Hij noemt Europa ‘een lelijke kameel’, maar of het nu in Komen eten of zijn vuistdikke herwerkte boek Dit is Europa is, politicoloog Hendrik Vos (53) laat geen kans onbenut om zijn bewondering voor het oude continent te bezingen. Aan de vooravond van de Europese feestdag op 9 mei houdt hij een lofzang op de tonen van ‘Ode an die Freude’. Al weerklinkt af en toe een valse noot.
Matthias Vanderaspoilden – De Morgen/Humo
4 mei 2026
Leestijd: 23 min
‘Niet alleen de hele wereld lacht met je,
ook Donald Trump vindt het bespottelijk’
Hendrik Vos
De Amerikaanse president Donald Trump probeert ons uit elkaar te spelen, zijn Russische collega Vladimir Poetin zet ons onder druk en China’s sterke man Xi Jinping wrijft zich in de handen. Valt er nog wel iets te vieren?
Vos (UGent): “Natuurlijk. We hebben de neiging om onszelf de put in te praten, maar kijk eens naar de internationale vergelijkingen.
“Of het nu gaat om levenskwaliteit, levensverwachting, gezondheid of geluk: landen uit de Europese Unie scoren altijd goed, veel beter dan de zogezegde grootmachten.
“Wij wonen in een oase van rust, er is stabiliteit en we kennen een welvaart die je bijna nergens anders vindt.
“Het is geen toeval dat Oekraïne, Moldavië en de Westelijke Balkan nog altijd smeken om lid te worden van de Europese Unie.
“Ik ken geen enkel land dat wil toetreden tot China, Rusland of de Verenigde Staten. We zijn aantrekkelijker dan we denken.”
Het zit gewoon in onze aard om te somberen dat het vroeger beter was?
“Niet in die van mij. (lacht)
“Stel: je bent een alien die naar de aarde komt en je moet kiezen waar je landt, zonder te weten of je man of vrouw zult zijn, jong of oud, ziek of gezond, hetero of niet.
“Als je bij je volle verstand bent, kies je toch voor Europa? Hier weet je dat je safe zit.”
Die alien zal toch ook zien dat het beter is in pakweg Denemarken dan in Hongarije?
“Europa is van oudsher een mix van verschillende culturen en tradities. Dat is net de kracht en de schoonheid van ons continent.
“Als je door Europa reist, krijg je een lappen deken van landschappen, een amalgaam van talen en een breed palet aan eetgewoonten. Die verschillen moeten we koesteren.
“Het motto van Europa is niet voor niets: eenheid in verscheidenheid.
“Europa is altijd de optelsom van veel meningen én meningsverschillen geweest.
“Vroeger gingen we elkaar te lijf met bijlen en zwaarden, later volgden kanonnen, mitrailleurs en yperiet.
“Tachtig jaar geleden was Europa Gaza in het groot, een continent in pijn en puin. Pas toen hebben we beslist om het anders te doen.
“Op één voorwaarde: dat de onderlinge verschillen mogen blijven bestaan en dat we nog altijd ruzie mogen maken. Niet meer op een slagveld, maar aan een tafel.
“Brussel staat nu vol tafels waar ruzie wordt gemaakt: liberalen willen naar hier, socialisten naar daar. Grieken zien het zus, Denen zo. De Belgen willen een uitzondering, de Nederlanders willen korting. Ploeteren en palaveren, maar daar zit ook een schoonheid in.”
Is dat model nog niet uitgewoond? Ilja Leonard Pfeijffer schrijft in Absolute democratie dat Europa zichzelf moet verbazen, ‘of het zal niet meer zijn’. Is het tijd voor een make-over?
“Wie wil dat één grote leider snel en krachtig beslist, kan maar beter in China of Rusland gaan wonen. Maar kom dan ook niet klagen dat je polonium op je boterham krijgt of naar Siberië wordt gestuurd als je iets doet dat de grote leider niet bevalt.
“Wij hebben voor een model gekozen waarbij niet één persoon, partij of land de baas is. Het gevolg is dat dat veel tijd en overleg vraagt en dat het dus traag gaat.
