Hendrik Vos – Een Navo-norm van 5 procent? Dat is 100 procent waanzin

Het blijft verbijsterend, de manier waarop leiders met de Amerikaanse president omgaan, schrijft Hendrik Vos.

16 juni 2025

Leestijd: 5 min

Mensen die met open ogen in hun ongeluk lopen, het is een tragiek van alle tijden.

Het is evenwel minder gebruikelijk dat een verzameling westerse leiders het tegelijk doet. Dat is nochtans wat er volgende week staat te gebeuren, meer bepaald in Den Haag.

Navo-lidstaten zullen er instemmen met het voorstel om 5 procent van hun bbp aan defensie te besteden.

De Amerikaanse president Donald Trump lanceerde het idee in januari, improviserend tijdens een persconferentie.

Onzinnig en onbetaalbaar, klonk het toen in de meeste Navo-hoofdsteden. Toch wordt het straks een officiële beleidsdoelstelling.

Op papier kan elk Navo-lid een veto uitspreken. Maar niemand durft.

De truc van Trump gaat als volgt: gooi een lawine aan verklaringen, vage dreigementen en gespierde taal de wereld in, zeg morgen eventueel het tegenovergestelde van vandaag en vroeg of laat haakt iedereen af.

In de geopolitieke paniek wordt dan finaal ingestemd met een plan dat niemand ziet zitten, met uitzondering van enkele politici aan de Europese oostflank en Navo-baas Mark Rutte, die het beroepsmatig als een verplichting beschouwt om Trump te verdedigen.

Van onze eigen Theo Francken (N-VA) kun je vermoeden dat hij het ook een puik idee vindt, zoals hij het wellicht als een teleurstelling zal ervaren als hij voor het einde van zijn mandaat als minister van Defensie niet minstens één land is kunnen binnenvallen, het liefst eentje met veel moslims.

Wie bij zijn verstand is, ziet de waanzin.

Bedenkingen komen niet zozeer van activisten op sandalen die in een walm van wiet met aquarelverf “peace” op een bord schilderen.

Georges-Louis Bouchez (MR) vindt de 5 procent “stupide”, voor Sammy Mahdi (CD&V) is het “krankzinnig” en Conner Rousseau (Vooruit) nam het woord “belachelijk” in de mond (DS 16 juni).

Franckens partijgenoot Jan Peumans, tot voor kort voorzitter van het Vlaams Vredesinstituut, zou zich omdraaien in zijn graf, mocht hij niet nog springlevend zijn. Iemand moet maar eens naar zijn mening polsen.

Premier Bart De Wever (N-VA) noemde het plan in de paasvakantie nog ‘compleet crazy’, maar of hij dat volgende week ook met die woorden tegen Trump zal zeggen, is een andere zaak.

Het blijft verbijsterend, de manier waarop leiders met de Amerikaanse president omgaan.

Een specialist in evolutionaire biologie zal later vast de vergelijking maken met het gedrag van een groep halfapen.

Dan zal iedereen zeggen dat het inderdaad bepaald primitief was, maar intussen blijven ze knikken en knielen voor de ongemanierde bullebak.

Het zal in Den Haag niet anders zijn.

Pick your battles, denken sommige leiders. Laten we Trump nu zijn zin geven, anders belast hij onze cognac of auto’s nog meer.

Daarbij speelt allicht ook de overweging dat de schaduw groter kan zijn dan het beest. Op de achtergrond wordt geprobeerd om de timing en de modaliteiten van de 5 procentnorm te beïnvloeden, onder meer door een deel van het bedrag te voorzien voor ‘weerbaarheid’.

Of Trump zal aanvaarden dat de Oosterweel werken daaronder vallen, zoals hier en daar geopperd wordt, is twijfelachtig.

In theorie kunnen internationale engagementen later worden opgezegd. De Amerikanen doen het aan de lopende band, door uit klimaat- en andere VN-afspraken te stappen.

Ook de 2 procentnorm van de Navo bleef lang dode letter. En, zo wordt gefluisterd, over dik drie jaar zijn er weer verkiezingen en met Trumps opvolger valt vast wel te praten.

Die strategie houdt risico’s in. Na Trump kan J.D. Vance president worden. En binnen de Navo zal altijd wel iemand de beste van de klas uithangen en druk zetten op achterblijvers.

Zodra het engagement op papier staat, wordt het een plicht om minstens stappen in de gewenste richting te doen.

Niemand betwist dat Rusland een bedreiging vormt. Maar ook zonder Amerika hebben de Europese Navo-landen in vergelijking met Moskou al een veelvoud aan lucht-, land- en zeematerieel.

Wanneer zullen we wel genoeg hebben?

Als we alles nog eens verdubbelen? Vertienvoudigen misschien?

Tot in het oneindige kan geargumenteerd worden dat defensieuitgaven omhoog moeten. Maar als we heel ons bbp eraan besteden en iedereen straks zijn eigen luchtafweerraket in de garage heeft staan, zullen we dan immuun zijn voor een goedgemikte Russische kernbom?

Volstrekte veiligheid is een illusie, helaas, en het gaat alleszins over meer dan over hoeveel soldaten en vliegtuigen je kunt inzetten.

De grote winst valt overigens niet te rapen als elk land er apart nog een paar miljard bovenop kletst, wel door intenser samen te werken, te beginnen in de Europese Unie.

Dat blijft een moeizaam proces, want defensieministers beslissen graag zelf wat ze aankopen en waar ze dat doen.

Intussen stevenen we af op een spectaculaire ontwrichting van de overheidsuitgaven.

5 procent van het bbp staat voor ongeveer 10 procent van onze totale overheidsuitgaven.

Als we de werkloosheidsuitkeringen integraal schrappen, dan rijden we nog geen fractie van dat gat dicht. Alle pensioenen halveren helpt om in de buurt te komen. Over die omvang hebben we het.

Van dit roekeloze avontuur moeten we één ding onthouden: wie pleit voor investeringen in het onderwijs, de zorgsector of de sociale woningbouw, mag zich nooit meer laten afschepen met het argument dat het helaas onbetaalbaar is.

Hendrik Vos doceert Europese studies aan de UGent. Zijn column verschijnt tweewekelijks op dinsdag.