‘Jongens, geef mij een nul op tien. I don’t care. Ik heb maar één missie: binnen tien jaar wil ik dat dankzij mijn hervormingen ons onderwijs weer aan de top staat.’ Vlaams minister van Onderwijs Zuhal Demir (N-VA) over het nieuwe schooljaar, de verschrikking genaamd TikTok en het failliet van het land.
Jeroen Van Horenbeek en Simon Tibo
29 augustus 2026
Leestijd: 16 min
Ze is er helemaal klaar voor. Het nieuwe schooljaar kan voor Zuhal Demir niet snel genoeg beginnen.
“Als moeder is 1 september voor mij sowieso een belangrijke dag. De avond ervoor geef ik mijn dochter Rozanne (8) een goed badje en leg ik haar kleren klaar. ’s Ochtends zet ik haar aan de schoolpoort af. Die rituelen zijn leuk. En als minister van Onderwijs is 1 september natuurlijk extra spannend.”
Sinds haar aantreden als Vlaams minister van Onderwijs heeft Demir een big bang op de Vlaamse scholen veroorzaakt.
De Limburgse is met nieuwe minimumdoelen gekomen, wil meer Nederlands, heeft flink geknipt in de pedagogische studiedagen enzovoort.
Zelf ziet Demir dit als pure noodzaak. Dat zal ze in dit interview vaak benadrukken. Maar er is ook protest. Behoorlijk luid protest, dat stilaan van alle kanten komt aangewaaid.
Vorig schooljaar vroegen meer dan duizend schooldirecteuren u in een open brief om kalmer aan te doen.
“Het was 35 jaar geleden dat ik nog eens op het matje geroepen was bij mijnheer directeur. (lacht)
“Toch heb ik niet het gevoel dat we nu op gespannen voet leven. Ik heb veel respect voor hun werk.
“Dat het Vlaams onderwijs al twintig jaar achteruitgaat, is niet de schuld van de directeurs of de leerkrachten. Het was het beleid dat foute beslissingen nam.
“Ook de samenleving is veranderd: een klasje ziet er vandaag helemaal anders uit dan toen. Dat is pittig, daar moeten we niet flauw over doen. Maar dat betekent dat we nu grote hervormingen moeten doorvoeren.”
Als de scholen niet volgen, komt u nergens.
“Grote hervormingen geven onvermijdelijk wrijving, maar ik heb het gaspedaal wat te hard ingeduwd.
“Na die brief heb ik dan ook wat gas teruggenomen. Al ligt dat niet in mijn natuur of temperament. Maar bon, ik heb het gedaan omdat ik het belangrijk vind dat we deze ommekeer samen maken.
“Ik voel wel dat iedereen vandaag dezelfde kant op wil: terug naar meer lezen, schrijven en rekenen.
“Het is heel uitzonderlijk voor een minister van Onderwijs dat iedereen – of toch een meerderheid – onze keuzes steunt.
“Ik had vandaag nog een directeur aan de lijn: ‘We gaan volledig terug naar pen en papier. De computers gooien we buiten.’
“Ik ben dus hoopvol.”
Ook de leerkrachten geven u in nieuwe peilingen een twee of drie op tien. Dat is toch een probleem?
“Daar ga ik me echt niet druk over maken, het gaat hier niet om een populariteitswedstrijd.
“Ik krijg ook van journalisten weleens een rapport met drie of vier op tien. Jongens, geef mij een nul op tien. I don’t care.
“Ik heb maar één missie: binnen tien jaar wil ik dat ons onderwijs dankzij mijn hervormingen weer aan de top staat .”
De testresultaten van onze leerlingen blijven zwak. Over de hele lijn zakken ze jaar na jaar verder weg in de rankings.
(stellig) “Het komt goed. Onze leerlingen zijn ooit Europese top geweest. Dat worden ze opnieuw. We weten hoe het moet. Na twintig jaar nemen we weer de juiste beslissingen. Stap voor stap komt het goed.