“De Europese Unie hobbelt al jaren van de ene crisis naar de andere.
- Hoe vaak is de euro al doodverklaard?
- Hoe vaak is al gezegd dat migratie Europa te gronde zal richten?
- Of dat de grenscontroles tijdens corona het einde van Europa zouden betekenen?
“Toch komt het altijd goed en vinden de Europese leiders een goed uitgewerkt compromis. Last minute, maar net op tijd.”
Bron Sipa USA
Het maakt ons wel kwetsbaar voor een stokebrand als Donald Trump, die Europa zonder meer uit elkaar wil spelen.
“Trump is erg ontregelend, al heeft Europa stilaan een manier gevonden om met hem om te gaan.
“Tot voor kort liepen sommigen als een schoothondje achter hem aan. De Franse president Macron had hem vóór zijn inauguratie uitgenodigd voor de heropening van de Notre-Dame om in een goed blaadje te staan.
“In Parijs viel het nog mee, in het Witte Huis werd het echt gênant. Dat kruiperige gedrag is nu wel voorbij.”
Het is maar hoe je het bekijkt: Mark Rutte blijft Donald Trump daddy noemen.
“Hij is gelukkig stilaan de enige. (lacht)
“Waar is het zelfrespect van die man? Niet alleen de hele wereld lacht met je, ook Trump vindt het bespottelijk.
“De strijd om Groenland is voor Europa een kantelpunt geweest. Daar hebben we een lijn getrokken: ‘Stop met dat schofterige gedrag!’
“Het domste wat je kunt doen, is even onvoorspelbaar reageren, want Amerika is economisch belangrijk voor de EU.”
Groenland was een kantelpunt, maar was de militaire conferentie in München vorig jaar dat ook? Met de speech van J.D. Vance opent de herwerkte versie van Dit is Europa, die binnenkort verschijnt.
“Toen de vicepresident op Valentijnsdag koudweg kwam zeggen dat de liefde voorbij was, kwam dat binnen, ja.
“Donald Trump gelooft écht dat Europa is opgericht om de VS te pesten en hij méénde het toen hij een plan uitrolde om extreemrechts in Europa te versterken en ons van binnenuit te verstoren.”
Dit jaar kwam de Amerikaanse buitenlandminister Marco Rubio hetzelfde zeggen, alleen reageerden we niet meer als door een wesp gestoken.
“We beseffen dat we Donald Trump zullen moeten uitzweten. De Amerikanen hebben hem verkozen en we zitten met hem opgescheept. Het heeft weinig zin om je daar nog druk over te maken.”
Dat klinkt wel erg zen.
“Ik heb jarenlang gedacht dat de grote lijnen van de geschiedenis in stenen tafelen gebeiteld waren.
“Gaandeweg ben ik gaan beseffen dat het niet allemaal vastligt, dat het pad telkens weer moet worden getrokken. En dat gebeurt niet altijd doordacht en rationeel.
“Democratie is mensenwerk en mensen maken fouten, nemen verkeerde beslissingen of leggen foute prioriteiten. Vaak blijft dat binnenskamers, maar bij politici zonder filter wordt dat uitvergroot.
“Wat Trump nu aan het uitvreten is, leidt tot een ongeziene schade, maar je kunt niet anders dan het over enkele jaren proberen bij te sturen.
“De geschiedenis leert overigens dat alles achteraf wel weer tot redelijke proporties kan worden teruggebracht.”
Nog eens Pfeijffer: ‘Trump zou weleens een blessing in disguise kunnen zijn. Het gaat zo ontzettend mis in Amerika dat dat voor ons als een waarschuwing kan gelden.’ Bewijst de nederlaag van de Hongaarse premier Viktor Orbán dat, of laat ik me meeslepen door jouw optimisme?
“Het geknoei van Trump brengt een aantal Europese landen opnieuw dichter bij elkaar.
“Orbán heeft de verkiezingen niet alleen verloren omdat hij zo met Trump geflirt heeft, ook binnenlandse dynamieken spelen een rol.
