Het Israëlische leger neemt beetje bij beetje meer grondgebied in de Gazastrook in. Dat is duidelijk te zien op satellietbeelden. Palestijnse burgers vertellen hoe ze zich plotseling in levensgevaarlijke gebieden bevinden en steeds verder westwaarts worden gedreven. ‘Mensen gaan niet op de Gele Lijn af, de Gele Lijn komt op ons af.’
Carlijn van Esch – De Morgen
11 mei 2026
Leestijd: 12 min
“Het gebeurt ’s nachts”, zegt Sufyan Siyam (49).
“Vaak is er zwaar geweervuur, gevolgd door het geluid van Israëlische tanks en bulldozers die duidelijk dichterbij komen. Na zo’n moeilijke nacht worden we wakker om te ontdekken dat de gele blokken dichterbij staan en de Gele Lijn is uitgebreid, waarmee weer een stuk van Gaza is opgeslokt.”
Siyam verblijft met zijn gezin in een vluchtelingenkamp in Shujaaiyya, een wijk van Gaza-Stad. Ze leven onder erbarmelijke omstandigheden met groeiende rattenplagen en infectieziekten, maar het grootste gevaar komt van de Gele Lijn.
“Ik heb mijn kinderen verboden om er dichtbij te komen, maar de lijn komt steeds verder naar ons toe”, zegt Siyam.
De Gele Lijn geeft de grens aan tussen het door Hamas gecontroleerde westen van de Gazastrook en het door Israël bezette oosten.
Kort na de inwerkingtreding van de wapenstilstand in oktober publiceerde Israël een kaart met de locatie van de Gele Lijn.
Officieel is die sindsdien ongewijzigd, maar in werkelijkheid reiken de activiteiten van het Israëlische leger op diverse plekken een stuk verder.
In stedelijke gebieden heeft Israël de grens fysiek gemarkeerd met grote geel geverfde betonblokken. Palestijnse ooggetuigen vertellen aan de telefoon hoe die blokken meermaals zijn verplaatst.
“Aan het begin van het staakt-het-vuren was de lijn 800 tot 900 meter van ons vandaan, nu is het nog maar 500 meter”, zegt Naji Fayeq (60), die met zijn vrouw en kinderen in een tent leeft in de wijk Al-Tuffah in Gaza-Stad.
Hij vertelt dat ze geregeld plotseling hun schuilplaats moeten verlaten omdat er zware beschietingen plaatsvinden en het leger oprukt.
“Op dat moment begrijpen we dat ze de Gele Lijn gaan verplaatsen. We vluchten uit de vuurzone en keren pas terug wanneer het rustiger is”, zegt Fayeq.
Geregeld komen mensen er bij terugkeer achter dat hun schuilplaats en hun bezittingen ineens achter de Gele Lijn liggen.
De verschuivende Gele Lijn creëert dagelijks levensgevaarlijke situaties. Israël meldt bijna elke dag dat het “terroristen” heeft uitgeschakeld die de troepen naderden. Maar vaak weten mensen helemaal niet dat ze de Gele Lijn te dicht zijn genaderd.
“De gele blokken staan ongeveer 500 meter uit elkaar en zijn niet met elkaar verbonden”, vertelt Siyam.
“Er is geen lijn op de grond aangegeven en er zijn geen coördinaten gedeeld”, bevestigt Will Edmond, landencoördinator van Artsen Zonder Grenzen (AZG).
De hulporganisatie noemde de Gele Lijn in een recente publicatie een “dodelijke val”.
“Mijn collega’s zien veel patiënten die gewond raken omdat ze per ongeluk in de buurt van de grens komen. Het zijn mensen die bijvoorbeeld de restanten van hun oude huis willen bezoeken of water gaan halen en dan worden beschoten”, zegt Edmond vanuit Jordanië.
Sinds AZG, net als tientallen andere hulporganisaties, begin dit jaar haar registratie verloor, komen internationale medewerkers de Gazastrook niet meer binnen.
