Frank D’hanis is schrijver en leerkracht in Brugge. In november verschijnt Bibi, zijn romandebuut. Volgens hem zijn het logge statuut en het gebrek aan werkzekerheid de grote pijnpunten in het onderwijs.
Frank D’hanis – De Morgen
28 augustus 2026
Leestijd: 4 min
“We kunnen helaas niks meer voor je doen.”
Ik ben leerkracht Nederlands in het stedelijk onderwijs, en het schooljaar gaat zo beginnen. Maar vlot verloopt die overgang niet.
De ambtenaar van de stadsdienst onderwijs houdt alle emotie uit zijn stem. Zelf lukt het me niet zo goed om kalm te blijven. Ik kan me nog net inhouden, wil tegen hem schreeuwen.
De rollercoaster rond mijn onderwijsopdracht in de zomer wordt elk jaar wilder, zo lijkt het.
Het onderwijs is wellicht de enige sector waarin je met 7 jaar anciënniteit nog als een nieuwkomer behandeld wordt.
Als er één ding is waar men in dit land niet van houdt, dan is het van nieuwkomers.
Ik was nog in Frankrijk toen mijn directeur mij belde.
“Het spijt me dat ik je nog in je vakantie moet telefoneren.”
Ik ben hem eigenlijk dankbaar, want het vorige jaar wist ik in september nog steeds niet waar ik aan toe was.
De eerste week van vorig schooljaar bestond uit smeken voor uren bij mijn collega’s, zodat ik genoeg uren zou hebben om mijn leraren opleiding af te maken. Daarvoor heb je immers een halftime nodig.
Maar dit jaar zou alles anders worden. Ik kreeg in juni uren beloofd. Niet het ideale pakket, veel in het vierde middelbaar, en ik ben meer geschikt voor hogere graden. Maar goed, ik was al tevreden, want er was me wat zekerheid gegeven.
Te mooi om waar te zijn, zo bleek.
De directeur vertelde me – ik keek uit op de oriëntaalse piramide van een koloniaal egyptoloog – dat acht van de veertien beloofde uren wegvielen.
De collega die zei verlof te zullen nemen, deed dat dan toch niet. Uren weg.
TABD en TADD
De enige optie die nog overbleef: het derde jaar.
Ik begon drie jaar geleden op de school in het zesde jaar, en zelfs die leerlingen vonden mijn lessen soms moeilijk.
Ik voelde me alsof ik een klap kreeg, maar had ook niet echt het gevoel dat ik kon weigeren.
“Gelukkig heb ik wel TADD dit jaar.”
Toch een lichtpunt. Ik hoorde de directeur aarzelen. Hij vond me niet terug op de lijst met aanstellingen.
Als je in het onderwijs start, krijg je altijd een tijdelijke aanstelling van bepaalde duur (TABD).
Dat is eigenlijk een interimcontract. Je hebt dus bijna geen rechten, en kan zo ontslagen worden, zelfs zonder motivering.
Na genoeg lesuren kom je dan in aanmerking voor een tijdelijke aanstelling van doorlopende duur (TADD). Eindelijk rechten, eindelijk een statuut.
Met een TABD moet je ook elke zomer een uitkering aanvragen, omdat je niet wordt doorbetaald.
Door de steeds strengere controledrang van de RVA kreeg ik mijn uitkering voor augustus trouwens pas in augustus van het volgende jaar.
Met de aanvraag van mijn TADD in mei bespaarde ik mezelf na drie jaar alvast die ellendige onzekerheid. Dacht ik.
Maar niet dus. Ik kruiste een vakje niet aan op het formulier en krijg geen TADD.
“De periode voor aanvraag is helaas verstreken.”
De ambtenaar doet niet eens alsof hij medeleven voelt. Het is toch mijn eigen schuld? En in mei kan ik nogmaals proberen. Opgelost.
Nood aan veilige omgeving
Nachten lig ik wakker in de aanloop naar dit schooljaar. Het voelt nu al alsof ik verdrink.
Gelukkig heb ik goede collega’s, een competente directeur, leuke leerlingen.
Toch blijft het zwaar.
Minister van Onderwijs Zuhal Demir (N-VA) kent de problemen met ‘starters’.
Maar liever dan eindelijk aan het logge, onwerkbare statuut te sleutelen, en scholen en inrichtende machten te verplichten om meer zekerheid te geven, legt ze startende leerkrachten nog hogere doelen op.
We hebben nood aan een veilige omgeving, waarin we zekerheid hebben.
De minister eist van alles, maar biedt die minimale zekerheid niet. Dat zorgt voor een vaak verstikkende sfeer onder de ‘nieuwkomers’.
Ook voor beginnende leerkrachten moet je een goed leerklimaat scheppen.
Velen onder ons zitten dus al een hele zomer thuis met bakken stress. Bijna drie op de tien beginnende leerkrachten stopt in het eerste jaar. Over vijf jaar is dat ongeveer een op de vier. De werkdruk en het gebrek aan kwalitatieve aanvangsbegeleiding zijn voorname oorzaken.
Het belangrijkste euvel? Het vreselijke tekort aan werkzekerheid.
Elk jaar in bestaansonzekerheid zitten, weinigen houden het vol. Het huidige systeem stamt uit een tijd waarin er nog te veel mensen leerkracht wilden worden. Toen het beroep evenveel status genoot als dat van dokter of notaris.
Die tijd is helaas voorbij. We kampen met grote tekorten, leerkrachten worden niet meer bewonderd. Tijd om ons onderwijs de 21ste eeuw in te leiden.
Reactie Thomas Goorden
De getuigenis van Frank D’hanis is sowieso al extreem ontnuchterend om te lezen.
Maar toen ik de cijfertjes ging nakijken,
werd het eigenlijk nog erger.
De cijfers over uitval die hij aanhaalt uit o.a.
VRT berichtgeving zijn gewoon misleidend.
De cijfers na een parlementaire vraag vorig jaar https://docs.vlaamsparlement.be/pfile?id=2228365, geven eigenlijk nog een veel dramatischer beeld:
Alles wijst er op dat momenteel bijna 4 op 10
startende leerkrachten er binnen de 5 jaar reeds mee gestopt zullen zijn.
VIER OP TIEN.
En dit is een conservatieve schatting,
want het uiteindelijke cijfer (over enkele jaren) kan nog hoger uitvallen.
Die uitval is vrij duidelijk ook dramatisch
aan het verslechteren,
ja, ook onder Demir.
Waarom is dit geen “alarmfase rood”?
Is dat louter omdat niemand nog cijfers correct kan lezen?
Lees ook
Lees ook
Lees meer berichten
in deze categorieën
Bron: De Morgen