Het is nog nooit zo warm geweest, zo vroeg in het jaar. De hittegolf van juni 2026 zal zeker de geschiedenisboeken ingaan. Maar wordt dit ook het nieuwe normaal in de toekomst?
Yannick Verberckmoes – De Morgen
23 juni 2026
Leestijd: 5 min
Hoe uitzonderlijk is deze hittegolf precies?
Deze hittegolf kan om verschillende redenen historisch zijn. Nog nooit was het in ons land zo vroeg in het jaar al zo warm en duurde de hittegolf, als de voorspellingen voor de komende weken uitkomen, zo lang.
Ter herinnering: het KMI spreekt van een hittegolf als het kwik gedurende vijf dagen boven de 25 graden uitkomt, waarvan drie dagen warmer zijn dan 30 graden.
De grote referentie blijft de hittegolf van juni 1976.
“De hittegolf van 1976 begon pas op 22 juni”, zegt weervrouw Jill Peeters.
“Dat is dus gisteren. Maar nu zijn er op die datum al vijf dagen verstreken. De hittegolf van 1976 duurde in totaal zeventien dagen.”
Ook volgende week zou het kwik in ons land boven de 25 graden blijven. Als de voorspellingen kloppen, houdt de hittegolf van juni 2026 dus langer aan dan die van vijftig jaar geleden.
Deze hittegolf zou ook de dagrecords van 1976 aan diggelen slaan. Toen was het op 24 juni 32,8 graden. Nu wordt voor woensdag 37 graden voorspeld.
Dat komt aardig in de buurt van het absolute record voor de maand juni: 38,8 graden, gemeten op 27 juni 1947.
Wat is de oorzaak van dit warme weer?
Daarvoor wijzen meteorologen naar het Azorenhoog.
Boven de Azoren, een eilandengroep in de Atlantische Oceaan, bevindt zich een semipermanent hogedrukgebied. Dat strekt zich nu uit over Europa en is via Frankrijk tot bij ons gekomen. Het hogedrukgebied creëert het effect van een ‘hittekoepel’.
Het is alsof we gevangen zitten in een kookpot met een deksel erop waarin de warmte naar beneden wordt gedrukt.
“Het hogedrukgebied plakt als een grote luchtbel aan de grond”, zegt Peeters.
“We zien nu dat dit hogedrukgebied hier blijft hangen en niet doorschuift.”
‘De werking van de straalstroom is door de klimaatverandering verstoord. Hij is ‘luier’ geworden’
Jill Peeters
Weervrouw
De verklaring daarvoor ligt bij de straalstroom: een grote rivier van lucht op tien kilometer hoogte, die een grote invloed heeft op ons weer.
De straalstroom kronkelt nu met een grote bocht naar het noorden, waardoor het Azorenhoog mee naar boven opschuift en boven West-Europa terechtkomt.
“De werking van de straalstroom is door de klimaatverandering verstoord”, zegt Peeters.
“Hij is ‘luier’ geworden. Daardoor liggen hogedrukgebieden niet meer op dezelfde plaats als vroeger en bewegen ze ook trager.”
Wat zijn de verwachtingen voor de toekomst?
Dat we nog vaker zulke hittegolven zullen meemaken, heeft dus te maken met het veranderde gedrag van die straalstroom.
Aangezien die minder krachtig is geworden, blijven hogedrukgebieden makkelijker hangen, met langdurige hoge temperaturen tot gevolg.
Die evolutie maken we ondertussen al volop mee. In die zin geeft de verwijzing naar de hittegolf van 1976 een vertekend beeld. Dat wekt bijna de indruk dat er in de voorbije vijftig jaar geen zware hittegolven zijn geweest. Het tegendeel is waar.
De zomer van 1976 deelt het record van de langste hittegolf met die van 1997. Ook toen, in augustus, was er een hittegolf van zeventien dagen.
Peeters merkt op dat hittegolven in de voorbije decennia frequenter zijn geworden. En dat is de concrete impact van de klimaatverandering.
“In de jaren 70 hebben we maar twee hittegolven gehad in ons land, waaronder die van 1976”, zegt Peeters.
“Ter vergelijking: in het decennium van 2010 tot 2019 hadden we er in totaal tien. Dat zijn er vijf keer meer.”
Waar in Europa kun je nog verkoeling opzoeken?
Op de weerkaarten kleuren grote delen van Europa dezer dagen bloedrood.
In Bristol, in het zuidwesten van Engeland, wordt deze week zelfs 40 graden voorspeld.
Plekken in Europa waar het dezer dagen koel is, worden vrij zeldzaam, maar zijn in Noord-Europa nog wel te vinden.
‘In de jaren 70 hebben we maar twee hittegolven gehad in ons land. In het decennium van 2010 tot 2019 hadden we er in totaal tien. Dat zijn er vijf keer meer’
In Stockholm is het vandaag 16 graden en regenachtig. In Reykjavik, de hoofdstad van IJsland, komt de temperatuur deze week niet boven de 12 graden uit. Wie aan de hitte wil ontsnappen, weet dus waarheen hij moet reizen.
Op populaire reisbestemmingen is het dan weer even warm als bij ons.
Voor de Turkse badplaats Antalya worden deze week temperaturen tot 37 graden voorspeld, maar toch spreekt een weerapp van ‘toasty conditions’.
Barcelona zit rond de 33 graden. Rome klimt dan weer naar 36 graden.
Voelen we deze hitte ook niet extra hard?
In het zuiden van Europa kijken locals anders naar de temperatuur dan wij. Ze houden er niet alleen rekening mee hoe hoog de maxima zijn, maar ook met hoe die temperaturen aanvoelen.
“Ik was deze week op een conferentie met collega’s uit Spanje, Frankrijk en de VS”, zegt Peeters.
“Omdat zij op warme plekken wonen, kijken ze veel meer naar de dauwpunt temperatuur. Dat is, kort gezegd, een indicatie van de luchtvochtigheid.”
Die verklaart volgens Peeters “waarom de ene 35 graden anders aanvoelt dan de andere”.
Als de luchtvochtigheid hoog is, wordt de hitte veel drukkender. Normaal gesproken koelt je lichaam af doordat zweetdruppeltjes verdampen, maar dat wordt bij een hoge luchtvochtigheid moeilijker.
“Voor een aangename zomerse warmte ligt de dauwpunt temperatuur onder de 14 graden”, zegt Peeters.
“Maar maandag bereikte de dauwpunt temperatuur in Ukkel 19 graden.
“Deze week zullen we zowel overdag als ’s nachts hoge dauwpunt temperaturen hebben. Dat maakt dat de hitte deze week ook echt broeierig aanvoelt.”
Lees ook
Klik op de hyperlinks
en ontdek meer berichten
Bron: De Morgen