Terwijl onderhandelingen over een nieuwe deal tussen Washington en Teheran op volle toeren draaien, gooit Donald Trump olie op het vuur met groteske dreigementen. Maar Teheran knippert niet met de ogen, integendeel. Zonder akkoord kiest het regime “veel eerder voor escalatie dan voor overgave”.
Samira Ataei – De Standaard
7 april 2026
Leestijd: 5 min
Ken je vijand. Als deze boodschap de essentie is om conflicten te winnen, lijkt de Amerikaanse president Donald Trump daar weinig interesse in te hebben.
Sterker nog, wie terugblikt op het verloop van de oorlog met Iran, ziet in de opeenstapeling van miscalculaties hoe weinig Trump van het Iraanse regime begrijpt.
Wie had gedacht dat het regime overeind zou blijven na vijf weken oorlog, met aanvallen op militaire en civiele doelwitten, inclusief het verlies van zijn leider(s)?
Voor wie Iran al langer volgt, is dat minder verrassend.
Het regime steunt op een gedecentraliseerde machtsstructuur, hanteert een uitgekiend patroon van raketaanvallen in de regio en kan rekenen op de steun van Rusland en China.
In tegenstelling tot Washington heeft Teheran zich maandenlang voorbereid op deze oorlog.
Hun strategie is tot stand gekomen na de Twaalfdaagse Oorlog in juni vorig jaar, toen Israël – met de steun van de Verenigde Staten – het land begon aan te vallen tijdens de nucleaire onderhandelingen.
Sindsdien is de inzet duidelijk: overleven, koste wat kost. Dat einddoel lijkt niet te veranderen door dreigementen en ultimatums van Trump.
Een recent voorbeeld: als Teheran de Straat van Hormuz, een essentiële doorgang voor de wereldwijde olie- en gastransport, niet vrijmaakt, dreigen aanvallen op elektriciteitscentrales en bruggen.
Teheran versterkt zijn greep
Dreigen met mogelijke oorlogsmisdaden maakt weinig indruk op Teheran.
Hamidreza Azizi, Iran-expert bij het Duitse instituut voor internationale en veiligheidszaken SWP, wijst er in een artikel op dat het parlement in Teheran werkt aan wetgeving om de controle over de Straat van Hormuz te formaliseren, “inclusief het heffen van tol”.
Tegelijk zijn Iraanse en Omaanse functionarissen in gesprek over “toekomstige regelingen” voor de doorgang.
Dit wijst niet op toegevingen, maar op het tegenovergestelde: Iran probeert zijn macht en controle over de zeestraat “te consolideren en te institutionaliseren”, aldus Azizi.
De expert acht de kans klein dat Teheran op externe druk zal reageren door simpelweg de zeestraat te heropenen en terug te keren naar een pre-oorlogssituatie.
“Dat zou immers betekenen dat Teheran afstand doet van wat is uitgegroeid tot een van zijn doeltreffendste hefboominstrumenten, precies op het moment dat die het meest waardevol is.”
In een opiniestuk, dat dateert van 2022, schrijft de Iraans-Amerikaanse expert Karim Sadjadpour:
“Het Amerikaanse beleid tegenover Iran kampt al jaren met een paradox die slecht wordt begrepen: de dwingende beleidsmaatregelen die nodig zijn om de nucleaire en regionale ambities van de Islamitische Republiek tegen te gaan – met name sancties – kunnen net onbedoeld bijdragen aan het versterken, in plaats van het verzwakken, van de greep van het regime op de macht.”
Het idee om Iran “terug te bombarderen naar het stenen tijdperk” doet tot dusver een regime, dat al meermaals heeft aangetoond het eigen land en de eigen bevolking te willen opofferen in plaats van in te binden op zijn ideologie, niet knipperen. Zijn ideologie loslaten, betekent zijn revolutionaire project verraden.
Sinds zijn ontstaan in 1979 sloot het regime nog maar twee compromissen, zegt Sadjadpour: de oorlog tegen Irak beëindigen in 1988 en een nucleaire deal sluiten in 2015.
“Beide kwamen er onder zware economische druk én met een diplomatieke uitweg die het regime zijn gezicht liet redden”, aldus Sadjadpour.
“Trump oefent nu wel druk uit, maar biedt het regime geen duidelijke uitweg.”
Zolang Iran een islamitische republiek is, kan er daarom geen snelle deal of politieke uitkomst komen zoals Trump die probeert af te dwingen. Een terugkeer naar een koude oorlog ligt meer voor de hand, besluit Sadjadpour.
“Obsceen”
Het Amerikaanse voorstel voor een tijdelijk staakt-het-vuren geeft Teheran geen garantie dat de oorlog permanent voorbij is. Het regime wil geen herhaling van juni vorig jaar.
Een Iraans tegenvoorstel – een tienpuntenplan dat maandag werd voorgesteld – is nog niet helemaal van tafel. Daar wordt momenteel aan gesleuteld, laat nieuwssite Axios weten.
Maar zolang er geen akkoord ligt, blijft de keuze voor Teheran duidelijk: eerder escalatie dan overgave, schrijft de Israëlische Iran-expert Dennis Citrinowicz op X.
Die houding maakt Trump alleen maar nog gefrustreerder én bruter in zijn dreigementen.
Enkele uren nadat de Iraanse president Masoud Pezeshkian op X had geschreven dat “meer dan 14 miljoen trotse Iraniërs bereid zijn om hun leven op te offeren ter verdediging van Iran, inclusief hijzelf”, reageerde Trump dinsdag op zijn eigen platform Truth Social:
“Een hele beschaving zal vannacht sterven en nooit meer terugkeren.”
Als dit “een onderhandelingstactiek is,” schrijft Ali Vaez, Iran-specialist bij de International Crisis Group op X, “is het obsceen.”
De Amerikaanse veiligheidsanalist Kelly Grieco waarschuwt op X dat “Iran zal terugslaan”.
“Dit is hoe oorlog zonder strategie eruitziet: escalatie in alle richtingen, verwoesting aan alle kanten, en een president die wat dan ook tweet. Dat is geen vastberadenheid. Dat is roekeloosheid”, aldus Grieco.
Wat Trumps woorden ook mogen betekenen, ze zetten de Iraanse bevolking in een vergeten hoek, vast tussen repressie en bommen.
Ook als de kans op een deal potentieel dichterbij komt.
Lees ook
Overzicht
Lees alle berichten in deze categorie
Bron: De Standaard