“We weten tenminste al waar we naartoe gaan. Zweden bijvoorbeeld heeft pas twee maanden geleden gezegd: we moeten terug naar kennis. Finland wil ook weer die kant opgaan. Dan staan we in Vlaanderen al veel verder met onze comeback.”
Intussen maken Chinese kinderen reuzensprongen in de ranglijsten.
“We zijn China niet, hè. Maar het klopt dat Europa zich moet herpakken. In veel landen gaat het onderwijs achteruit. Dat is gewoon niet goed voor onze economie en onze welvaart.
“We moeten ook de uitvinders van morgen opleiden. Anders staan we straks helemaal nergens.
“Daarom heb ik het zo moeilijk met mensen die me zeggen: amai, het is allemaal te veel, minister.
“Maar neen, kinderen zijn sponzen. Die nemen dat op, ook als kleuters, maar je moet het hun wel aanbieden.
“Ik blijf het zeggen: de kleuterklas is geen veredelde opvang.”
Dit jaar start u met aparte ‘taalheldklassen’. Zullen die snel een verschil maken?
“Als kinderen geen Nederlands spreken, moeten ze vanaf het tweede leerjaar naar die klassen. Scholen kunnen die samen organiseren.
“Dat was hoog tijd, want we hebben veel te lang onze kop in het zand gestoken.
“Wanneer je als anderstalige nieuwkomer de juf aan het bord niet verstaat, kom je nergens in de klas, hè.
“Ik zal jullie eens een simpel rekensommetje geven. (spreekt een zinnetje Turks)
“En? Wat is het resultaat? Jullie weten het niet? Ah nee, natuurlijk niet. Als je de taal niet spreekt, lukt niets.
“Ook daar hoor je dan de kritiek: maar u stigmatiseert die kinderen! (windt zich op) Komaan, juist vandaag stigmatiseren we hen.”
Het belang van het Nederlands, dat is uw Vlaamsgezinde inborst?
“Ik ben een kind van arbeidsmigranten. Bij ons was dat geen taboe. Woensdagnamiddag hielden de leerkrachten ons tot 16 uur op school.
“Italianen, Marokkanen, Turken, iedereen.
“Ik heb er nooit bij stilgestaan of dat stigmatiserend was of wat dan ook. Neen, ik sprak geen Nederlands, dus ik bleef op school om de taal te leren.”
Welke taak hebben de ouders daarin?
“Ouders moeten goed beseffen dat ze de toekomst van hun kinderen in handen hebben.
“Ik zie heel veel gemeenten leesdagen in de bibliotheken organiseren. Met een schrijver of een leesmoeder. Dat zijn prachtige initiatieven om kinderen aan het lezen te zetten.
“Maar wie zit daar, denk je? Vooral autochtone kindjes. Maar alsjeblieft, ouders: laat lezen toch geen voorrecht van een klein eliteclubje zijn. Boeken zijn zo’n verrijking voor kinderen.”
Kinderen thuis een iPad in handen duwen is gemakkelijk als ouder.
“Een boek is toch even gemakkelijk!
“Mijn ouders spraken geen woord Nederlands, maar wij moesten wel iedere week boeken bij de bibliotheek lenen.
“Lezen, lezen, lezen, dat was de boodschap. Dat zijn we kwijtgeraakt.
“Nu neemt TikTok het over. Ik erger me blauw aan die vluchtigheid, met video’s van een paar seconden. Verschrikkelijk. Ik zou die app het liefst verbieden, maar dat gaat natuurlijk niet. (lacht)
“We moeten weer naar de basis. Koop fijne boeken voor je kind, laat je kind lezen en de tafeltjes van vermenigvuldiging maken, en vooral heel veel herhalen. Een beetje hersengymnastiek: daar is niets mis mee.”
De smartphones hebt u op school alvast verbannen.
“Daar ben ik heel blij mee.
“Toen ik net minister werd, zag ik op een middelbare school alle leerlingen in kringetjes rond elkaar staan, met hun kopjes naar beneden. Die waren aan het snapchatten. Niemand sprak met elkaar. Dat is echt triest. We hebben onze kinderen verslaafd gemaakt aan hun gsm.