“Maar extreemrechtse partijen die vroeger stonden te springen om in de gratie van Trump te komen, nemen nu afstand.
“Er zal altijd een bevolkingslaag zijn die Trump een geweldige leider vindt, net omdat hij zo’n bullebak is die tegen heilige huisjes schopt.
“Dat antiautoritaire heeft iets aantrekkelijks, terwijl het in werkelijkheid natuurlijk pure autoriteit is. Het is hoopvol dat almaar meer mensen dat kleutergedrag er vér over vinden.”
Giorgia Meloni in Italië, Geert Wilders in Nederland en Jordan Bardella in Frankrijk pleiten nu zelfs voor méér Europa. Dat had niemand tien jaar geleden verwacht.
“In de slipstream van de Brexit riepen overal politici dat ook hun land eruit moest stappen. Nu hoor je dat alleen nog in marginale kringen, zoals die van Thierry Baudet (extreemrechtse Nederlandse populist, red.).
“Een hoopvolle gedachte, ook omdat het een onzinnig idee is. Wat voor extreemrechts ook meespeelt in die koerswijziging, is de roep om meer defensie. Iedereen beseft dat dat alleen maar via Europa kan.”
De institutionele bedreiging komt uit de VS, maar de militaire dreiging komt uit het Oosten. Zijn we banger voor Poetin dan voor Trump?
“Vladimir Poetin is een akelige dictator en hij klopt in Oekraïne op de achterdeur van Europa. Dat boezemt angst in, maar die mag je niet opkloppen.
“Er zijn wel NAVO-rapporten waarin wordt beweerd dat Poetin de Baltische staten kan binnenvallen, maar had je iets anders verwacht van de NAVO?
“Op zo’n moment denk ik: rustig jongens, de kans is wel heel klein dat het zo’n vaart loopt. We hébben al meer militair materieel dan de Russen.
“Alleen op het vlak van kernwapens moeten we onderdoen, al is ook dat relatief. De voorraad van de Fransen is groot genoeg om de wereld een paar keer om zeep te helpen.
“De Russische economie is ook niet groter dan die van de Benelux.
“Poetin is bij zijn oligarchen gaan bedelen om de oorlog voort te zetten en er worden Afrikanen en Noord-Koreanen ingevlogen om de frontlijn veilig te stellen – terrein veroveren is er zelfs niet meer bij.
“Dan moet je mij eens vertellen waar dat grote Kozakkenleger vandaan zal komen dat straks door de staten en straten van Europa marcheert.
“Als je nog niet tot in Kiev raakt, hoe zou je dan Warschau, Berlijn of Brussel halen?”
Oorlog is meer dan tanks inzetten en troepen verplaatsen. Is de angst voor een hybride oorlog wél terecht, of zie ik ze nu ook al vliegen?
“Drones of politiehelikopters? (grijnst)
“Natuurlijk is hybride oorlogsvoering iets anders en moeten we dat in de gaten houden, maar ook hier zijn perspectief, rust en context belangrijk.
“Nu versterken 27 lidstaten halsoverkop hun leger en maken 27 ministers van Defensie hun eigen speeltuin wat groter.
“Maar het ene land koopt vliegtuigen met vierkante schroeven, het andere een model met ronde schroeven.
“Zo maak je misschien indruk op je eigen publiek, maar je helpt er Europa niet mee vooruit.”
Terwijl dit het uitgelezen moment is om eindelijk werk te maken van een Europees leger.
“Door elke minister van Defensie nu meer geld te geven hebben we de urgentie om het probleem op Europees niveau aan te pakken weer wat kleiner gemaakt.
“Elke crisis is een opportuniteit, maar niet elke kans wordt gegrepen.
“Hoelang heeft het geduurd voor de euro er is gekomen? Rationeel was iedereen het er al decennia geleden over eens dat zo’n munt de logica zelve was, maar politiek was het jarenlang onbespreekbaar. Sommige landen wilden de baas blijven over hun eigen munt.
“Misschien is dat met een Europees leger ook zo. Het helpt alvast niet dat we blind investeren in onze eigen defensie.”
