Nu we allemaal Felix Heremans hebben leren kennen, schrijft Evelyn Vandevenne over het vergeten uiteinde van het spectrum.
Evelyn Vandevenne – De Standaard
06 november 2025
Leestijd: 3 min
De voorbije weken gaf De slimste mens ter wereld Vlaanderen een ander beeld van autisme, via Felix, een charmante en eerlijke jongeman die openlijk sprak over zijn diagnose.
Zijn openheid, humor en zelfrelativering raakten veel kijkers, ook mij.
Het was verfrissend om autisme te zien buiten het stereotype beeld van iemand die zich afsluit of geen emoties toont.
Toch bleef ik achter met een knoop in mijn maag. Terwijl Vlaanderen lachte, meeleefde en applaudisseerde voor Felix’ authenticiteit, dacht ik aan mijn zoon.
Bas is vier jaar en non-verbaal autistisch. Hij spreekt niet. Zijn wereld bestaat uit prikkels die wij nauwelijks begrijpen, uit structuren die houvast bieden in een chaos die wij niet zien.
Hij leert anders, kijkt anders, voelt anders. En ik, als moeder, leer elke dag met hem mee over stilte, nabijheid en liefde zonder woorden.
Gelukkig sta ik daar niet alleen in.
Bas heeft nog mensen om zich heen die hem graag zien zoals hij is: zijn andere mama, zijn grootouders, zijn neefjes, zijn tantes en zijn oom.
Ook zijn therapeuten, dokters en leerkrachten maken deel uit van dat netwerk. Iedere dag zetten we ons gezamenlijk in, met eindeloos geduld en toewijding.
Maar bij kinderen zoals Bas is de vooruitgang kleiner, trager, soms nauwelijks zichtbaar.
Dat ligt niet aan het netwerk of aan een gebrek aan inspanning, maar aan de aard van hun autisme.
Bij iemand als Felix kunnen diezelfde inspanningen leiden tot zelfstandigheid en herkenbare groei. Bij Bas brengen ze kleine stappen, die even waardevol zijn, maar zelden worden gezien.
Het spectrum van autisme is breed, hoor je vaak. Dat klopt, maar intussen is het zo breed geworden dat het woord bijna geen betekenis meer heeft.
In dat ene begrip worden mensen samen gebracht die in totaal verschillende werelden leven.
Aan het ene uiteinde staan mensen zoals Felix, volwassenen die kunnen reflecteren, spreken, werken en functioneren. Hun verhalen verdienen erkenning, want ook zij botsen op grenzen en onbegrip.
Aan het andere uiteinde staan kinderen zoals Bas: kernautisten, non-verbaal, met een zware ontwikkelingsachterstand. Hun strijd is van een totaal andere orde.
Door alles onder één noemer te plaatsen, vervaagt dat verschil en verdwijnen net de kinderen die het moeilijkst gehoord worden.
Dat beeld heeft ook gevolgen.
De maatschappelijke aandacht gaat vaak uit naar de kant van het spectrum die herkenbaar is, die past binnen wat we verstaan als functioneren.
Daardoor lijkt het soms alsof elk kind met autisme, met genoeg steun, zijn plaats kan vinden in het gewone onderwijs, een job kan uitoefenen of zelfstandig kan leven.
Dat ideaal klinkt mooi, maar is niet voor elk kind haalbaar. Sommige kinderen, zoals Bas, hebben een omgeving nodig die volledig op hen is afgestemd.
Inclusie en zelfstandigheid mogen geen doelen op zich zijn, maar keuzes die vertrekken vanuit wat voor ieder kind echt mogelijk is.
Begrip begint met nuance. Het vraagt dat we durven te erkennen dat niet elk kind met autisme zelfstandig wordt, dat sommige ouders uitgeput zijn, dat sommige kinderen nooit zullen kunnen zeggen wat ze voelen.
Dat verschil zien is geen gebrek aan respect, het is respect.
De populariteit van Felix is oprecht verdiend. Hij draagt bij aan meer begrip, en dat is waardevol.
Maar tegelijk zou ik willen dat Vlaanderen ook kijkt naar kinderen die geen quiz kunnen winnen, geen interviews kunnen geven, geen stem hebben.
Hun vorm van autisme is niet minder echt, alleen stiller.
Autisme is niet altijd slim of grappig. Soms is het rauw, moeilijk, stil en ontroerend tegelijk.
Dat mag ook gezien worden.
Lees ook
Lees ook
Lees meer berichten
Bron: De Standaard