“In het begin waren de leerlingen boos op mij. ‘Je hebt mijn beste vriend afgenomen’, zeiden ze.
“Gelukkig zien ze nu in waarom ik dat deed. Leerlingen geven intussen zelf aan dat ze meer met elkaar praten, minder afgeleid zijn in de les en meer spelen tijdens de pauze.
“In één middelbare school hebben ze zelfs pingpongtafels geïnstalleerd.”
Maar zodra ze buiten de schoolmuren zijn, grijpen ze toch naar hun gsm?
“Ja, maar dat is de verantwoordelijkheid van de ouders. Zij moeten goede afspraken maken met hun kinderen over smartphones en daar ook op toezien.
- Wanneer maak je je huiswerk?
- Wanneer kun je je gsm gebruiken?
- Hoelang per dag?
“Dat is niet gemakkelijk, want het zit overal in onze cultuur. Ik vind het verschrikkelijk dat je iedere minuut beschikbaar moet zijn en op alles moet reageren.
“Ik was blij om tijdens mijn vakantie in de bergen even geen verbinding te hebben. Dat was echt een verademing.”
Ondernemer Roland Duchâtelet zei onlangs in deze krant dat te veel kinderen zich doodvervelen op school.
“Helaas heeft hij een punt. Ieder jaar verlaten duizenden jongeren de school zonder diploma. We moeten onze oogkleppen afzetten en kijken waarom we hen kwijtraken. Gaat het om problemen met wiskunde? Met Nederlands? Of is het iemand die gewoon liever met zijn handen werkt?
“Niet iedereen is gemaakt om tot zijn 18de op een schoolbankje te zitten. Voor die jongeren moeten er andere opties zijn.
“Zet hen bijvoorbeeld bij een vakman, waar ze verantwoordelijkheid krijgen en echt iets maken waar ze trots op zijn.”
We moeten niet iedereen naar de universiteit sturen?
“Neen, absoluut niet. We hebben niet alleen gouden koppen nodig, maar ook gouden handen. Het ene goud is niet meer waard dan het andere.
“Alleen al de termen A-stroom en B-stroom vind ik verschrikkelijk: er zijn geen A- en B-kinderen. We moeten echt af van dat idee van een waterval in het onderwijs.”
Dat wordt al vreselijk lang verteld.
“We moeten eens durven doorpakken.
“Nu kijken we gewoon weg van het probleem. We doen erg veel inspanningen om hen koste wat het kost op de schoolbanken te houden, maar als het mislukt zijn we ze kwijt.
“Dan moeten ze tot hun 18de wachten om een beroepsopleiding bij de VDAB te volgen of aan het werk te gaan.”
Na het tragische ongeval in Buggenhout met een schoolbusje eind mei wil iedereen weten: komt er nu eindelijk een oplossing voor het leerlingenvervoer?
“Vanaf 1 september 2028 komt dat onder mijn vleugels. Zo heb ik de tijd om er grondig naar te kijken.
“Dat systeem is vijftig jaar geleden bedacht toen slechts een klein percentage van onze kinderen naar het buitengewoon onderwijs ging. Vandaag is dat 5 procent van alle leerlingen.
“Daarmee zijn we Europees koploper, maar in al die jaren is dat systeem nooit aangepast. Niet één keer! Nu bestaat alleen het collectieve busvervoer, maar we moeten af van die one-size-fits-all oplossing.”
In de nasleep van het ongeval had u ruzie met uw partijgenoot en Vlaams minister van Mobiliteit Annick De Ridder.
(beklemtoont) “Gazettenpraat. Ik heb altijd gezegd dat ik dat dossier graag wilde overnemen, met alles wat erbij komt kijken.
“Maar je lost het probleem wel niet op door het naar Onderwijs over te hevelen. Ik heb sowieso mijn collega-ministers nodig. Door bijvoorbeeld opvang te voorzien op die scholen is er voor veel kinderen al een uitweg.”
Vreest u besparingen in het onderwijs tijdens de nakende Vlaamse begrotingsopmaak? Er moet weer meer dan 1 miljard euro gevonden worden.
