Een lunch die nooit werd geserveerd, een vrede die nooit kwam. Ilja Leonard Pfeijffer over hoe Trump en Poetin elkaar vonden in een tragikomedie zonder afloop. Maar de tijd tikt ook voor de Russische leider, want de westerse sancties sorteren wel degelijk effect.
Ilja Leonard Pfeijffer – De Morgen
23 augustus 2025
Leestijd: 10 min
En zo gebeurde het in die dagen, om precies te zijn op vrijdag 15 augustus 2025, toen Maria-Tenhemelopneming werd gevierd, dat een Boeing VC-25A, in dienst als Air Force One, om 10.22 uur lokale tijd landde op Joint Base Elmendorf-Richardson in Anchorage, even ten noorden van het Alaska Native Heritage Center, dat ‘we are storytellers’ als motto hanteert.
Om 10.55 uur arriveerde een Russische Tupolev Tu-214 met registratienummer RA-64531 op dezelfde landingsbaan.
President Donald Trump van de Verenigde Staten applaudisseerde op de rode loper, voor het oog van de wereld, voor zijn ambtsgenoot van de Russische Federatie, Vladimir Vladimirovitsj Poetin, alvorens hem de hand te drukken en een lift aan te bieden in zijn gepantserde Cadillac van het tarmac naar de ingang van de basis, waar een kamer was vrijgemaakt voor een bilateraal overleg over de mogelijke beëindiging van de oorlog in Oekraïne.
Op dat moment werd een temperatuur gemeten van 14 graden Celsius, bij een matige wind met een snelheid van 10 kilometer per uur, een vochtigheidsgraad van 81 procent en een luchtdruk van 1013 mbar.
Ik heb in de loop der jaren in Italië helaas nogal wat makelaars leren kennen.
Terwijl het in sommige landen en streken, zoals in Nederland, Vlaanderen en Duitsland, gebruikelijk is geworden dat de koper en de verkoper van een huis ieder hun eigen makelaar hebben, is het de normale situatie in Italië, evenals in Frankrijk, Spanje, Wallonië en andere gebieden waar Maria-Tenhemelopneming een voornaam feest is, dat er slechts één makelaar betrokken is bij de onderhandelingen.
Niets te pochen
Het is mijn ervaring dat zo’n makelaar maar in één ding is geïnteresseerd: hij wil zo snel mogelijk een deal sluiten.
Details zoals de prijs, verborgen gebreken, achterstallige betalingen van de servicekosten of een verzwegen hypotheek interesseren hem niet.
Zelfs de deal interesseert hem niet. Hij heeft uitsluitend belangstelling voor de courtage die zijn beloning daarvoor is.
Het Noorse Nobelprijs-comité kon onmogelijk voorzien welke verreikende gevolgen verbonden waren aan zijn destijds al omstreden beslissing om de Nobelprijs voor de Vrede op 9 oktober 2009 aan Barack Obama toe te kennen.
Trump haat niemand zo hartgrondig als Obama en dat wil wat zeggen, want want de naam van al hen die hij haat is legioen.
Het feit dat Obama een erkenning ten beurt is gevallen die hij moet ontberen, houdt hem uit zijn slaap.
Maar hij heeft bedacht dat de Nobelprijs voor de Vrede hem niet kan ontgaan als hij erin slaagt de oorlog in Oekraïne te beëindigen.
Trump komt uit de wereld van het onroerend goed. Zoals een malafide Italiaanse makelaar wil hij zo snel mogelijk een deal sluiten.
Details zoals rechtvaardigheid of de toekomst van Oekraïne en Europa interesseren hem niet. Hij heeft uitsluitend belangstelling voor zijn beloning.
Dat Trump, tot opluchting van velen in Europa, niets had bereikt, bleek ook uit de zeldzame stilte op de kanalen van MAGA-propaganda
In Anchorage was een lunch voorzien die bestond uit een groene salade met champagnevinaigrette, gevolgd door een filet mignon met brandy-pepersaus, gegarneerd met in boter gegaarde aardappelen, geroosterde asperges en heilbot uit Alaska, en tenslotte een crème brûlée.
Deze lunch is echter nooit uitgeserveerd.
De besprekingen tussen Trump en Poetin, die om 11.32 uur waren begonnen, werden om 14.18 uur voortijdig beëindigd.
