Journaliste Abby Martin legt in Earth’s Greatest Enemy uit hoe het Pentagon aan olie verslaafd is en een ondraaglijke last op de hele planeet legt. ‘Het leger voedt de klimaatcrisis, en dat is dan weer een argument om nóg meer aan defensie uit te geven.’
Willem De Maeseneer – De Morgen/Humo
12 mei 2026
Leestijd: 12 min
‘De klimaatcrisis die de VS met hun enorme leger voeden, dient als argument voor hogere defensiebudgetten’
Op CNN en aanverwanten zult u de Amerikaanse Abby Martin niet zien. Of toch niet meer.
“Ooit hebben ze mij wel als een anti-Russische held willen opvoeren”, legt ze uit.
“In 2014 was ik gastvrouw van een programma op Russia Today, en daarin had ik de Russische invasie van de Krim veroordeeld.
“Ik werd daarop door Piers Morgan op CNN geïnterviewd.
“Toen ik me in dat gesprek hardop afvroeg waarom ik voor Russia Today moest werken om de waarheid over multinationals en de Amerikaanse overheid te kúnnen vertellen, hebben ze me niet meer teruggevraagd.”
De anekdote typeert Martin: uitgesproken links, en in haar verzet tegen mainstreammedia niet beschroomd voor een omstreden samenwerking, als ze maar ongefilterd haar mening kan zeggen.
Na haar passage bij RT richtte ze The Empire Files op, een reeks met interviews en documentaires die aanvankelijk te zien was op Telesur, een tv-nieuwsnetwerk dat werd gesponsord door Venezuela en Nicaragua.
Ondertussen zet ze haar werk al jaren voort met behulp van donaties en verspreidt ze dat vooral via YouTube.
Je nieuwe documentaire,Earth’s Greatest Enemy, maakt alvast een punt dat je niet elke dag hoort: het Pentagon, het Amerikaanse leger dus, is de grootste institutionele vervuiler op aarde.
Abby Martin: “Gebaseerd op cijfers van het Pentagon zelf.
“Om zijn wereldwijde militaire apparaat draaiende te houden verbruikt het Amerikaanse leger dagelijks 270.000 vaten olie. Dat betekent dat het jaarlijks 55 miljoen ton koolstofdioxide uitstoot.
“Geen enkele organisatie verbruikt meer fossiele brandstoffen. En het is meer dan de uitstoot van 150 individuele landen.”
(Foto: beeld uit de documentaire ‘Earth’s greatest enemy’) Bron rv
Een tekenend voorbeeld dat je in de film geeft: ‘De gemiddelde Amerikaanse automobilist heeft veertig jaar nodig om evenveel brandstof te consumeren als één enkele vlucht van een Boeing Pegasus. De VS hebben meer dan zeshonderd van die tankvliegtuigen.’
“Zelfs zonder oorlog veroorzaakt alleen al het onderhoud van dat hele wapenarsenaal enorme milieuschade.
“Elke dag dumpen de VS toxische chemicaliën en zware metalen in de bodem op hun bijna duizend militaire bases wereldwijd.
“Tel daarbij nog de ontginning van zeldzame aardmetalen, de bombardementen op oliedepots en de voetafdruk van de wederopbouw, en de ecologische kostprijs valt amper nog in cijfers te vatten.
“We hebben vijf jaar aan deze documentaire gewerkt, en wat iedere steen die we omdraaiden me meer en meer leerde:
“Hoe erg je ook denkt dat het is, het is eigenlijk nóg erger.
“De film duurt twee uur, maar ik had er tien documentaires over kunnen draaien.”
Voor mij was één van de grootste eyeopeners dat die militaire activiteiten niet in rekening worden gebracht bij nationale en internationale klimaatplannen.
“Door Amerikaanse druk valt de uitstoot van het leger niet onder de internationale klimaatakkoorden.
“Die befaamde VN-klimaatconferenties zijn dus een lege doos, want het is absurd om te proberen de wereldwijde uitstoot terug te dringen zonder dat je die van het leger meetelt.
“Voor mijn film heb ik enkele jaren geleden de VN-klimaatconferentie in Glasgow bezocht.
“Ik wilde er Amerikaanse beleidsmakers en legerleiders met deze kwestie confronteren.
