Vlaams Belang was altijd al radicaal. Zijn geveinsde gematigdheid uit electorale overwegingen wordt weer ingeruild voor de oude rauwe toon, stelt Miranda Ulens.
Miranda Ulens – De Standaard
1 juli 2025
Leestijd: 3 min
‘De weg vooruit begint waar de normalisering stopt:
bij actieve weerstand tegen gewenning.’Miranda Ulens
Algemeen secretaris ABVV
Filip Dewinter sprak in Aalst. Dat doet hij wel vaker. Maar deze keer weerklonk het hardop: deportaties, als politiek doel. Gelardeerd met het omvolkingsdiscours, in weinig omfloerste taal.
Hij prees Trump als het levende bewijs dat het eigen volk kan zegevieren, als het maar durft. Deze krant schreef erover en stelde dat Vlaams Belang “radicaliseert” (DS, 28 juni). Juiste analyse, maar echt verrassen deed ze niet.
In de Griekse tragedie droegen acteurs een masker. Het gaf hen een stem, maar verborg hun ware gezicht. Vlaams Belang doet vandaag hetzelfde.
De partij veinst gematigdheid als dat electoraal loont, maar wie goed bleef kijken en luisteren, herkende de donkerbruine klank van vroeger.
Sinds haar oprichting als Vlaams Blok onder Karel Dillen heeft de partij haar kern nooit verlaten: autoritair, identitair, fascistoïde, extreemrechts.
De recente uitspraken zijn dan ook geen uitschuiver, maar een voortzetting.
Voorzitter Tom Van Grieken zei het zelf in het artikel: “Het tegendeel is waar. Er is geen koerswijziging.”
Wat verandert, is niet de partij, maar de ruimte waarin ze spreekt.
Dat haar retoriek opnieuw openlijk klinkt, ligt minder aan ideologische ommezwaaien bij kiezers dan aan structurele normalisering.
De drempel voor wat gezegd mag worden, schuift. Dat beschrijft Oxford-politicoloog Vicente Valentim in zijn recente studie The normalization of the radical right.
Volgens hem hielden mensen met extreemrechtse voorkeuren zich vroeger in. Niet omdat ze anders dachten, maar omdat sociale normen hen tegenhielden.
Vandaag verdwijnen die remmingen. Wat ooit sociaal onzegbaar was, is nu geoorloofd. Dat zien we ook mondiaal.
Vermijden is niet neutraal
We spreken dus niet over een plotse radicalisering van de massa, maar over een discursieve verschuiving waarbij een minderheid zich luider roert en zo het debat en het frame domineert.
De schaamte verdwijnt. En precies dat maakt het gevaarlijk.
Valentim beschrijft drie fasen:
- Ideeën die sluimeren
- De opkomst van een politicus die het moment benut
- En ten slotte: de val van het masker
Wat eerst alleen binnenskamers werd gefluisterd, weerklinkt nu openlijk op de politieke bühne.
En in dat moment, als de gêne wijkt, slaagt extreemrechts erin om sociaal-economisch ongenoegen te herleiden tot culturele vijandbeelden.
Maar niet iedereen schuift mee. Er zijn politici, journalisten, leerkrachten en burgers die wél weerstand bieden. Maar hun stem klinkt vaak zachter dan het geroep en online getier.
Ook media, uit schrik om ‘activistisch’ te lijken, mijden soms wat precisie of typering.
Maar vermijden is geen neutraliteit. Het is meebuigen. Het is ruimte laten ontstaan.
Juist daarom is het gevaarlijk te doen alsof ‘het onverwacht’ gebeurt, alsof het om een incident gaat. Alsof een partij ‘radicaliseert’.
Maar Vlaams Belang was altijd al extreemrechts.
In die vrijgekomen ruimte presenteert Vlaams Belang zich als de stem van het volk:
- Solidair
- Zorgend
- Volks
Maar wie het kiesprogramma van de partij las, zag al wat anders:
- Minder herverdeling
- Minder bescherming
- Meer uitsluiting
De partij gaat uit van een economische logica waarin allen een bepaalde groep meetelt.
Hun dystopie van etnisch homogene natiestaten sluit naadloos aan bij een harde, neoliberale logica: wie afwijkt, valt erbuiten.
Tegenmacht ontstaat niet vanzelf. Het vergt traag, opbouwend werk. In onderwijs, cultuur, debat en verbeelding. Niet via slogans, maar via ideeën die blijven hangen.
Die opnieuw de vraag durven te stellen:
- Wat is rechtvaardigheid?
- Voor wie is democratie?
- Wat is een samenleving die niemand loslaat?
De weg vooruit begint waar de normalisering stopt: bij actieve weerstand tegen gewenning.
© Dirk Waem/belga
Bron: De Standaard