Precies veertig minuten later vond er een korte gezamenlijke persconferentie plaats, waarop geen enkele concrete afspraak wereldkundig kon worden gemaakt. Er was geen gelegenheid voor het stellen van vragen.
Hoewel het van cynisme lijkt te getuigen om de mislukking van vredesbesprekingen positief te duiden, was dit voor Oekraïne en Europa de best denkbare uitkomst van de ontmoeting die nooit had mogen plaatsvinden.
Het simpele, naakte feit dat Poetin, de agressor van de oorlog, tegen wie op last van het Internationaal Strafhof (ICC) een arrestatiebevel is uitgevaardigd op verdenking van oorlogsmisdaden, met alle egards werd verwelkomd en door de leider van de westerse wereld als een gelijkwaardige gesprekspartner werd beschouwd, was een overwinning voor Poetin, die in de Russische propaganda kanalen breed werd uitgemeten.
Dat deze twee criminele mastodonten van de mondiale gerontocratie, zonder de aanwezigheid van vertegenwoordigers uit Oekraïne en Europa, over het lot van Oekraïne en Europa zouden gaan beslissen, was een scenario dat nooit als mogelijkheid overwogen had mogen worden.
Dat Trump in Alaska niets had bereikt, bleek uit het feit dat hij niets had om over te pochen op de afsluitende persconferentie, maar ook uit de zeldzame stilte op de kanalen van MAGA-propaganda
De vrees in Oekraïne en Europa was dat Trump, in zijn haast om een deal op zijn naam te kunnen schrijven, met een onrechtvaardig akkoord zou gaan wapperen en ‘peace in our time’ zou kraaien, zoals premier Arthur Neville Chamberlain van het Verenigd Koninkrijk in september 1938 in München een akkoord sloot met de Duitse rijkskanselier Adolf Hitler, waarbij hij zonder overleg met de Tsjechen Sudetenland weggaf in ruil voor vredesgaranties die een jaar later niets waard bleken.
Poetin en Zelensky hebben beiden een verhaal nodig dat overtuigt, maar geen van beiden kan het zich permitteren zich gereduceerd te zien tot figurant in het verhaal van de ander
Dat Trump daarentegen, tot opluchting van velen in Europa, niets had bereikt, bleek niet alleen uit het feit dat hij niets had om over te pochen tijdens de afsluitende persconferentie, maar ook uit de zeldzame stilte op de kanalen van MAGA propaganda.
Zelfs deze luidruchtige storytellers van Trumps heldendaden wisten geen spin te vinden waarmee zij de ontmoeting in Anchorage als een succes konden presenteren.
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky reisde op maandag 18 augustus naar Washington voor overleg met Trump, gevolgd door een zware Europese delegatie, die bestond uit Ursula von der Leyen, Emmanuel Macron, Friedrich Merz, Giorgia Meloni, Keir Starmer, en de secretaris-generaal van de NAVO, Mark Rutte.
De Finse president Alexander Stubb kwam met hen mee, omdat hij met zijn verleden als semiprofessioneel golfer tijdens een rondje op Mar-a-Lago indruk had gemaakt op Trump en sindsdien door hem wordt gerespecteerd. Ze bellen elkaar een paar keer per week.
Hoewel alle betrokkenen dit multilaterale topoverleg als een doorslaand succes presenteerden, konden er geen concrete resultaten worden gepresenteerd, anders dan de vrome wens van vrede en de geopperde mogelijkheid van een ontmoeting tussen Poetin en Zelensky.
Onrechtvaardige vrede
Bij dit spektakel van over de aardbol vliegende wereldleiders is het eenvoudig om de basisprincipes uit het oog te verliezen.
Er zijn twee uitgangspunten, het ene moreel van aard en het andere pragmatisch.
In moreel opzicht is een onrechtvaardige vrede geen vrede. Een akkoord waarin Oekraïens territorium aan Rusland wordt afgestaan, is een schending van het internationale recht, dat bepaalt dat landsgrenzen niet met geweld mogen worden gewijzigd, en beloont agressie.
Als zodanig zou het een gevaarlijk precedent scheppen.
Een akkoord dat Oekraïne ‘finlandiseert’, zoals dat tijdens de Koude Oorlog werd genoemd, en gedwongen neutraliteit oplegt, zou een schending zijn van de Oekraïense soevereiniteit en van het zelfbeschikkingsrecht van het Oekraïense volk.
