”
Het is onbegonnen werk om hier alles weer te geven waar Koen Schoors het op een avond over heeft.
Uiteraard passeren de handelstarieven van Trump nog uitgebreid de revue, net zoals het geslijm van NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte, de Amerikaanse aanval op Iran en de destabiliserende factor van een overvloed aan olie als natuurlijke rijkdom in het Midden-Oosten.
De grote revolutie die ons met de vergrijzing te wachten staat en de stabilisering van de wereldbevolking, die ook.
Het zijn thema’s waar de econoom vaker over bevraagd wordt en waar hij ook in zijn columns over schrijft. We verwijzen u dus even naar onze digitale archieven, mocht u daar meer over willen lezen.
Wat wij daarentegen nog niet wisten, is dat de professor oorlog van dichtbij kent.
“Ik heb al zotte dingen gedaan in mijn leven”, vat hij het zelf heel laconiek samen.
“In 1998 zat ik met een collega van de universiteit in Congo voor een of ander rapport, net in de periode van het WK voetbal.
“We hebben Frankrijk daar wereldkampioen zien worden, de raket van Zinédine Zidane, fantastische ervaring, alle Congolezen werden zot.
“Maar tegelijkertijd had Kabila de macht gegrepen en was er een opstand van door zijn regime gevangengenomen soldaten.
“Georgië in 1992 was nog spannender. Ik was als toerist naar daar vertrokken, niet het beste idee van mijn leven.
“De oorlog in Abchazië was net afgelopen, maar vlak erna is een nieuwe begonnen. Alleen wisten wij dat niet.
“Ik reisde met een paar vrienden met de trein rond en plots wordt die bestormd door gewapende overvallers.
“Wij hebben gelukkig onze coupé met een grendel kunnen blokkeren, bij ons zijn ze niet binnen geraakt, maar we hoorden de hele tijd geroep, getier en geweerschoten in de coupés vlak naast ons.
“Wij hebben daar als bevroren op ons bed gezeten, tot die overvallers op de vlucht sloegen.
“’s Ochtends stopt die trein vlak aan het water, zie je de zon boven de zee opkomen en bespeur je in de verte besneeuwde bergtoppen. Idyllischer wordt het niet.
“En wat doen die Georgiërs, die net zoiets traumatisch hebben meegemaakt? Die gaan gewoon zwemmen in de Zwarte Zee, alsof er niets is gebeurd, tot de machinist een paar keer toetert en iedereen zich kletsnat weer aan boord hijst.
“Ik denk dat mijn fascinatie voor instituties daarvandaan komt. Je gaat naar al die landen, je ontmoet fantastische mensen, je ziet hoeveel mogelijkheden ze hebben en hoe ze worden verkloot door het systeem en hun machthebbers.”
Veel economen blijven graag netjes binnen de vier muren van hun vakgebied. Ze zijn bezig met de arbeidsmarkt, de gezondheidszorg of de banken. U daarentegen lijkt vooral constant alles met alles te verbinden en liefst van al ook nog uit het venster te staren.
“Ik was al aan het nadenken over de maatschappij voordat ik economie studeerde.
“Ik ben opgegroeid in de jaren 80. De Koude Oorlog, de Sovjet-Unie, het communistisch systeem en hoe dat allemaal werkte, dat fascineerde me mateloos.
“Allee, je stapte in een auto, je reed één dag en je zat in Oost-Duitsland. En wij wisten niets van hoe die mensen leefden.
“Ik was initieel zelfs totaal niet van plan om economie te gaan studeren. Ik wilde slavistiek doen. Maar die opendeurdag was destijds zo’n bestofte, ouderwetse bedoening. Daar kregen ze me niet binnen.
“Maar wat dan wel? Het academiejaar was uiteindelijk al een week bezig toen ik me dan maar voor economie heb ingeschreven.
“Bleek het meteen helemaal mijn ding te zijn. Economie drijft bijna alles. Als je die mechanismen goed begrijpt, vallen veel puzzelstukjes ineens in elkaar.”