“Iedere minister moet zijn duit in het zakje doen. Ik zal dat ook binnen mijn bevoegdheden doen, maar op Onderwijs lopen al heel wat besparingen.
“Bovendien: investeren in onderwijs is investeren in de toekomst. Dat zijn investeringen die echt renderen en voor groei zorgen.
“Als iemand weet waar ik op onderwijs nog kan besparen, hoor ik het graag. Ik zie het op dit moment niet.”
De Vlaamse regering doet het intussen niet goed. Vlaams minister-president Matthias Diependaele (N-VA) is onzichtbaar.
(wuift weg) “Maar dat zeggen jullie altijd. Ten tijde van zijn voorgangers Geert Bourgeois en Jan Jambon (beiden N-VA) schreven de kranten net hetzelfde.
“Ik zie ons veel beslissingen nemen. Kijk naar onderwijs, daar gaat het toch vooruit? Als vakminister ga ik me ook niet moeien met die, die, die en die. Ik heb daar gewoon geen tijd voor.
“Ik zie dat de minister-president probeert om de boel bijeen te houden en hij moet natuurlijk op de centen letten.
“Dat is geen gemakkelijke job. In een coalitie hebben alle partijen hun eigen gedacht. Dat is ook niet zo vreemd, hè. Maar hij mag het toch hebben.” (lacht)
U hebt toch ook over alles uw gedacht?
“Met het ouder worden leer je: zwijgen is goud. Ik heb heel veel dossiers. Die moeten door mijn collega’s in de regering allemaal goedgekeurd worden.
“Als ik Melissa Depraetere of Caroline Gennez (beiden Vooruit) elke week de les begin te spellen, zullen die ook twee keer nadenken.
“Al stel ik wel vast dat rond onderwijs de neuzen eigenlijk allemaal in dezelfde richting staan. Dat is fijn. Tijdens de vorige legislatuur, rond stikstof en de boeren, was het vaak anders.”
Hoe kijkt een voormalig Vlaams klimaatminister naar de hete zomer?
“Ik heb altijd gezegd dat Vlaanderen zich tegen droogte en hevige regenval moet wapenen. Dat zijn de gevolgen van de klimaatopwarming die we steeds vaker op ons bord zullen krijgen. Soms vraagt dat onprettige maatregelen, maar deze zomer hebben we gezien waarom we niet op onze handen kunnen blijven zitten.
(beklemtoont) “De klimaatopwarming laat zich nu wel heel snel voelen. En het gaat straks alleen maar meer van dat zijn, hè.”
Klimaatwetenschappers en de groenen zien vooral schuldig verzuim.
“Dat is te gemakkelijk. In Vlaanderen werken we volop aan de vergroening. Aan meer water. Aan meer bossen en natuur. Maar dat doe je niet in een vingerknip.
“Maar bon, the duty of the opposition is to oppose, zeker? Het glijdt intussen allemaal wat makkelijker van mij af.”
Wat met de verdenkingen van vriendjespolitiek rond de subsidie van 8 miljoen euro aan onderwijsexpert Tim Surma?
(geprikkeld) “Maar die aanvaard ik níét.
“Sorry, maar googel zelf eens: wie kent iets van kennisrijk onderwijs in Vlaanderen? Je komt bij Tim Surma uit.
“Mijn enige slordigheid is dat ik aanvankelijk een openbare aanbesteding uitschreef. Ik had gewoon meteen een overeenkomst met Surma moeten sluiten. Punt. Dat is mijn recht. Daar doe ik niets verkeerd mee. Dat doen ministers constant.”
Het gaat om belastinggeld. Dan is een openbare aanbesteding toch logisch?
“Maar ik ben geen computers of fietsen aan het kopen, hè? We hebben ook overeenkomsten met de KU Leuven en de UGent rond van alles en nog wat. En uiteraard wordt er gecontroleerd of Surma goed werk levert.
(windt zich op) “Ik word daar kwaad van. Heel kwaad. Allee, wie denkt dat ik me bezighoud met vriendjespolitiek, kent mij echt niet.”