Bij aanvang van het staakt-het-vuren liep de Gele Lijn in Khan Younis en Jabalia al op of vlak bij de Salah Al-Din-weg, een van de twee hoofdwegen die van zuid naar noord lopen.
Nu bereiken de Israëlische activiteiten ook deze belangrijke weg rondom Gaza-Stad, waardoor het veel moeilijker wordt voor mensen om zich te verplaatsen. Het enige alternatief is de Al-Rasheed-weg, die parallel aan de kust loopt.
Volgens Fayeq staat er een geel blok bij de Al-Sanafour-rotonde in Gaza-Stad, vlak bij de Salah Al-Din-weg. Zijn neef werd daar vorige week gedood.
“Hij liep daar gewoon langs met een vriend toen ze werden doodgeschoten”, zegt hij.
Uit analyses van satellietbeelden van hoge kwaliteit is het blok inderdaad te zien. Ook op andere plekken kon zo worden vastgesteld dat de gele blokken nu voorbij de door Israël gepubliceerde Gele Lijn liggen, soms honderden meters ervandaan.
De Gele Lijn
Dodelijke scheiding
In Noord-Gaza lijkt de lijn het verst te zijn opgeschoven.
“De Gele Lijn was eerst ver weg, helemaal bij de Salah Al-Din-weg, maar nu is ze nog maar 100 of 120 meter. De lijn heeft de hele wijk Tel al-Zaatar ingenomen”, vertelt Basel Mahmoud Abu Al-Sheikh (56), die in Jabalia verblijft met zijn vrouw en kinderen.
Volgens hem is Jabalia nu praktisch in tweeën gesplitst.
Bron Prive archief
Op deze manier heeft het Israëlische leger de afgelopen zes maanden een steeds groter deel van de dichtbevolkte Gazastrook bezet.
Volgens de oorspronkelijke kaart had Israël zo’n 54 procent in handen. In december was dat volgens berekeningen van onderzoeksbureau Forensic Architecture al zeker 58 procent en nog in beweging.
Volgens de Verenigde Naties zijn sinds het ingaan van het staakt-het-vuren zeker 269 mensen doodgeschoten nabij de Gele Lijn.
Het Rode Kruis benadrukt dat het veelal om onschuldige burgers gaat, onder wie tientallen vrouwen en kinderen, en dat het aanvallen van burgers enkel vanwege hun nabijheid een oorlogsmisdaad is.
“Het Israëlische leger behandelt ons als een bedreiging, maar mensen gaan niet op de Gele Lijn af, de lijn komt op ons af”, zegt Fayeq.
‘Het leger communiceert niet met ons en geeft zelden evacuatiebevelen af. Ze beginnen gewoon te schieten’
Naji Fayeq
Inwoner van Gaza-Stad
Het Israëlische leger zegt de lokale bevolking te informeren over de locatie van de lijn en “eraan te werken” om die op de grond te markeren “om wrijving te verminderen en misverstanden te voorkomen”, maar daar is volgens de ooggetuigen niets van te merken.
“Het leger communiceert niet met ons en geeft zelden evacuatiebevelen af. Ze beginnen gewoon te schieten”, zegt Fayeq.
“Bijna elke dag vallen hier gewonden. Ik laat mijn kinderen zo min mogelijk naar buiten gaan.”
“Buren die met hun tent te dicht bij de lijn stonden, zijn gewond geraakt”, vertelt Sufyan Siyam, wiens tent op dit moment nog maar 200 tot 300 meter van de Gele Lijn staat.
Hij heeft zijn tent al meerdere keren verplaatst om de afstand te vergroten, maar steeds haalt de Gele Lijn hem weer in.
“Ik weet niet meer waar we heen moeten.”
Voor veel mensen is het geen optie om zich te verplaatsen naar een ander deel van de Gazastrook. Het gebied is overvol, vrije stukken grond zijn nauwelijks te vinden tussen het puin en transport is duur.