U begeeft zich zo vaak op domeinen die strikt genomen niet de uwe zijn. Krijgt u nooit te horen: schoenmaker, blijf bij uw leest?
“Elke dag. Ik ben nu heel veel met mediavrijheid en corruptie bezig, dat soort institutionele dingen. Vaccinatiepreferenties, ook.
“En ik zie u de wenkbrauwen fronsen, maar mijn paper daarover staat in European Economic Review.
“Economie is gewoon veel breder dan mensen denken. En er is ook gewoon heel weinig wat ik niet interessant vind.”
Dat blijkt ook uit uw hobby’s. U doet aan cafévoetbal, beachvolleybal, amateurtoneel, basketbal met uw zoon en − we verzinnen dit niet − handstand in clubverband.
(glundert) “Een van de redenen dat je me nooit op een dinsdagavond op tv zult zien.
“Sinds drie jaar krijg ik dan les van Gaëlle Mys, de gewezen olympische turnster. Zij heeft ons laten trainen op flexibiliteit en kracht en uiteindelijk stonden we op onze handen.
“Daarna leer je even op één hand te staan, nu leren we lopen op onze handen, maar dat lukt nog niet erg. Geweldig leuk. (toont enthousiast filmpjes)
“Zie! Dat ben ik daar!”
Een beter moment om met fotograaf Wouter mee naar buiten genomen te worden is er niet. Maar nee, geen sprake van, zegt Schoors, hij gaat zich echt niet ondersteboven laten portretteren in de krant.
Zijn blitse zonnebril met fluoblauwe glazen laat hij na een niet mis te verstane frons van de fotograaf wel op tafel liggen, samen met de inhoud van zijn broekzakken.
En dat het goed is dat hij platzak de duinen is ingetrokken, blijkt wanneer hij breedlachend van de fotosessie terugkeert.
“Twee jongens op het strand, ze speelden op de stenen. Ze poseerden voor een drone, het strand was weer zo schoon”, zingt hij als een vrolijke soundmixversie van Raymond van het Groenewoud.
Corrigeer ons als we ons vergissen, maar u lijkt een fundamenteel spelende mens.
“Absoluut. Dat is mijn kernwaarde. Als je stopt met spelen, ben je al dood. Zonder dat je het zelf beseft.”
We moeten het leven niet te serieus nemen?
“Nee, integendeel, het leven is heel serieus. Maar wat heb je aan je leven wanneer je de hele tijd zit te piekeren?”
Er lijkt ook een groot engagement te schuilen in alles wat u doet. Waar komt dat vandaan?
“Goede vraag. Ik ben zeker opgevoed met het idee dat je je best moet doen voor andere mensen.
“Mijn moeder heeft haar hele leven lesgegeven in het buitengewoon secundair onderwijs.
“Mijn vader was psycholoog en verbonden aan het PMS, het oude CLB. Maar hij was ook altijd verbonden aan organisaties als opvanghuizen voor vrouwen, het CAW, enzovoort.
“Mijn ene zus is psychiatrisch verpleegster, een andere psycholoog, de derde is sociaal assistent.
“Dus ja, de econoom valt nogal uit de toon. (lachje)
“Maar op mijn manier pas ik diezelfde filosofie wel toe, denk ik. Je bent niet geboren om alleen voor jezelf te leven. Je mag jezelf niet vergeten, maar je moet ook iets voor anderen betekenen.”
U hebt een heel uitgesproken ideologische visie op de maatschappij. Heeft dat uw geloofwaardigheid als academicus nog nooit ondergraven?
“Wat is volgens jullie dan mijn politieke kleur? Zo duidelijk zal het wel niet zijn, aangezien ik al door vier partijen gevraagd ben.”
Laten we zeggen dat we u niet meteen zien als kabinetschef van Jan Jambon.