“De manier waarop generaals, maar ook bijvoorbeeld een vooraanstaande Democraat als Nancy Pelosi zich onder mijn vragenvuur uit probeerden te wurmen, maakt die scène haast tragikomisch.”
Nancy Pelosi antwoordde dat ‘alle nationale veiligheidsadviseurs ons vertellen dat de klimaatcrisis een kwestie van nationale veiligheid is’, omdat ze conflicten over water en migratie aanwakkert.
“Met andere woorden: de klimaatcrisis die de VS met hun enorme leger voeden, is een argument om hogere defensiebudgetten te verantwoorden. Dat is een perverse cirkelredenering.”
Het enige wat de generaals ter verdediging konden stamelen, is dat ze al hun Bradley-pantserwagens hybride hadden gemaakt.
“Vroeger reden die 0,75 mijl per gallon (omgerekend halen ze een slordige 300 meter op 1 liter diesel, red.). Nadat het leger miljarden in hybride aandrijving had geïnvesteerd, haalden ze 0,9 mijl (bijna 400 meter, red.). Tja.”
Ik kan me amper voorstellen dat niemand daar gewag van maakt op die internationale fora.
“Een tegenbeweging van wetenschappers probeert het aan te kaarten, maar zij worden niet toegelaten tot die VN-klimaatconferenties.
“Ik toon in de documentaire een protestactie die er aandacht voor probeert te vragen, maar die werd stilgelegd. Hun banner werd afgenomen omdat je geen ‘entiteiten mag beschamen’.
“Congreslid Alexandria Ocasio-Cortez was de enige die erkende dat het absurd is om militaire emissies niet mee te tellen.”
Een aangrijpende passage in Earth’s Greatest Enemy toont de fall-out van de Amerikaanse operaties in Irak, onder meer in Fallujah, waar in 2014 zwaar gevochten werd om de controle van de stad, met meer dan duizend doden tot gevolg.
Grond, lucht en water zijn er verontreinigd met verarmd uranium en zware metalen.
Martin en haar coregisseur en levensgezel Mike Prysner praten met de 12-jarige Fatema, een van de vele kinderen met ernstige aangeboren afwijkingen.
Volgens artsen is de explosieve stijging van het aantal gevallen van vervormde ledematen, ontbrekende organen en kankers in de regio een rechtstreeks gevolg van de Amerikaanse bombardementen.
‘Waar bommen vallen, volgen kankers en aangeboren afwijkingen’, zoals een expert in de film zegt.
“Mike, mijn man, heeft in Irak gediend. De legerleiding raadde soldaten af later kinderen te krijgen, niemand was immuun.
“Er bestaan nog steeds zones rouges uit de Eerste Wereldoorlog, plaatsen die onbewoonbaar zijn verklaard en zwaar vervuild zijn (onder meer in de buurt van Verdun, red.). Honderd jaar later.
“Stel je dan eens voor wat moderne wapens in Gaza aanrichten.
“Het opzettelijk bombarderen van oliedepots in Teheran onlangs was gewoon barbaars. In beide gevallen is er ongeziene milieuschade aangericht die generaties zal doorwerken.”
De film toont ook dat niets of niemand veilig is in die logica, ook niet de eigen strijdkrachten.
In Camp Lejeune, een trainingskamp van de mariniers in Jacksonville, hebben militairen en hun families decennialang zwaar vervuild water gedronken, ermee gekookt en zich erin gewassen.
Velen van hen kregen later kanker, ALS, Parkinson en andere aandoeningen die aan de vervuiling te wijten zouden kunnen zijn. De lokale begraafplaats kreeg de macabere naam Baby Heaven.
Bij de tweejaarlijke Rimpac, de grootste maritieme militaire oefening ter wereld, worden in de Stille Oceaan bij Hawaï enorme hoeveelheden explosieven gebruikt en wordt de zee met hoogfrequente sonars tot op honderden kilometers afstand afgespeurd, met massale sterfte van walvissen en dolfijnen tot gevolg.
Voormalige militairen getuigen hoe plastic afval van de oorlogsschepen niet wordt bijgehouden of gerecycleerd, maar netjes samengesmolten overboord wordt gegooid.