Angst is een slechte raadgever, maar wordt wel graag gebruikt en gevoed door raadgevers. Daar weten we na Pano en het filmpje van minister van Defensie Theo Francken (N-VA) alles van. In je column in De Standaard noemde je dat ‘doelgerichte dreigingsdramaturgie’.
“Misschien was het een bewuste poging om de angst te orkestreren, ja. Dat is een beproefde techniek in de politieke gereedschapskist.
“Er is geen enkel bewijs nodig, angst leidt ons blind naar het hogere doel.
“Wie bang is, wordt volgzaam, betaalt, stelt geen vragen en tekent bij het kruisje. Zodra de angst regeert, mogen alle procedures en compromissen overboord.
“Ik vind dat niet gezond, en dan druk ik me nog zacht uit.”
Het helpt ook niet dat Bernard Quintin (MR), onze minister van Binnenlandse Zaken, vorige week zelf opriep om een noodpakket in huis te halen.
“Politici moeten ons eerlijk vertellen waar de échte en de vermeende dreiging zit.
“Ik geloof wel dat ik me zal weten te redden zonder noodpakket, maar als het sommige mensen rust brengt: waarom niet?
“Al was ik wel blij dat er ook meteen werd gezegd dat het gebruikt kan worden bij pakweg overstromingen.
“Er is méér dan oorlogsdreiging.”
Maar ook zonder eengemaakt leger wordt dit niet het einde van Europa?
“Hoeveel keer hebben we dat al niet aangekondigd?
“Ik ben al naar minstens twintig Europese conferenties geweest met als onderwerp ‘Europe at a Crossroads’ of ‘Quo vadis, Europa?’.
“We hobbelen van uitdaging naar uitdaging, maar het is nooit anders geweest.
“Tijdens mijn colleges of lezingen krijg ik vaak de vraag hoe het zal aflopen in Oekraïne of met Trump.
“Eerlijk: dat weet ik ook niet. Ik kan achtergrond geven en vertellen hoe we in het verleden uit elk dal zijn geklauterd, maar als ik dingen probeer te voorspellen, ben ik de mensen iets aan het wijsmaken.”
(schrapt de volgende vraag)
(lacht) “Sorry, maar zo is het toch?
“Over vijf jaar zal ik je kunnen vertellen hoe het is gegaan. Ongetwijfeld zullen we dan vinden dat alles heel logisch is verlopen.
“In werkelijkheid wordt geschiedenis al improviserend en op de tast geschreven. Zo is ook de hele Europese eenmaking in elkaar geknutseld, met soms veel gepruts.
“Dikwijls zijn het onnozelheden en onverwachte gebeurtenissen die alles versnellen of in een onvoorziene richting doen kantelen.”
In je boek suggereer je dat Poetins leeftijd ook zo een toevalligheid kan zijn.
“Die man is intussen een eindje in de 70 en heeft, zo denk ik, een vrij gestrest leven.
“Misschien krijgt hij morgen een hartaanval, dat kan gebeuren met mannen van die leeftijd, en liggen de kaarten plots helemaal anders.
“Wie komt in zijn plaats: een nieuwe Poetin, of een Gorbatsjov achtig type dat zijn blik helemaal op Europa richt? Wie zal het zeggen?”
Mensen die het land kennen, zeggen toch altijd: ‘Met Rusland ben je nooit klaar.’
“De meesten vinden dat we ons daarom fors moeten bewapenen. Misschien klopt dat, maar we zeiden na WO II hetzelfde over de Duitsers: ‘Ze zijn op zoek naar lebensraum, ze hebben de gave om altijd de verkeerde leider te kiezen en bouwen vervolgens hun leger weer op…’
“We hebben dat ai een paar keer meegemaakt, maar plots neemt de geschiedenis toch een andere afslag.
“Ik vind het een hoopvolle gedachte dat de geschiedenis maakbaar is. Jij niet?”
Ik ben natuurlijk de doemdenker van ons tweeën, maar hier wordt een mens toch niet vrolijk van? Jij denkt dus niet dat de derde wereldoorlog om de hoek loert, of erger nog: dat we er midden in zitten?
