USA – Hoe Harvard verstrikt raakte in een conservatief offensief

De rijkste en machtigste universiteit van de VS is het opperste doelwit in een cultuuroorlog. In naam van de strijd “tegen antisemitisme” willen conservatieve activisten elite-universiteiten ontdoen van linkse invloeden en de pro-Palestijnse beweging ontmantelen.

Roeland Termote – De Standaard

23 mei 2025

Leestijd: 5 min

Mogen ze nog aan Harvard blijven? Of kunnen ze beter hun studentenkamer opruimen en zo snel mogelijk het land verlaten?

Enkele dagen voordat velen van hen afstuderen, stortte de regering van Donald Trump de buitenlandse studenten aan de meest prestigieuze universiteit van de VS in onzekerheid.

Donderdag liet de minister van Binnenlandse Veiligheid Kristi Noem weten dat ze de universiteit het recht afnam om nog langer internationale studenten in te schrijven.

“Bestaande buitenlandse studenten moeten overschakelen naar een andere universiteit of ze verliezen hun wettige verblijfsstatus”, voegde ze toe. Haar beslissing werd vrijdag tijdelijk geblokkeerd, nadat Harvard naar de rechtbank was gestapt.

De universiteit en de regering-Trump zijn in een bittere strijd verwikkeld.

In april schrapte de regering al miljarden aan federale onderzoekssubsidies voor Harvard, toen de instelling weigerde in te gaan op haar eisen.

De regering wilde controleren wat de privé-universiteit doceert, wie er mag werken en welke studenten ze toelaat.

Ook toen spande Harvard een rechtszaak aan. Die werd beschouwd als een verdediging van de academische vrijheid aan de universiteit zelf én aan talloze andere Amerikaanse onderwijsinstellingen die in het vizier van de regering belandden.

“De universiteit zal haar onafhankelijkheid niet opgeven en geen afstand doen van haar grondwettelijke rechten”, reageerde rector Alan Garber toen.

Met de nieuwe maatregelen van donderdag houdt de regering het mes op de keel van Harvard en zijn 6.800 buitenlandse studenten, meer dan een kwart van het totale studentenbestand.

Zij verkeerden al in een staat van angst nadat de regering een reeks internationale studenten met geldige verblijfsvisa van de straat had gelicht en opgesloten voor deportatie. Dat gebeurde vaak nadat ze een mening hadden geuit over Palestina die de regering onwelgevallig was.

“De regering-Trump,” schreef Harvard-filosofieprofessor Bernhard Nickel volgens het studentenblad The Crimson, “gebruikt internationale studenten als pionnen in haar strijd met Harvard in het bijzonder en het hoger onderwijs in het algemeen”.

“Pro-terroristisch gedrag”

Een van de redenen die Noems ministerie aanhaalde voor de beslissing van donderdag was het “pro-terroristische gedrag” van de universiteit.

“De leiding van Harvard heeft een onveilige campusomgeving gecreëerd”, stelde het ministerie, door antisemitisme aan te moedigen en te gedogen dat “anti-Amerikaanse, pro-terroristische opruiers” Joodse studenten “lastigvallen en fysiek aanvallen”.

Veel van die opruiers “zijn buitenlandse studenten”, aldus het ministerie.

Een meer technische aanleiding was het feit dat de universiteit niet alle gegevens zou hebben gedeeld die de regering wilde verkrijgen over het gedrag van haar studenten en hun eventuele deelname aan protesten.

Ook in april haalde de regering antisemitisme al aan als reden om Harvard subsidies af te pakken, boven op een gebrek aan intellectuele diversiteit.

Om haar beschuldigingen aan het adres van Harvard te staven, verwijst de regering naar een rapport dat de universiteit zelf liet opstellen over antisemitisme op haar campus.

Daaruit bleek inderdaad dat meer dan 26 procent van de Joodse studenten aan Harvard soms vreesde voor zijn fysieke veiligheid, een aantal dat gestegen was sinds het begin van pro-Palestijnse protesten op de campus.

Maar een parallel rapport over anti-islamitische sentimenten aan Harvard liet de regering onvermeld. Dat gaf aan dat 56 procent van de moslimstudenten dezelfde angst koesterde.

Cultuuroorlog

De rijkste en machtigste universiteit van de VS is het opperste doelwit geworden in een cultuuroorlog, ontketend door conservatieve activisten. Zij willen Amerikaanse elite-universiteiten bevrijden van de “radicaal-linkse” elite die er volgens hen heerst.

De rechtse denktank Heritage Foundation werd vorig jaar berucht dankzij Project 2025, een blauwdruk voor de aankomende regering-Trump om de macht van de president op te rekken en vervolgens een reactionaire agenda door te duwen.

Na Trumps overwinning verwelkomde hij een reeks architecten van het document in zijn regering.

Uit verslaggeving van The Forward en The New York Times blijkt dat Heritage ook een ander document uitwerkte: Project Esther.

Dat was een plan, schreef de Times, om de pro-Palestijnse beweging in de Verenigde Staten “snel te ontmantelen, samen met haar steun op scholen en universiteiten, bij progressieve organisaties en in het Congres”.

Sinds Trumps inhuldiging maakten de Republikeinen werk van een flink deel van de voorstellen uit Project Esther.

Een Harvard-vlag op de campus.
© Sophie Park/nyt

Opmerkelijk was dat de Project Esther-auteurs in hun propagandamateriaal de progressieve filantroop George Soros naar voren schoven als “meesterbrein” van een “antisemitisch ecosysteem”, dat aan de basis zou liggen van campusprotesten. Soros is zelf van Joodse afkomst en werd eerder het doelwit van een demoniseringscampagne van de Hongaarse premier Viktor Orban.

Die campagne bulkte volgens critici van de antisemitische ondertonen en baande de weg voor het wegpesten van … een universiteit: de Central European University die Soros opgericht had in Boedapest.

De kans dat de conservatieve druk op de universiteiten afneemt, is klein.

Onder de cultuurstrijders die linkse invloeden aan Harvard willen indijken, wordt ook de moord op twee personeelsleden van de Israëlische ambassade in Washington deze week duchtig besproken.

Die aanslag zien velen van hen als een gevolg van het antisemitisme en de “wetteloosheid” op Amerikaanse campussen.