Aan het einde van de film is een fragment te zien dat Martin heeft gedraaid op een conferentie over veiligheidskwesties in het Noordpoolgebied, meer bepaald een panel over ‘Domain Awareness and Air Superiority in the Arctic’, waar hoge officieren Amerikaanse bedrijven een ‘open uitnodiging’ boden om te experimenteren in Alaska, nu de ijskappen hun beste tijd lijken te hebben gehad.
Lees: de jacht op grondstoffen is geopend, met de goedkeuring van het Pentagon.
Je stelt niet alleen dat het leger een enorme vervuiler is, je noemt het ook een actieve factor in de instandhouding en zelfs uitbreiding van de fossiele brandstoffen industrie.
(knikt) “Het gaat ook over wat het systeem wereldwijd afdwingt en waarvoor het leger wordt ingezet: de handhaving van de infrastructuur voor fossiele brandstoffen onder dreiging van wapengeweld.
“Landen worden belemmerd in hun vooruitgang op het gebied van duurzaamheid, omdat de VS nu eenmaal gigantische hoeveelheden olie nodig hebben om hun militaire hegemonie te behouden.
“Ze rechtvaardigen de voortdurende groei van het leger met de noodzaak overal ter wereld olie en natuurlijke grondstoffen te plunderen, en die almaar grotere strijdmacht heeft zelf almaar meer olie nodig. Het is een cyclus die zichzelf in stand houdt.
“Ik was echt geschokt toen ik ontdekte dat, zelfs als je oorlogen buiten beschouwing laat, alleen al het onderhoud van dat hele arsenaal een enorme vervuiling veroorzaakt. En vervuiling kent geen grenzen, dus het treft iedereen op aarde.”
Conclusie van je film: niet alleen hebben we de klimaatcrisis nog steeds niet kunnen keren, oorlogen doen daar, om het héél zacht uit te drukken, geen goed aan.
“Zowel het ene als het andere bedreigt ons voortbestaan. Dat lijkt nergens op te slaan, maar als je beseft dat het kapitalisme er de motor van is, klopt het wel: kortzichtig winstbejag overstijgt de logica van het zelfbehoud.
“Het imperialisme vloeit daaruit voort: de VS gebruiken hun militaire overmacht om constante economische groei en maximale winst voor hun bedrijven veilig te stellen.
“Het kapitalisme teert op concurrentie, wat leidt tot ongelijkheid en dus tekorten voor sommigen. Dat wakkert conflicten aan.
“De VS gebruiken hun leger om die conflicten om te buigen in hun voordeel.
“Bijvoorbeeld: nu Gaza tot puin herleid is, willen ze er een techparadijs bouwen. En waar koopt Europa zijn gas sinds de oorlog in Oekraïne? Vooral in de VS en in Noorwegen.
“Oorlog om gebied of invloed te verwerven is onlosmakelijk verbonden met het kapitalistische model. Landen die een andere weg zoeken, worden brutaal onderworpen. Dat zagen we in Libië en Irak, en nu in Iran.
“Het kapitalisme behandelt de planeet alsof ze oneindige hulpbronnen heeft voor een bevoorrechte minderheid. Dat is collectieve waanzin.
“Maar het systeem loopt op zijn einde. De fantasie van de VS als wereldpolitie is doorgeprikt.
“Gaza en Iran tonen dat de neoliberale internationale wereldorde geen welvaart en mensenrechten meer brengt.”
Je bent ook kritisch voor de media, die volgens jou de achtergrond van dat alles niet belichten.
“Ze missen het bredere plaatje. Ze rapporteren over gebeurtenissen, zonder verbanden te leggen of te verklaren waaróm iets gebeurt.
“Veel buitenlandreporters leunen sterk op overheidsbronnen of denktanks die gefinancierd worden door bedrijven die geld verdienen aan oorlogen. Zo worden ze een verlengstuk van het systeem dat ze kritisch moeten benaderen.
“De verslaggeving over Iran maakt dat nu pijnlijk duidelijk.”
Hoezo?
“Alleen al de framing dat het een defensieve oorlog zou zijn. Hoe dan?