“Neen. Ik heb vertrouwen dat het niet verder zal ontsporen.”
Mag ik dat een niet zo wetenschappelijke houding vinden?
“Het is meer wensdenken dan wetenschap, ja. Niets garandeert dat Europa elke crisis overleeft, maar er is ook niets dat zegt dat Europa per definitie in elkaar zal storten. Wat nuchterheid kan nooit kwaad.
“De wetenschap dat het al meermaals fout had kunnen lopen en de apocalyps ons toch bespaard is gebleven, sterkt me in de overtuiging dat we optimistisch mogen zijn.
“Je hoort net iets te vaak dat we in bijzondere tijden leven. Is dat wel zo?”
NRC-columniste Caroline de Gruyter zegt in haar boek ‘Zondagskinderen’ alvast van wel: het Europese pacifisme grensde de voorbije jaren aan blindheid, klinkt het.
“Ik vind haar analyses doorgaans heel correct, maar op dit punt zit ik op een andere lijn.
“Ik ben opgegroeid in de jaren 80, evenmin een rustige tijd. Er was een burgeroorlog in Noord-Ierland, met sluipschutters en autobommen.
“Er waren aanslagen van de CCC, de Rote Armee Fraktion, de Rode Brigades, de Baskische ETA en het Corsicaanse FLNC.
“Ik durfde amper naar een Delhaizewinkel te gaan omdat de Bende van Nijvel kon toeslaan.
“In Nederland werden ondernemers ontvoerd, in Italië werden politici en rechters dood teruggevonden in hun kofferbak.
“In de VS bouwde president Ronald Reagan een ruimteschild en de Amerikanen dwongen ons om kernwapens te stockeren in Kleine-Brogel.
“En dat was dus een periode waarin alles zogenaamd rustig was?
“Als nu wordt gezegd dat Europa op instorten staat, ben ik daar toch niet zo zeker van.
“Als het erop aankomt, lijkt iedereen hier te beseffen dat er te veel op het spel staat. En dan wordt altijd weer iets verzonnen waarmee de angel eruit gaat.
“Zelfs een euroscepticus als premier Bart De Wever (N-VA) beseft intussen dat we het samen zullen moeten doen.”
Hoe kijk je naar zijn Europese parcours?
“Het vertoont opvallende gelijkenissen met wat Jean-Luc Dehaene en Guy Verhofstadt hem hebben voorgedaan.
“Als premier zit je plots in een andere positie, ook al ben je een koele minnaar van Europa geweest of deed je er zelfs ronduit smalend over.
“Denk maar aan wat De Wever ooit over Kris Peeters heeft gezegd toen die naar het Europees Parlement verkaste: ‘Ga naar huis, laat uw bad vollopen en zet uw aderen open.’
“Meer nog: zijn pleidooi voor Europese leningen, een gezamenlijke defensie en een kapitaalmarktunie is letterlijk hetzelfde als dat van Guy Verhofstadt vijftien jaar geleden.”
Dat zal hij niet graag horen.
“Als het een troost kan zijn: ook Dehaene zei in zijn tijd al min of meer hetzelfde.
“Dat is onvermijdelijk: pas als je zélf rond de tafel van zo’n Europese top zit, besef je hoe het spel wordt gespeeld en hoe maakbaar alles is.
“Anders dan in de meeste internationale topvergaderingen heb je op zo’n cruciale meeting geen backoffice vol diplomaten en experten als ruggensteun. Je moet het helemaal alleen doen. Zelfs de notulisten wisselen elkaar af en kennen nooit het hele plaatje. Dat zorgt voor een heel vertrouwelijke sfeer.
“Iemand die het politieke spel in de vingers heeft, zijn dossiers kent en enkele talen spreekt, voelt zich op zo’n top al snel thuis.
“De Wever is zo iemand: hij groeit in die rol.”
Is dit de voorbode van een Europese politieke carrière?
“Ook dat is weer afhankelijk van zoveel verschillende factoren. Vergeet niet dat hij met sommige collega’s ook al is gebotst.