Dat zegt natuurlijk iedereen…
(draait met haar ogen) “Weet je wat ik zo typisch vind?
“Met Surma hebben we iemand die echt top is in zijn vak en dan wordt zijn reputatie door het slijk gehaald. Daar voelde ik me tegenover hem wel schuldig over. Want men doet dat enkel en alleen om mij te treffen.
“Bart De Wever (N-VA) heeft me toen gezegd: laat je niet opjagen. Hij heeft altijd veel aandacht voor onderwijs gehad. Hij vindt al veel langer dat de focus niet goed ligt.”
Hoelang houdt De Wever het nog vol als premier?
“Ik vind dat hij het goed doet. Verbazend goed. Met al die partijvoorzitters constant in zijn nek, amai. (puft) Je moet het maar willen doen allemaal.
“Ik zou tegen die Georges-Louis Bouchez (MR) al lang gezegd hebben: zwijg nu eens twee minuten.
“Wat heeft die al allemaal uitgekraamd… Hij maakt het werk van de federale regering alleen maar moeilijker. Maar De Wever blijft daar kalm onder.”
Wordt binnen N-VA al over vervroegde verkiezingen nagedacht? De Wever is populair, misschien is dit voor jullie dus wel het uitgelezen moment.
“Daar is nog geen woord over gezegd. Absoluut niet. Een regering laten vallen is nooit een goed idee. Ik denk dat de geschiedenis dat wel aantoont.
“Wie vindt het een goed idee om het land nu in chaos te storten? De regering moet haar verantwoordelijkheid nemen en moeilijke beslissingen nemen. Het kan ook niet anders: België is failliet, hè.
“Mensen weten ook wel dat er dan iets moet gebeuren. Weglopen van de problemen is gemakkelijk, maar wie alleen in de politiek zit om zichzelf populair te maken door cadeaus uit te delen, mag het meteen afbollen. Zoek dan een andere job.
(denkt) “Bij mij dacht iedereen dat ik na de problemen met stikstof en de boeren bij de verkiezingen in 2024 helemaal ten onder zou gaan. Ik haalde uiteindelijk meer stemmen dan ooit.
“Als je aan de mensen uitlegt waarom je moeilijke beslissingen neemt, snappen ze dat wel.
“Ik kan niet meer bijhouden hoe vaak ik tijdens mijn vakantie aan zee aangeklampt werd door mama’s, papa’s, grootouders…
“Allemaal mensen die me zeiden: het is niet fijn, maar doe alsjeblieft zo voort.”
Moeten we nog iets weten over uw nieuwe vriend – een dokter van wie de naam voorlopig een goed bewaard geheim blijft?
“En dat zal ook zo blijven. (lacht)
“Dat ga ik hem echt niet aandoen. Jullie mogen wel weten dat ik heel gelukkig ben. Hij helpt me alles te relativeren.
“Het is fijn om iemand aan je zijde te hebben, iemand bij wie je ’s avonds laat, na een moeilijke dag in Brussel, even terechtkunt.
“Hij zegt me dan: ‘Het komt wel goed. Je staat er niet alleen voor.’
“Vroeger, als alleenstaande moeder, had ik dat gevoel soms wel. Je staat daar dan alleen in je huis. Nu kun je samen een beetje kokkerellen en een aperitiefje drinken.”
Hoe is dat voor uw dochter Rozanne?
“Ze komt heel goed overeen met mijn nieuwe vriend. Hij heeft ook een hond en dat vindt ze fantastisch.
(uit het niets) “Soms schrijft hij lezersbrieven naar de krant, weten jullie dat?
“Als hij iets leest dat hem niet aanstaat, kruipt hij achter zijn computer en begint hij te tikken. En ik moet van hem tegen jullie zeggen dat De Morgen zijn brieven nooit publiceert! (lacht)
“Als jullie eens door je inbox gaan, zul je hem zeker tegenkomen. Hij trekt zich kritiek op mij soms nogal aan. Maar stiekem vind ik dat wel schattig en megalief.”
Lees ook
Lees ook
Lees meer berichten
in deze categorieën
Bron: De Morgen