“Dat Israël de enige nucleaire schurkenstaat in de regio is, wordt nooit gezegd. Het land weigert zelfs het Internationaal Atoomenergieagentschap de toegang tot zijn kernprogramma, terwijl al jaren wordt aangenomen dat het zo’n 120 kernkoppen heeft.
“Ook hoe de economische sancties de Iraanse bevolking treffen en de ayatollahs versterken blijft buiten beeld, net als de hele geschiedenis van wat de VS in Iran gedaan hebben, al sinds ze premier Mohammad Mossadeq hebben afgezet (in 1953, red.) omdat hij de olie-industrie wilde nationaliseren. Nochtans geeft dat een helder beeld van de ware motieven achter deze oorlog.”
“Of neem Gaza. Bij The New York Times hadden ze intern een richtlijn uitgestuurd om termen als ‘bezette gebieden’, ‘genocide’ en ‘etnische zuivering’ te vermijden. Zelfs ‘Palestina’ en ‘vluchtelingenkampen’ waren taboe.
“Wanneer Palestijnse journalisten drie oorlogsmisdaden in één video vastlegden, was het volgens de BBC een ‘camera van Hamas’.
“Na 7 oktober gingen alle analyses over die slachtoffers, maar wat met de tientallen kinderen (34 volgens de VN, red.) die dat jaar vermoord werden op de Westelijke Jordaanoever, vóór de aanslag van Hamas?
“Wat met de gruweldaden van vijftig jaar bezetting?
“De geschiedenis begint blijkbaar pas wanneer Israëli’s sterven.
“De gevolgen zijn duidelijk: een jaar na het begin van de genocide in Gaza bleek uit een peiling dat meer dan de helft van de Amerikanen niet wist welke partij het meeste doden had te betreuren.
“Dat is geen journalistieke nalatigheid meer, maar doelbewuste vertroebeling van de werkelijkheid.”
Ik kan me niet voorstellen dat de meeste Europeanen niet weten wat er in Gaza gebeurt.
“In Europa wordt het wat beleefder verpakt en is er minder rauwe oorlogsretoriek. Jullie hebben daarnaast ook nog media die een ander geluid verkondigen, in de VS is er veel minder pluraliteit. In de VS sturen grote bedrijven het nieuws. Mijn wedervaren met CNN is niet toevallig.”
Zie je jezelf vooral als activist of als journalist?
“Ik ben begonnen als vredesactivist, dat heeft mij naar de journalistiek gebracht. Nu noem ik mezelf een advocacy journalist: ik neem zonder schroom expliciete standpunten in, maar enkel als ik die kan onderbouwen met feiten.
“Ik zweef vaak tussen woede, verdriet en hoop. Ik leg mijn ziel in mijn werk en draag het hart op de tong. De verhalen die ik breng, raken mij diep en eerlijk gezegd verbaast het me dat niet iedereen op de barricaden staat wanneer tienduizenden kinderen worden afgeslacht.
“Met Gaza Fights for Freedom (haar eerste lange documentairefilm, uit 2019, red.) koos ik bijvoorbeeld expliciet voor het Palestijnse perspectief, omdat de Palestijnen al 75 jaar kreunen onder een psychopathische kolonisator, die steun krijgt van het machtigste leger ter wereld.
“Dat lijkt me evident: als je daarin ook het perspectief van de Israëlische sluipschutter brengt, riskeer je zijn oorlogsmisdaden te normaliseren.
“Hoewel, eigenlijk breng ik dat perspectief zelfs letterlijk: je ziet een beeld door de telescoop van een scherpschutter die juicht wanneer hij een kind heeft neergeknald.
“Idem dito met Earth’s Greatest Enemy: oké, stevige titel, maar ik denk dat mijn punt verdomme bewezen heb.”
© Humo
Gaza Fights For Freedom
Deze film uit 2019 laat je de protestbeweging in Gaza zien zoals je die nog nooit eerder hebt gezien. De beelden zijn gemaakt tijdens het hoogtepunt van de protesten van de Grote Mars van de Terugkeer en bevatten exclusieve opnames van demonstraties waarbij sinds 30 maart 2018 meer dan 200 ongewapende burgers zijn gedood door Israëlische sluipschutters.
Lees ook
Klik op de hyperlinks en lees veel meer
berichten in deze categorieën
Bron: De Morgen/Humo