“Als je je te stevig profileert, slinken je kansen op een later Europees mandaat.
“Hoe langer je meedraait, hoe groter de kans om vijanden te maken.
“Hoe beter je het doet, hoe meer je in de kijker loopt en hoe meer je jezelf uit de race voor zo’n job duwt.
“Het is geen toeval dat een ietwat grijze compromisfiguur als Herman Van Rompuy zo’n goede Europese president is geweest.
“Of dat ook Charles Michel die baan te pakken kreeg: in zijn korte periode als premier heeft hij niet de tijd gekregen om veel vijanden te maken in Europa.”
Die zijn er pas tijdens en na zijn Europese mandaat gekomen. Heb je zijn interview gelezen in The Brussels Times vorige week? Vooral de uithaal naar Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, is blijven hangen: ‘Nooit eerder heb ik in de samenwerking met een collega zulke grote moeilijkheden ondervonden.’
“Tja. (glimlacht) Het is tragisch, net als een groot deel van zijn Europese carrière.
“Als je de hele tijd knullig de aandacht zoekt, moet je niet verbaasd zijn dat je het mikpunt van spot wordt. Die ruzies met Von der Leyen waren pijnlijk, nu natrappen is dat helemaal.”
Naast België heeft ook Europa vorige week een pakket energiemaatregelen aangekondigd. Is een eengemaakt Europees beleid ook niet de oplossing voor de energiecrisis?
(knikt) “Helaas houden de 27 landen hun energiebevoorrading en de mix graag zelf in handen.
“Frankrijk zweert bij kernenergie, terwijl Oostenrijk daartegen gekant blijft. Die gevoeligheden en dogma’s bemoeilijken een Europees beleid.
“Dankzij Europa hebben we wel vooruitgang geboekt in hernieuwbare energie en zijn we veel minder afhankelijk geworden van Russisch gas en olie dan de slimste experts voor mogelijk hielden.
“Maar zelfs dan zie je dat elk land aan zichzelf denkt: terwijl Europa deals probeert te sluiten, blijven de lidstaten apart onderhandelen.
“Het zou efficiënter zijn om als één blok de markt op te gaan voor alle lidstaten. Tijdens corona hebben we ook een groepsaankoop gedaan voor vaccins.”
Bron Jelle Vermeersch
Nog een dossier dat om urgentie vraagt, is het Europese vluchtelingenbeleid.
“We roepen om het hardst dat we vluchtelingen moeten terugsturen en buiten de grenzen houden, terwijl we langs de achterdeur massaal migranten importeren omdat eigen mensen de jobs niet willen of kunnen uitvoeren.
“Het politieke debat over vluchtelingen is met de jaren verengd tot asielzoekers, terwijl die instroom maximaal 20 procent bedraagt.
“En vooral: het taalgebruik is veranderd en migranten worden totaal ontmenselijkt.
“Tien jaar geleden vonden we vluchtelingen die in gammele bootjes net niet verdronken moedige sukkelaars die alle steun moesten krijgen.
“Vandaag is dat beeld helemaal gekeerd: het ergste dat kan gebeuren, is niet langer dat die vluchteling verdrinkt op zee, maar dat hij die boottocht overleeft en aankomt.
“Niet de mensen die vluchten zijn de arme sukkelaars, maar wij.
“Ons land zit vol en we worden overspoeld door mensen die aanslagen willen plegen, onze sociale zekerheid komen ontwrichten, holebi’s in elkaar slaan en vrouwen verkrachten.
“Iedereen buiten houden is het leidende discours geworden, terwijl iedereen weet dat dat nooit kan werken.”
Europa wil vluchtelingen doorsturen naar Afrika. Wie we niet meer wensen, duwen we ver weg naar kampen om ze niet meer te zien. Klinkt bekend.
(knikt) “Dit is een enorm tragisch dossier. Alleen al de overweging is ver voorbij elke morele grens, alle menselijkheid is zoek. Alsof Rwanda beter met vluchtelingen om kan dan wij.
“Het is nog onduidelijk of het ooit zover komt, maar hoe ga je dat doen?