“Ook N-VA heeft me nochtans al ooit gevraagd, lang geleden. En goed, ik zal inderdaad nooit stelling innemen tegen pakweg een meerwaardebelasting, maar dat zou niemand die bij zinnen is mogen doen. (lacht)
“Ik weet dat mensen denken dat ik links ben, terwijl ik ook een groot pleitbezorger ben van een pensioenhervorming waarbij we langer gaan werken. Maar ook een herverdeling binnen de hoogste pensioenen is nodig.
“Ik denk dat ik gewoon niet voor één gat te vangen ben.”
Bent u nooit in de verleiding gekomen om op zo’n politiek aanbod in te gaan?
“Jawel. Maar ik wil impact hebben, daar is het mij altijd om te doen geweest. En ik denk dat ik die buiten de politiek veel meer heb.
“Neem nu de zogenoemde kaasroute, die mede door mijn toedoen is afgeschaft. Dat was een ontsnappingsroute naar Nederland die steenrijke mensen namen om nul procent registratierechten te moeten betalen.
“Ik heb dat toen aangeklaagd in columns, het parlement is in actie geschoten, ik heb de nieuwe wet mee richting gegeven en het jaar erna waren er 274 miljoen euro extra inkomsten via registratierechten.
“Maar de echt grote veranderingen, die komen niet van bovenaf.
“Je gaat de bevolking niet minder vlees doen eten door met een vermanend vingertje te zwaaien. Je moet proberen een culturele verandering door te voeren. Door bijvoorbeeld altijd een lekkere vegetarische optie aan te bieden.
“Of zoals dit restaurant doet: door mensen maar een klein stukje vlees of vis voor te schotelen en hen te laten zien: dat is normaal, een steak van een halve kilo is dat niet.
“Als we allemaal gewoon een beetje minder vlees en vis zouden eten en regelmatig vegetarisch, dan heeft dat een veel grotere impact dan wanneer één extra procent van de bevolking exclusief vegetarisch zou eten.
“Dat is wat ik wil doen.
“Ik wil mijn energie steken in het veranderen van sociale normen.
“Elia, Electrabel, Fluxys, die vinden het geweldig dat wij braaf bij hen elektriciteit blijven kopen. Die willen niet dat u zonnepanelen gaat leggen en een eigen batterij installeert.
“Intussen zijn andere bedrijven zoals Energy Vision erop gesprongen, naar de beurs gegaan en is de tendens niet meer te negeren. Maar het begon met die paar mensen die zeiden: dit kan anders en ik ga dat ook doen.
“Ik wil met mijn boek in het hoofd van mensen kruipen, hen uit hun vastgeroeste gewoontes trekken en hen doen inzien: zo kan het ook.
“Als dat bij een paar duizend van mijn lezers lukt, en zij vertellen het vervolgens aan anderen, dan is het begonnen. Zo verandert de wereld echt.
“Dus ja, dat is de kern: ik wil de wereld veranderen. Zonder de arrogantie te hebben dat me dat ook gaat lukken. Maar ik wil het wel geprobeerd hebben.”
Het is halftwaalf, de zon is al even volledig onder en de prachtige eetzaal van Demain is leeggelopen. Het signaal om stilaan een eind aan de avond te breien.
Vertrekken zonder een laatste keer de zee te groeten? Dat zou heiligschennis zijn. Dus trekken we samen nog het strand op, terwijl de donderdag langzaam vrijdag wordt.
De lichtjes van de windmolens knipperen in de verte, alsof ze Schoors’ betoog van eerder vanavond kracht willen bijzetten.
Onze kleren worden nat, want uiteraard wagen we ons te ver in het water. En terwijl we op blote voeten, schoenen in de hand en zand tussen de tenen, over straat richting onze auto’s wandelen, deelt Schoors nog een toekomstdroom.
“Wanneer de oorlog is afgelopen, wil ik naar Oekraïne. Rusland mag ik toch niet meer binnen, na mijn vele pleidooien voor harde sancties.
“En in Oekraïne gaan ze mensen nodig hebben voor de heropbouw.
“Daar iets gaan betekenen, dat zou plezant zijn.”
Bron Wouter Van Vooren
Lees ook
Bron: De Morgen