“Ik denk er niet aan om me te verplaatsen. Dat is erg ingewikkeld en duur, dus ik blijf hier bij wat er over is van mijn huis”, zegt Al-Sheikh vanuit Jabalia.
De Oranje Lijn
Onduidelijke bufferzone
Dan is er sinds kort ook nog de ‘Oranje Lijn’ die een soort bufferzone langs de Gele Lijn markeert.
In het gebied tussen de Oranje en de Gele Lijn zijn hulporganisaties nu verplicht hun activiteiten met het Israëlische leger te coördineren. Volgens het Israëlische leger zijn humanitaire activiteiten in dit gebied “beperkt”.
Dit veroorzaakt nieuwe belemmeringen voor hulporganisaties, die toch al met zware restricties te maken hebben.
De VN berichtten in maart dat tien van hun locaties plotseling in ontoegankelijk gebied lagen, waaronder opvanglocaties voor ontheemden.
Volgens Fayeq uit Gaza-Stad is er steeds minder hulp beschikbaar in de wijk Tuffah en moet hij ver lopen om water en voedsel te halen.
‘In het hele Jabalia staat geen gebouw meer overeind en er is geen waternetwerk, maar er leven heel veel mensen daar.
Will Edmond
Artsen zonder grenzen
AZG-landencoördinator Edmond vertelt dat zij er bewust voor hebben gekozen om toch actief te blijven in het oranje gebied, omdat het hard nodig is.
“Neem bijvoorbeeld Jabalia. In het hele gebied staat geen gebouw meer overeind, er is geen waternetwerk en er zijn geen ziekenhuizen meer, maar er wonen nog heel veel mensen.”
Hij beseft dat daarmee het risico voor de 1.500 lokale medewerkers van AZG toeneemt.
Zo meldden de VN eind april dat Israëlische tanks het oranje gebied in Jabalia waren binnen getrokken en dat een opvanglocatie van de VN-hulporganisatie UNRWA onder vuur was komen te liggen.
Ook zijn twee medewerkers van Unicef die met watertrucks aan het werk waren, recentelijk gedood in oranje gebied.
Bron Anadolu via Getty Images
De Oranje Lijn is alleen gecommuniceerd aan hulporganisaties, niet aan het bredere publiek. Hulporganisaties zijn huiverig om gedetailleerde informatie te delen, omdat dit onderwerp zeer gevoelig ligt.
AZG wil wel toelichten dat de locatie van de Oranje Lijn sterk varieert.
“Op sommige plekken ligt ze bijna op de Gele Lijn en in andere gebieden ligt ze meer dan een kilometer verder naar het westen”, zegt Edmond.
Gevreesd wordt dat het Israëlische leger dit hele gebied als een soort bufferzone ziet en dat Palestijnen op korte termijn hiervandaan zullen moeten vertrekken.
Als het oranje gebied wordt meegerekend, heeft Israël meer dan twee derde van de Gazastrook in handen.
De Rode Lijn
Grens zonder betekenis
De Gele Lijn was bedoeld als tijdelijke grens. Volgens de afspraken van de door de Verenigde Staten onderhandelde wapenstilstand zou het Israëlische leger zich in de tweede fase een stuk verder terugtrekken, achter de afgesproken Rode Lijn.
Maar Israël lijkt helemaal niet van plan zich terug te trekken en graaft zich juist verder in.
“Het Israëlische leger is dag en nacht bezig met voertuigen en bulldozers”, zegt Siyam in Gaza-Stad.
Op satellietbeelden is zichtbaar dat het leger aarden wallen opwerpt, soms enkele honderden meters voorbij de gecommuniceerde Gele Lijn.
Daarmee creëert het een soort verdedigingslinie die soldaten goed zicht geeft op de naastgelegen wijken.