“Geef je die Afrikaanse landen veel geld en vervolgens ook carte blanche?
“Stop die vluchtelingen in de woestijn, laat ze uithongeren, maak er desnoods slaven van, maar kom er ons niet mee lastigvallen, want jullie krijgen er geld voor.
“We zullen daar later met diepe schaamte op terugkijken en denken: hoe hebben we dat in godsnaam aangepakt?
“Voor migratie bestaat geen wonderoplossing, maar dat geldt ook voor het klimaat en het begrotingstekort.
“Het compromis zal altijd de optelsom van verschillende kleine maatregelen zijn. Alleen willen sommige partijen ons doen geloven dat we net voor dát probleem wel moeten mikken op één zaligmakende oplossing.
“Neen, ook dat zal moeten gebeuren met trial-and-error.”
Moeten we Afrika niet omarmen in plaats van het met onze problemen op te zadelen? Een blik op de wereldkaart leert dat Europa en Afrika een perfect blok zouden kunnen vormen naast China en de VS.
“We zijn vooral geïnteresseerd in de Afrikaanse grondstoffen, en dat klinkt vrij neokoloniaal.
“Rusland en China zijn wél actief in Afrika, ze beschouwen veel havens als potentiële hubs en zien landen als handelspartners. Voor ons was Afrika blijkbaar van de radar verdwenen.”
Hoe komt dat?
“De politieke energie is beperkt: je moet keuzes maken. Soms gaat alle energie naar de uitbreiding van Europa, zoals in de jaren 90 en de vroege jaren 2000. Op andere momenten vraagt de waan van de dag alle focus.
“Oekraïne hebben we jarenlang verwaarloosd omdat onze blik op Polen, Hongarije en Bulgarije was gericht.
“Gaan we straks hetzelfde doen met Servië en Moldavië? Als we hen links laten liggen, mogen we niet verbaasd zijn als er in Belgrado plots een militaire basis van de Russen of de Chinezen opduikt, pal in het hart van Europa.
“We zijn te weinig bezig met die langere termijn, net omdat andere problemen energie wegzuigen.”
Ook China ontsnapt zo aan de aandacht van Europa.
“Het debat slingert heen en weer tussen twee tegenstrijdige stemmen.
“Aan de ene kant de strekking die Xi Jinping als een groot gevaar ziet en vindt dat we alle banden moeten doorknippen.
“Aan de andere kant een groep die vindt dat we hem meteen moeten omarmen om te vermijden dat de VS of Rusland ons onder de voet loopt. Ook hier ligt de waarheid wellicht ergens in het midden.
“Het feit dat de Chinezen niet meevechten met de Russen in de Donbas, heeft ongetwijfeld te maken met het feit dat zij Europa ook nodig hebben. Wij zijn een interessante afzetmarkt voor hen en ze willen stabiliteit.
“Dat zijn goede redenen om met hen zaken te blijven doen, maar we mogen ook niet te naïef zijn en moeten erover waken dat we niet te afhankelijk worden.”
Laten we eindigen met een vrolijke noot, professor. Hoe maken we Europa weer sexy?
“Niet. (lacht)
“Europa is een compromissenfabriek waar mensen in een grijs kostuum werken aan een beleid met voetnoten en overgangsregelingen.
“Het klinkt wat tjeverig, maar daar schuilt ook een zekere charme in. Europa probeert met iedereen rekening te houden. Vaak is dat knullig en soms ook hypocriet.
“Maar al dat improviseren is ook boeiend: de eenmaking van Europa heeft bij momenten veel weg van een aflevering van F.C. De Kampioenen.
“Misverstand na misverstand, maar op het einde valt alles min of meer in de plooi.
“Zelfs op een historisch moment als de ondertekening van het Verdrag van Rome is alles in het honderd gelopen. Pure slapstick.
“Misschien is dat nog de beste conclusie: Europa is een lelijke kameel, maar wat is er mis met een lelijke kameel?”
© Humo
Bron Jelle Vermeersch
Lees ook
Lees ook
Klik op de hyperlinks hieronder
en vind meer berichten van
Bron: De Morgen/Humo