Een akkoord dat Rusland en de Russische leider ontslaat van de plicht om verantwoording af te leggen voor oorlogsmisdaden, kan niet rechtvaardig worden geacht.
Het zal duidelijk zijn dat Poetin geen enkel akkoord zal accepteren dat niet op precies deze drie cruciale punten ingaat tegen de rechtsorde en de rechtvaardigheid, en dat een rechtvaardige vrede uitsluitend dan tot de mogelijkheden behoort wanneer Oekraïne de oorlog wint.
Dat Rusland openstaat voor onderhandelingen maakt duidelijk dat de westerse strategie beter werkt dan het Westen zelf beseft
Een pragmatische beschouwing van het conflict gaat uit van de belangen die beide partijen hebben bij een beëindiging ervan.
Voor Oekraïne is het duidelijk: de Oekraïense troepen verliezen terrein op het slagveld en er begint een nijpend tekort te ontstaan aan weerbare manschappen.
Rusland doet zijn best om zijn zwaktes te verbergen en slaagt erin om in ieder geval Trump de indruk te geven dat de Russen, en niet de Oekraïners, de sterkste kaarten in handen hebben.
Maar er zijn aanwijzingen dat Rusland economisch op de rand van de afgrond staat.
Onlangs sprak ik de Nederlandse Rusland kenner Sjeng Schijen, die ik als een vriend beschouw.
Zijn bronnen in Rusland vertellen hem dat de Russische economie er veel slechter voorstaat dan doordringt tot westerse media.
De oorlogseconomie is de enige overgebleven draaiende motor van de samenleving.
De invoertarieven die Trump onlangs heeft opgelegd aan India zijn een bron van grote zorg voor Poetin, omdat India een van de voornaamste afnemers is van Russisch aardgas, en omdat zelfs een geringe terugval in de vraag uit India Rusland voor grote problemen zou stellen.
Figurant
Poetin heeft geen baat bij een definitief vredesakkoord, want een ontmanteling van de oorlogsindustrie zou de ineenstorting van de economie tot gevolg hebben.
Maar hij is wel degelijk en meer dan wij denken gebaat bij een tijdelijk vredesakkoord, of bij een akkoord dat definitief lijkt maar dat hij als tijdelijk kan beschouwen, op voorwaarde dat dit gepaard gaat met de opheffing van de economische sancties.
Poetin heeft geen baat bij een definitief vredesakkoord, want een ontmanteling van de Russische oorlogsindustrie zou de ineenstorting van de economie tot gevolg hebben
Een pragmatische beschouwing kent ook een andere dimensie.
Voor Poetin is het onacceptabel om te onderhandelen met Zelensky, die hij altijd heeft afgeschilderd als een clown, als een nazi en als illegitiem leider van diens land, tenzij hij het resultaat van deze onderhandelingen voor zijn achterban kan verkopen als een Oekraïense capitulatie.
De enige manier voor Zelensky om de opoffering van territorium voor zijn achterban acceptabel te maken, is dat hij in ruil daarvoor robuuste garanties krijgt voor de toekomstige onaantastbaarheid van de Oekraïense soevereiniteit in de vorm van een NAVO-lidmaatschap of iets wat daarop lijkt, hetgeen Poetin echter niet kan accepteren.
Zij zijn beiden verhalenvertellers en beiden hebben zij een verhaal nodig dat overtuigt, maar geen van beiden kan het zich permitteren zich gereduceerd te zien tot figurant in het verhaal van de ander.
Op grond van deze overwegingen is een akkoord onwaarschijnlijk en een rechtvaardige vrede onmogelijk.
Anderzijds maakt het feit dat Rusland, vanwege de nijpende economische situatie, openstaat voor onderhandelingen duidelijk dat de westerse strategie beter werkt dan het Westen zelf beseft. De sancties sorteren effect.
De enige weg naar een rechtvaardige vrede is intensivering van de sancties en van de militaire steun aan Oekraïne.
De enige weg naar een rechtvaardige vrede is Oekraïne te helpen de oorlog te winnen.
Lees ook
Klik op de hyperlinks hieronder
en vind andere berichten van
Bron: De Morgen