Uit analyse van satellietbeelden blijkt dat het Israëlische leger inmiddels bijna 25 kilometer aan linies heeft aangelegd en daarmee een groot deel van de Gele Lijn omsluit.
“We kunnen vanaf hier zien waar Israëlische troepen zich hebben gepositioneerd, zo’n honderd meter verderop op verhoogde stukken bij het voormalige Indonesisch Ziekenhuis”, zegt Al-Sheikh vanuit Jabalia.
“Legervoertuigen zijn continu bezig met het slopen van gebouwen en met uitgraven en bulldozeren. Ze hebben zandachtige heuvels gemaakt en een barrière die lijkt op een muur.”
De afgelopen maanden bouwde Israël zeker zeven nieuwe militaire posten langs de Gele Lijn, waarmee het totaal aantal Israëlische posten in Gaza boven de twintig komt.
De gefortificeerde posten hebben een permanent karakter, soms zelfs compleet met asfalt. Voor die constructies moesten onder meer moskeeën, een voetbalveld en een begraafplaats wijken.
Op satellietbeelden is te zien hoe het leger de grote begraafplaats van Shujaaiyya heeft omgeploegd om er een fort te bouwen.
Naji Fayeq kan overal in zijn wijk Tuffah de verhoogde militaire vestiging van het Israëlische leger zien. Daarbovenop staat een soort hijskraan, met volgens hem een camera die de omgeving in de gaten houdt. De foto’s die hij deelde, heeft zijn zoon stiekem gemaakt. Hij durft geen foto van zichzelf te delen, uit angst zich daarmee tot een doelwit te maken.
Hij is niet de enige. Diverse mensen getuigen tegenover internationale media dat het nemen van een foto of zelfs het kijken naar de Gele Lijn ervoor kan zorgen dat je beschoten of gearresteerd wordt.
Mensen hebben het gevoel dat ze continu in de gaten gehouden worden. Veel mensen durfden niet te praten uit angst voor represailles.
Daarmee krijgt de bezetting steeds permanentere vormen, en niemand lijkt van plan om Israël te stoppen. Integendeel.
In een brief in handen van de Israëlische krant The Times of Israel schrijft de door de Amerikaanse president Donald Trump opgerichte Vredesraad dat zij Israël niet aan de afspraken van de wapenstilstand zal houden als Hamas niet op korte termijn de wapens inlevert.
‘Het doel van al deze lijnen is in mijn ogen om het land leeg te ruimen en de psychologische druk op de mensen te verhogen’
Naji Fayeq
Inwoner Gaza-Stad
Intussen worden de twee miljoen inwoners van Gaza steeds dichter op elkaar gedreven.
“Het doel van al deze lijnen is in mijn ogen om het land leeg te ruimen en de psychologische druk op de mensen te verhogen”, zegt Naji Fayeq.
“Doordat we steeds worden gedwongen ons te verplaatsen, ontstaat er overbevolking, ruzie over wie waar zijn tent kan neerzetten en een tekort aan water en eten.”
“De Gele Lijn vormt een enorme fysieke en psychologische barrière”, zegt Siyam in Gaza-Stad.
“Ik probeer sterk te zijn voor mijn familie en vertel hen dat de lijn binnenkort zal verdwijnen. Maar als ik even alleen ben, dan stort ik in en word ik overmand door tranen en door zorgen over de toekomst.
“Alles wat ik wil is dat deze oorlog voorbijgaat en dat de lijnen worden verwijderd, zodat we weer terug kunnen naar de plek waar onze huizen ooit stonden.”
Dit verhaal werd geschreven in samenwerking met Seham Bahjat Tantesh die in Gaza – waar nog altijd geen buitenlandse journalisten worden toegelaten – getuigenissen verzamelt. Met medewerking van Erik Verwiel, Menno Pelser en Stefan Pullen.
Lees ook
Overzicht
Lees alle berichten in deze categorieën
Bron: De Morgen